BASİT USULE TABİ MÜKELLEFLER
İÇİN VERGİ REHBERİ (2006)
Bu broşürün hazırlanma amacı, basit usulde ticari
kazanç elde eden mükelleflerimizin vergi ile ilgili
ödevlerini yerine getirirken faydalanabilecekleri
bir kaynak oluşturarak kendilerine yardımcı
olmaktır.
Broşürde;
Ø Basit usulde vergilendirilmeye tabi olmanın
şartları,
Ø Basit usulden yararlanabilecek ve
yararlanamayacak olanlar,
Ø Bakanlar kurulu kararları ile gerçek usule
alınan mükellefler,
Ø Basit usulde ticari kazancın tespiti,
Ø Basit usulden gerçek usule geçiş,
Ø Basit usule tabi mükelleflerde belge düzeni ve
kayıtların tutulması,
Ø Basit usule tabi mükelleflerin yanında
çalışanların durumu,
Ø Basit usulde katma değer vergisi uygulaması,
Ø Basit usulde vergi tevkifatı ve geçici vergi,
Ø Beyannamenin ne zaman ve nereye verileceği,
Ø Yıllık basit usul vergisi beyannamesinin
doldurulmasında dikkat edilecek hususlar,
Ø Verginin ne zaman ve nereye ödeneceği,
konuları ele alınmıştır.
BASİT USULDE TİCARİ KAZANÇ
Gelir vergisine tabi olan ticaret ve sanat erbabı
kazancın tespit usulü bakımından ikiye
ayrılmaktadır.
• Basit usulde gelir vergisine tabi olanlar,
• Gerçek usulde gelir vergisine tabi olanlar.
Basit usulde
ticari kazanç; Bir hesap
dönemi içinde elde edilen
hasılat ile giderler ve satılan malların alış
bedelleri
arasındaki müspet farktır.
|
Basit usulde vergilendirme kapsamında bulunan
mükelleflere, gerçek usulde vergilendirilen
mükelleflerden farklı bir takım avantajlar
sağlanmıştır. Basit usulde vergilendirmenin
sağladığı bazı avantajlar şunlardır.
Ø Defter tutulmaz.
Ø Vergi tevkifatı yapılmaz ve muhtasar beyanname
verilmez,
Ø Geçici vergi ödenmez.
Ø Basit Usulde vergilendirilen mükelleflerin
teslim ve hizmetleri katma değer vergisinden
istisnadır.
Ø Ticari kazancın tespitinde amortismana tabi
iktisadi kıymet alışları ve satışları dikkate
alınmaz.
Ø Alınan ve verilen belgelerin kayıtları
mükelleflerin bağlı oldukları meslek odalarındaki
bürolarda tutulmaktadır. Ancak, isteyen mükellefler
kayıtlarını hiçbir yerden izin almadan kendileri
tutabilecekleri gibi meslek mensuplarına da
tutturabilir.
Ø Belge vermedikleri günlük hasılatları için gün
sonunda toplu belge düzenleyebilirler. (Toplu belge
düzenleme uygulaması 259 Seri No.lu Gelir Vergisi
Genel Tebliği ile 31.12.2007 tarihine kadar
uzatılmıştır.)
• Basit Usule Tabi Olmanın Genel Şartları
1. Kendi işinde bilfiil çalışmak veya bulunmak,
(işinde yardımcı işçi ve çırak kullanmak, seyahat,
hastalık, ihtiyarlık, askerlik, tutukluluk ve
hükümlülük gibi zaruri ayrılmalar dolayısıyla geçici
olarak bilfiil işinin başında bulunmamak bu şartı
bozmaz. Ölüm halinde, iş sahibinin dul eşi veya
küçük çocukları namına işe devam olunduğu takdirde,
bunların bilfiil işin başında bulunup
bulunmamalarına bakılmaz.)
2. İşyeri mülkiyetinin iş sahibine ait olması
halinde, emsal kira bedeli, kiralanmış olması
halinde, yıllık kira bedeli toplamı büyükşehir
belediye sınırları içinde (01.01.2005 tarihinden
itibaren 3.200 YTL, 01.01.2006 tarihinden
itibaren 3.500 YTL, 01.01.2007 tarihinden
itibaren 3.700YTL) diğer yerlerde (01.01.2005
tarihinden itibaren 2.300 YTL, 01.01.2006
tarihinden itibaren 2.500 YTL, 01.01.2007
tarihinden itibaren 2.600 YTL.) yi aşmaması.[1]
3. Ticari, zirai veya mesleki faaliyetler
dolayısıyla gerçek usulde gelir vergisine tabi
olmamak.
• Basit Usule Tabi Olmanın Özel Şartları
1. Satın aldıkları malları olduğu gibi veya
işledikten sonra satanların yıllık alımları
tutarının (01.01.2005 tarihinden itibaren 47.000 YTL,
01.01.2006 tarihinden itibaren 50.000 YTL,
01.01.2007 tarihinden itibaren 53.000 YTL) veya
yıllık satışları tutarının (01.01.2005 tarihinden
itibaren 66.000 YTL, 01.01.2006 tarihinden
itibaren 72.000 YTL, 01.01.2007 tarihinden
itibaren 77.000 YTL) yi aşmaması. *
2. (1) numaralı bentte yazılı olanların dışındaki
işlerle uğraşanların bir yıl içinde elde ettikleri
gayri safi iş hasılatının, (01.01.2005 tarihinden
itibaren 23.000 YTL, 01.01.2006 tarihinden
itibaren 25.000 YTL, 01.01.2007 tarihinden
itibaren 26.000 YTL) yi aşmaması. *
3. (1) ve (2) numaralı bentlerde yazılı işlerin
birlikte yapılması halinde, yıllık satış tutarı ile
iş hasılatı toplamının (01.01.2005 tarihinden
itibaren 47.000 YTL, 01.01.2006 tarihinden
itibaren 50.000 YTL, 01.01.2007 tarihinden
itibaren 53.000 YTL) yi aşmaması. *
Milli Piyango bileti, akaryakıt, şeker ve bunlar
gibi kâr hadleri emsallerine nazaran bariz şekilde
düşük olarak tespit edilmiş bulunan emtia için, (1)
ve (3) numaralı bentlerde yazılı hadler yerine
ilgili Bakanlıkların görüşü alınmak suretiyle,
Maliye Bakanlığı’nca belirlenecek alım satım hadleri
uygulanır.[2]
• Basit Usulden Yararlanamayacak Olanlar
1. Kollektif şirket ortakları ile, komandit
şirketlerin komandite ortakları;
2. İkrazat işleriyle uğraşanlar;
3. Sarraflar ile kıymetli maden ve mücevherat
alım satımı ile uğraşanlar;
4. Gelir Vergisi Kanunu`nun 94 üncü maddesinin
birinci fıkrasında sayılan kişi ve kurumlara karşı
inşaat ve onarma işini taahhüt edenler ile bu
mükelleflere karşı derece derece taahhütte
bulunanlar;
5. Sigorta prodüktörleri;
6. Her türlü ilan ve reklam işleriyle uğraşanlar
veya bu işlere tavassut edenler;
7. Gayrimenkul ve gemi alım satımı ile
uğraşanlar;
8. Tavassut işi yapanlar (dayıbaşılar hariç);
9. Maden işletmeleri, taş ve kireç ocakları, kum
ve çakıl istihsal yerleri, tuğla ve kiremit
harmanları işletenler;
10. Şehirlerarası yük ve yolcu taşımacılığı
yapanlar ile treyler, çekici ve benzerlerinin sahip
veya işleticileri, (Yapısı itibarıyla sürücüsünden
başka on dört ve daha aşağı oturma yeri olan ve
insan taşımaya mahsus motorlu kara taşıtları ile
yolcu taşıyanlar hariç);
11. Maliye Bakanlığı’nca teklif edilen ve
Bakanlar Kurulu’nca kararlaştırılan iş grupları,
sektörler, il ve ilçeler, büyükşehir belediyeleri
dahil olmak üzere il ve ilçelerin belediye sınırları
(mücavir alanlar dahil), belediyelerin nüfusları,
yöreler itibarıyla veya sabit bir işyerinde
faaliyette bulunulup bulunulmadığına göre gerçek
usulde vergilendirilmesi gerekli görülenler.
Bu yetkiye istinaden çıkarılan 8/5521 sayılı,
92/2683 sayılı ve 95/6430 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararları ile bir kısım mükellefler gerçek usulde
vergilendirilme kapsamına alınmıştır.
• Bakanlar Kurulu Kararları İle Gerçek
Usule Alınan Mükellefler
- 95/6430 Sayılı BKK İle Gerçek Usulde
Vergilendirme Kapsamına Alınan Mükellefler
Gelir Vergisi Kanunu’nun 51 inci maddesinin
Bakanlar Kurulu’na verdiği yetkiye istinaden
yayımlanan 95/6430 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile
büyükşehir belediyesi olan illerin (Erzurum,
Diyarbakır ve Sakarya ve 5216 sayılı Büyükşehir
Belediyesi Kanunu ile Büyükşehir Belediyesi
sınırları içerisine alınan yerlerden, yeni bağlanan
mahallelerle birlikte 2000 yılı genel nüfus
sayımındaki nüfusu 30.000’den az olan yerler hariç)
mücavir alan sınırları dahil olmak üzere büyükşehir
belediye sınırları içinde aşağıda belirtilen
faaliyetleri yapan mükellefler, 01.05.1995
tarihinden itibaren gerçek usulde vergilendirilme
kapsamına alınmıştır.
a) Her türlü emtia imalatı ile uğraşanlar,
b) Her türlü emtia alım-satımı ile uğraşanlar,
c) İnşaat ile ilgili her türlü işlerle
uğraşanlar,
d) Motorlu taşıtların her türlü bakım ve onarım
işleriyle uğraşanlar,
e) Lokanta ve benzeri hizmet işletmelerini
işletenler,
f) Eğlence ve istirahat yerlerini işletenler.
Bu mükellefler, basit usulden yararlanmaya
ilişkin genel ve özel şartları taşıyıp
taşımadıklarına bakılmaksızın gerçek usulde
vergilendirileceklerdir.
Ancak, Gelir Vergisi Kanunu’nun (G.V.K.) 9 uncu
maddesinde yer alan esnaf muaflığına ilişkin
şartları topluca taşıyanlar, 95/6430 sayılı
kararname kapsamına girmediklerinden, esnaf
muaflığından yararlanabilmektedirler.
Bu kararın uygulanmasında, mükelleflerin
faaliyette bulundukları yörelerin ekonomik
özellikleri, işyerlerinin durumu ve iş hacimleri de
dikkate alınmaktadır.
2004/8269 sayılı kararname ile yapılan değişiklik
sonucu, 5216 sayılı Kanun ile büyükşehir belediye
sınırları içine alınan yerlerden nüfusu 30.000’den
az olan yerlerde yukarıda sayılan işlerle uğraşan
mükellefler basit usulde vergilendirilmeye devam
edeceklerdir.
Diğer yandan, büyükşehir belediye sınırları içine
talebe bağlı olarak alınan köylerin bir ilçe veya
ilk kademe belediyesine katılımıyla 30.000’den az
nüfuslu olan bu yerlerin nüfusunun 30.000’in üzerine
çıkması halinde, bu yerlerde 95/6430 sayılı
kararnamede belirtilen faaliyetlerde bulunan ve
basit usulde vergilendirilen mükellefler basit usule
tabi olmanın şartlarını kaybederler. Bu mükellefler
izleyen takvim yılı başından itibaren gerçek usulde
vergilendirilirler.
- 8/5521 Sayılı BKK İle Gerçek Usulde
Vergilendirme Kapsamına Alınan Mükellefler
Zirai mahsul satın alarak bu mahsulleri kısmen
veya tamamen tüketici dışında kalanlara satan
ticaret erbabı 8/5521 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı
ile 01.01.1983 tarihinden itibaren gerçek usulde
vergilendirme kapsamına alınmışlardır.
Canlı hayvan alım-satımı faaliyeti anılan
Kararname kapsamında değerlendirildiğinden, bu
şekilde faaliyette bulunan mükellefler gerçek usulde
vergilendirilecektir.
Zirai mahsulün toptancı hallerinden veya ticari
faaliyette bulunan sebze komisyoncularından sonraki
teslim aşamaları 8/5521 sayılı kararname kapsamında
kalmamaktadır.
- 92/2683 Sayılı Kararname İle Gerçek
Usulde Vergilendirme Kapsamına Alınan Mükellefler
Her türlü televizyon, video, radyo, teyp, müzik
seti, disk-çalar, kamera, bilgisayar, soğutucu,
çamaşır ve bulaşık makinası, elektrikli süpürge,
elektronik müzik aletleri, elektrikli dikiş makinası
ile elektrikle çalışan benzeri eşyaların alım-satımı
ve üretimi ile uğraşan mükellefler 92/2683 sayılı
Bakanlar Kurulu Kararı ile gerçek usulde
vergilendirme kapsamına alınmışlardır.
Kararnamede yazılı malların yanında, diğer mal ve
hizmetleri satan mükellefler de gerçek usulde
vergilendirilmektedir.
Bakanlar Kurulu Kararında belirtilen elektrikle
çalışan benzeri eşyalar ibaresinden, doğrudan
elektrik enerjisiyle çalışan veya elektrikle şarj
edildikten sonra çalışan emtianın anlaşılması
gerekmektedir.
Bu Kararnamede belirtilen emtianın alım-satımı
yoluyla ticaretinin yapılmasında, eski, yeni veya
kullanılmış olma ayrımına gidilmeksizin, kararnamede
yer alan emtiaların ticaretini yapanlar ile
belirtilen işlerle uğraşan bütün mükellefler
girmektedir.
Örnek:
Denizli ilinde ikinci el cep telefonu
alım-satımı faaliyetinde bulunan Bay (D) nin bu
faaliyeti, 92/2683 sayılı kararname kapsamında
kaldığından bu mükellef gerçek usulde
vergilendirilecektir
Basit usule tabi olma
şartlarından herhangi birini takvim yılı
içinde kaybedenler ertesi takvim yılı başından
itibaren gerçek usulde vergilendirilir.
|
• Ortaklıklarda Basit Usule
Tabi Olmanın Şartları
Ortaklıkların basit usule tabi olup olmadığının
tespitinde, iş hacmi ölçüleri ile yıllık kira
bedelleri toplu olarak dikkate alınır.
Ortaklıklarda, ortakların birinin gerçek usule
tabi olması diğer ortakları da gerçek usule tabi
hale getirir.
Adi ortaklık halinde çalışanların aynı zamanda
şahsi bir işle de iştigal etmeleri durumunda tespit,
G.V.K.’nın 47 nci maddesinin 2 numaralı bendi ile
48’inci maddesinde yer alan ölçülerden şahsi işine
ait olanlara, ortaklıklardan payına düşen kısmın
ilave edilmesiyle yapılır.
Bir mükellefin birden fazla ortaklıkta hissesinin
bulunması durumunda, ortaklıklardaki paylarına düşen
işyeri kirası ve iş hacmi ölçüleri tek tek toplanır
ve böylece basit usulden yararlanabilme şartlarının
aşılıp aşılmadığı tespit edilir.
Aynı işte ortak olarak
çalışanlar hakkında, Gelir Vergisi Kanunu’nda
belirtilen yıllık kira bedeli ve iş hacmi
ölçüleri toplu olarak değerlendirilir.
|
Örnek:
Bay (A), Trabzon’da Bay (B) ile Adi Ortaklık
kurmuştur. Bay (A) nın hissesi %50, Bay (B) nin
hissesi %50 dir. Ortaklığa ait işyeri kira tutarı
01.01.2006 tarihi itibarıyla 1.500 YTL olup, 2006
yılındaki alışları 50.000 YTL, satışları ise 62.000
YTL dir. Ayrıca Bay (A) nın kendine ait işletmesi
nedeniyle 1.200 YTL kira ödemesi, 39.000 YTL mal
alışı bulunmaktadır.
Bay (A) nın ortaklıktan payına 750 YTL kira
düşmektedir. Kendi işyerinin yıllık kirası 1.200 YTL
olup ikisinin toplamı 1.950 YTL olduğundan yıllık
kira tutarı bakımından basit usulün şartlarına
haizdir.
Bay (A) ya ortaklık alışlarında 25.000YTL
düşmektedir. Kendi işletmesindeki alışları 39.000
YTL dir. İkisinin toplamı 64.000 YTL olup, (2006
yılı için belirlenen 50.000 YTL lik haddi
aştığından) Bay (A), 48 inci maddede belirtilen
şartları ihlal etmiştir.
Bay (A), 31.12.2006 tarihi itibarıyla basit usule
tabi olmanın şartlarını kaybettiğinden, 2007
vergilendirme döneminden itibaren gerçek usulde
vergilendirilecektir.
Ortaklığın devam etmesi halinde, bay (B) nin
kazancıda, ortağının kazancı gerçek usulden
vergilendirildiğinden, hadleri aşıp aşmadığına
bakılmaksızın 2007 yılından itibaren gerçek usulden
vergilendirilecektir.
• Basit Usulde Ticari Kazancın Tespiti
Basit usulde ticari kazanç, bir hesap dönemi
içinde elde edilen hasılat ile giderler ve satılan
malların alış bedelleri arasındaki müspet farktır.
Bu fark, faaliyetle ilgili olarak alınması ve
verilmesi mecburi olan alış ve giderler ve
hasılatlara ilişkin belgelerde yazılı tutarlara göre
hesaplanacaktır.
Kazancın bu şekilde tespiti sırasında emtia
ticareti ile uğraşanlarca;
- Hesap dönemi sonundaki emtia mevcudunun değeri
hasılata,
- Hesap dönemi başındaki emtia mevcudunun değeri
giderlere,
ilave edilecektir.
Ancak, kullanılan sabit kıymetler gider
yazılmayacak ve üzerlerinden amortisman
hesaplanmayacaktır. Kazancı basit usulde tespit
edilen mükelleflerin defter tutma yükümlülükleri
bulunmamaktadır. Bu mükellefler, kazancın tespiti ve
Vergi Usul Kanununun defter tutma hükümleri hariç,
bildirme, vesikalar, muhafaza, ibraz diğer ödevler
ceza hükümleri ile bu Kanun ve diğer kanunlarda yer
alan ikinci sınıf tüccarlar hakkındaki hükümlere
tabidirler.
• Basit Usulden Gerçek Usule Geçiş
Basit usule tabi olmanın genel ve özel
şartlarından herhangi birini takvim yılı içinde
kaybedenler, ertesi takvim yılı başından
itibaren gerçek usulde vergilendirileceklerdir.
Basit usulün şartlarına haiz olanlardan, bu
usulden yararlanmak istemediklerini yazı ile
bildirenler bu talepleri doğrultusunda takip
eden ay başından veya izleyen takvim yılı
başından, yeni işe başlayanlar ise işe başlama
tarihinden itibaren gerçek usulde
vergilendirilirler.
Yapılan denetimlerde
basit usulde vergilendirilen mükelleflerden
sahte
veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge
düzenledikleri veya
kullandıkları tespit edilenler basit usulden
yararlanamazlar.
Bu hususun kendilerine tebliğ tarihini takip
eden aybaşından
itibaren işletme hesabı esasına göre defter
tutmak kaydı ile
gerçek usulde vergilendirilirler.
|
Herhangi bir şekilde gerçek usulde
vergilendirilecek olanlar ve gerçek usulde
vergilendirilen mükellefler, bir daha hiçbir şekilde
basit usulden yararlanamazlar. Daha önce gerçek
usulde vergilendirilmekte iken işini terk eden
mükellefler bu tarihten sonra işe başlamaları
halinde yine gerçek usulde vergilendirileceklerdir.
Gerçek usulde vergilendirilen kişilerin aynı
türden iş yapan eş ve çocukları da bu faaliyetleri
nedeni ile basit usulden yararlanamazlar.
Örnek :
Osmaniye ili sınırları içinde öteden beri
bakkallık faaliyetinde bulunan ve gerçek usulde
vergilendirilen Bay (A), bu faaliyetini 2003 yılında
terk etmiştir. Bu mükellef, herhangi bir faaliyeti
nedeniyle yeniden mükellefiyet tesis ettirmesi
halinde, G.V.K.`nun 46 ncı maddesinin son fıkrasında
yer alan, “herhangi bir şekilde gerçek usulde
vergilendirilecek olanlar ve gerçek usulde
vergilendirilen mükellefler bir daha hiçbir şekilde
basit usulden yararlanamazlar” hükmü uyarınca basit
usulden yararlanamayacağından, gerçek usulde
vergilendirilecektir.
• Basit Usule Tabi Mükellefler İçin
Beyanname Verilme Zamanı ve Beyannamenin Nereye
Verileceği
Ø Gelirin sadece basit usulde tespit edilen
ticari kazançlardan ibaret olması halinde, 2006 yılı
kazançlarına ilişkin beyanname 2007 yılı
ŞUBAT ayının onbeşinci günü akşamına kadar
verilecektir.
Ø Basit usulde tespit edilen ticari kazanç
yanında beyana tabi başka bir gelir unsurunun
bulunması halinde, yıllık beyanname 2007
yılı MART ayının onbeşinci günü akşamına kadar
verilecektir.
Ø Beyanname, kayıtlı bulunulan vergi dairesine
verilecektir.
Ø Beyanname elden verilebileceği gibi posta ile
de gönderilebilecektir.
Ø Beyanname taahhütlü olarak posta ile
gönderildiğinde, postaya veriliş tarihi beyannamenin
verildiği tarih olarak kabul edilecektir.
Ø Beyanname normal (adi) posta ile gönderilirse,
vergi dairesine ulaştığı tarih beyannamenin
verildiği tarih olarak kabul edilecektir.
Ø Tam otomasyona geçen vergi dairesi
mükelleflerinden Maliye Bakanlığı’nca belirlenen
şartları taşıyanlar, beyannamelerini elektronik
ortamda da gönderebilirler.
Beyannamenizi posta
yoluyla gönderecekseniz
taahhütlü olmasını tercih ediniz!
|
• 2006 Takvim Yılı Gelirlerine
Uygulanacak Vergi Tarifesi
| 7.000 YTL’ye kadar |
%15 |
| 18.000 YTL’nin 7.000 YTL’si için
1.050 YTL, fazlası |
%20 |
| 40.000 YTL’nin 18.000 YTL’si
için 3.250 YTL, fazlası |
%27 |
| 40.000 YTL’den fazlasının 40.000
YTL’si için 9.190 YTL, fazlası |
%35 |
• Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesinin
(Beyana Tabi Geliri Sadece Basit Usulde Tespit
Edilen Mükellefler için) Doldurulmasında Dikkat
Edilecek Hususlar
Ø KARBON KAĞIDI KULLANILMADAN iki örnek
doldurulacaktır. Fotokopi ile çoğaltılan
beyannameler kesinlikle kullanılmayacaktır.
Ø Mavi veya siyah tükenmez kalem kullanılarak
BÜYÜK MATBAA HARFLERİ ile doldurulacaktır.
Ø Kurşun kalem kesinlikle kullanılmayacaktır.
Ø Her kutuya bir harf veya rakam yazılacaktır.
Ø Silinti ve kazıntı yapılmayacak, beyanname ve
ek föy katlanmayacak ve buruşturulmayacak, okunaklı
düzenlemeye özen gösterilecektir.
Ø Rakamlar arasına herhangi bir işaret
konulmayacaktır. BİLGİLER İLGİLİ ALANA SIĞDIĞI KADAR
YAZILACAKTIR.
Ø Sayısal ifadeler romen rakamı ile
yazılmayacaktır.
Ø Alfabetik karakterler sola, sayısal karakterler
sağa yanaşık olarak yazılacaktır.
Ø Kelimeler arasında bir karakter boşluk
bırakılacaktır.
Ø Noktalama işaretinden sonra boşluk
bırakılmayacaktır.
• Verginin Ne Zaman Ödeneceği
a) Şubat ayının onbeşinci günü akşamına kadar
verilecek beyannameler üzerinden hesaplanan gelir
vergisi Şubat ve Haziran aylarında
olmak üzere, iki eşit taksitte
ödenecektir.
b) Mart ayının onbeşinci günü akşamına kadar
verilecek beyannameler üzerinden hesaplanan gelir
vergisi Mart ve Temmuz aylarında
olmak üzere, iki eşit taksitte
ödenecektir.
•Verginin Nereye Ödeneceği
Vergi;
1) Vergi tahsiline yetkili olan banka şubelerine,[3]
2) Bağlı bulunulan vergi dairesine,
3) Bağlı bulunulan vergi dairesinin belediye
sınırları dışındaki herhangi bir vergi dairesine,
ödenebilir
BASİT USULDE UYGULANACAK
ESASLAR
• Basit Usule Tabi
Mükelleflerde Belge Düzeni
- Kullanılacak Belgeler
Basit usulde vergilendirilen mükellefler,
hasılatları ile ilgili olarak Vergi Usul Kanunu
hükümlerine göre fatura, perakende satış vesikaları
ve ilgili mevzuatta sayılan diğer belgeleri
düzenlemek ve kullanmak zorundadırlar.
- Belge Temini
• Basit usule tabi mükelleflerin kullandıkları
belgeler ve zarflar sadece Türkiye Esnaf ve
Sanatkarları Konfederasyonu (TESK) tarafından
bastırılmaktadır.
• Bu mükelleflerin kayıtları ister odalar
bünyesinde oluşturulan muhasebe bürolarında
tutulsun, ister kendileri tutsun, belgelerini bağlı
oldukları oda veya birlikten temin edeceklerdir.
• Mükelleflerin bulunduğu yerde bağlı oldukları
oda veya birlik yoksa veya bulunduğu yerde bağlı
olacağı oda veya birlik kurulmamış ise; en yakın oda
veya birliğe veya karma odaya kayıt yaptıracaktır.
Belgelerini de kayıt yaptırdığı bu odadan temin
edeceklerdir.
• Basit usulde vergilendirme kapsamında bulunup,
meslek odalarına üye kayıtları yapılamayan,
traktörle nakliyecilik yapanlar, hususi oto ile
ticari faaliyette bulunanlar, biçer döver
işletmecileri ile inşaat ustaları gibi mükellefler,
kullanacakları belgeleri ikinci sınıf tüccarların
tabi oldukları esaslar çerçevesinde (anlaşmalı
matbaalara bastırmak veya noterlere tasdik ettirmek
suretiyle) temin edebilmektedirler. Anılan
mükellefler, diledikleri takdirde kullanacakları
belgeleri faaliyette bulundukları yerdeki herhangi
bir oda veya birlikten de temin edebilmektedirler.
- Kayıtların Tutulması
• Basit usule tabi mükelleflerin kayıtları, bağlı
oldukları oda veya birlikler bünyesinde kurulan
muhasebe bürolarında tutulmaktadır. Bu bürolarda
3568 sayılı Kanuna göre yetki almış yeterli sayıda
meslek mensubunun çalıştırılması zorunludur.
• İsteyen mükellefler, kayıtlarını hiçbir izne
gerek olmadan kendileri de tutabilmektedir. Bu
takdirde, vergilendirme ile ilgili ödevlerin tamamı
kendilerince yerine getirilecektir. İsteyen
mükellefler ise kayıtlarını meslek mensubuna da
tutturabilirler.
• Mükellefler, satış ve hizmetleri için
düzenledikleri hasılat belgelerini bir zarfta,
faaliyetleri ile ilgili olarak mal ve hizmet
alışları ile giderleri için aldıkları gider
belgelerini başka bir zarfta toplayıp
saklayacaklardır. Kayıtları odalarda tutulan
mükellefler ise her aya ait zarfları izleyen ayın
10’una kadar kaydının tutulduğu büroya teslim
edeceklerdir.
• Mükelleflerden zarf içinde alınan belgeler
bürolarda işletme hesabı defterinin gelir ve gider
sayfalarındaki işlem başlıkları esas alınarak
bilgisayar ortamına aktarılacaktır. Bu belgeler cari
yıl sonuna kadar bürolarda saklanacaktır.
• Belge Düzenlenmesinde Uyulacak Esaslar
Basit usulde vergilendirilen mükellefler ikinci
sınıf tüccarların tabi olduğu usul ve esaslar
dahilinde belge düzenlemek durumundadırlar. Ancak;
Vergi Usul Kanununun mükerrer 257 nci maddesindeki
yetkiye istinaden, basit usulde vergilendirilen
mükelleflerin yeni düzenlemeye intibak edebilmeleri
ve gerekli hazırlıkları yapabilmeleri için;
– Belge vermedikleri günlük hasılatları için gün
sonunda tek bir fatura düzenlemeleri,
– Düzenlenen faturanın alıcıya ilişkin bilgiler
yerine “... tarihli toplam hasılat” ibaresinin
yazılması,
şeklinde kolaylık sağlanmış ve konuya ilişkin
açıklamalar 215 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel
Tebliğinde yapılmıştır.
Söz konusu uygulama aynı usul ve esaslar
dahilinde 259 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği
ile 31.12.2007 tarihine kadar uzatılmıştır. Bu
imkandan yararlanmak isteyen mükellefler,
müşterilerinin istemeleri halinde fatura veya
perakende satış vesikası (dolmuş işletenler hariç)
vermek zorundadırlar.
• Ödeme Kaydedici Cihaz Kullanılması
Basit usulde vergilendirilen mükelleflerden
isteyenler ödeme kaydedici cihaz
kullanabileceklerdir.
• İktisadi Kıymetlerin Satışında Belge
Düzenlenmesi
Basit usulde vergilendirilen mükelleflerin taşıt
ve diğer sabit kıymetlerini satmaları dolayısıyla
fatura düzenleme yükümlülükleri bulunmamaktadır. Bu
mükelleflerce yapılan taşıt satışlarının noter satış
sözleşmesi ile, diğer sabit kıymet satışlarının ise
gider pusulası düzenlenerek tevsik edilmesi
mümkündür.
• Belgelerin İptali
Basit usulde vergilendirilen mükelleflerden
işlerini terk edenlerin kullanmadıkları belgelerin
iptal işlemleri, belgeleri veren oda veya
birliklerce yapılmaktadır. Belgelerini anlaşmalı
matbaalara bastırmak veya noterlere tasdik ettirmek
suretiyle temin eden mükelleflerin belgelerinin
iptali, vergi dairelerince yapılmaktadır.
İşini terk edenlerden, söz konusu belgeleri ibraz
edemeyenler ile eksik belge ibraz edenler veya
belgelerini kaybettiğini bildiren mükelleflerin
durumu, belgeyi veren oda veya birliklerce
düzenlenen tutanak ile tespit edilecektir. Bu
mükellefler hakkında ikinci sınıf mükelleflerde
olduğu gibi bir taraftan usulsüzlük cezası
kesilirken, diğer taraftan dönem vergi matrahlarının
tespiti için takdir komisyonuna sevk edilir.
• Muhafaza ve İbraz Yükümlülüğü
Basit usulde vergilendirilen mükelleflerin, bir
takvim yılı içinde aldıkları mallara ve hizmetlere
ait alış belgeleri ve yaptıkları giderler ile
hasılat belgeleri kayıtlarının tutulduğu bürolarda
muhafaza edilecektir. Cari takvim yılına ilişkin
belgelerin ibrazı da bu bürolardan talep
edilecektir.
Cari takvim yılı kayıtlarının tutulması ve
vergilendirmeyle ilgili tüm ödevler bürolarca yerine
getirilecektir. Yıllık beyannamenin verilmesinden
sonra o yıla ilişkin belgeler muhafaza edilmek üzere
mükellefe teslim edilecektir. Teslim alınan
belgeler, ilgili bulundukları yılı takip eden takvim
yılı başından başlayarak 5 yıl süre ile
mükelleflerce muhafaza edilecektir.
• Sahte veya Muhteviyatı İtibarıyla
Yanıltıcı Belge Düzenlediği veya Kullandığı Tespit
Edilen Mükelleflerin Durumu
Basit usule tabi ticaret erbabından, sahte veya
muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge düzenlediği
veya kullandığı tespit edilenler, bu hususun
kendilerine tebliğ edildiği tarihi takip eden
aybaşından itibaren ikinci sınıf tüccarlara ilişkin
hükümlere tabi olurlar.
• Basit Usule Tabi Mükelleflerin Yanında
Çalışanların Durumu
Basit usulde vergilendirilen mükelleflerin kendi
işyerlerinde bilfiil çalışmaları veya bulunmaları
şarttır. Ancak, bu mükelleflerin işlerinde yardımcı
işçi çalıştırmaları veya çırak kullanmaları bu şartı
bozmayacaktır.
Basit usulde vergilendirilen mükelleflerin
yanında çalışan kişiler diğer ücretli olarak
vergilendirilecektir. Diğer ücret kapsamında
vergilendirilenler vergi karnesi almaya
mecburdurlar. Kazançları basit usulde
vergilendirilen ticaret erbabı, yanında çalışanların
vergi karnesi almalarını ve karnelerinde yazılı
vergilerini ödemelerini temin etmeye mecburdurlar.
• Basit Usulde Katma Değer Vergisi
Uygulaması
Basit Usulde vergilendirilen mükelleflerin teslim
ve hizmetleri katma değer vergisinden istisna
tutulmuştur. Buna göre;
• Basit usulde vergilendirilen mükellefler, mal
teslimleri ve hizmet ifalarında katma değer vergisi
hesaplamayacaklar, bunlardan mal ve hizmet alan
mükellefler de katma değer vergisi indirimi
yapmayacaklardır.
• Gerçek usulde vergilendirilen mükelleflerden
mal ve hizmet satın alan basit usulde
vergilendirilen mükellefler, ödedikleri katma değer
vergisini gider veya maliyet olarak dikkate
alacaklardır.
• Basit Usulde Vergi Tevkifatı ve Geçici
Vergi
• Gelir Vergisi Kanunu’nun 94 üncü maddesinde,
yaptıkları ödemelerden vergi tevkif edecekler
arasında basit usulde vergilendirilen mükellefler
sayılmamıştır. Bu nedenle, bu mükellefler yaptıkları
ödemeler üzerinden gelir vergisi tevkifatı
yapmayacaklar ve muhtasar beyanname
vermeyeceklerdir.
• Basit usulde vergilendirilen mükellefler geçici
vergi ödemeyeceğinden buna ilişkin beyanname
vermeyecekler ve bildirimde bulunmayacaklardır.
|
VERGİNİZİ
ÖDEYEBİLECEĞİNİZ ANLAŞMALI BANKALAR |
|
Banka Adı |
| T.C. ZİRAAT BANKASI
A.Ş. |
| TÜRKİYE HALK BANKASI
A.Ş. |
| TÜRKİYE İŞ BANKASI
A.Ş. |
| YAPI KREDİ BANKASI
A.Ş. |
| AKBANK T.A.Ş. |
| TÜRKİYE VAKIFLAR
BANKASI T.A.O. |
| TÜRKİYE GARANTİ
BANKASI A.Ş. |
| ŞEKERBANK T.A.Ş. |
| FORTİSBANK A.Ş. |
| TÜRK EKONOMİ BANKASI
A.Ş |
| FİNANSBANK A.Ş. |
| DENİZBANK A.Ş. |
|
ANADOLUBANK A.Ş. |
| TEKSTİLBANK A.Ş. |
| HSBC BANK A.Ş.
|
| OYAKBANK A.Ş. |
| ALTERNATİFBANK A.Ş. |
| TEKFENBANK A.Ş. |
| TURKISHBANK A.Ş. |
| TÜRKİYE FİNANS
KATILIM BANKASI A.Ş. |
| ASYA KATILIM BANKASI
A.Ş. |
| ALBARAKA TÜRK KATILIM
BANKASI A.Ş. |
| KUVEYT TÜRK KATILIM
BANKASI A.Ş. |
[1] Bu yıl beyanname verecek
olan mükelleflerimiz 01.01.2006 yılından itibaren
geçerli olan tutarları esas alacaklardır.
[2] Yukarıda yer alan
maddelerin ticaretini yapanların 2005 yılında basit
usulden yararlanmaları için alış satış ve hasılat
hadleri 28 seri Nolu Gelir Vergisi Sirküleri, 2006
yılında basit usulden yararlanmaları için alış satış
ve hasılat hadleri 41 ve 43 Nolu Gelir Vergisi
Sirküleri, 2007 yılında basit usulden yararlanmaları
için alış satış ve hasılat hadleri 259 Seri No.lu
Gelir Vergisi Genel Tebliği ile yeniden
belirlenmiştir.
[3] İlgili tablo bu rehberin
sonunda verilmiştir.
KAYNAK: GİB VERİ BANKASI |
