|
ORTA VADELİ
PROGRAM
(2007-2009)
GİRİŞ
5018
sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol
Kanunu doğrultusunda ilk Orta Vadeli
Program 31 Mayıs 2005 tarihli ikinci
mükerrer Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe girmiştir. Söz konusu
Kanun gereğince, Orta Vadeli
Programın ikincisi 2007-2009
dönemini kapsamak üzere
hazırlanmıştır.
-Orta
Vadeli Program, 2007 yılı bütçe
sürecini başlatarak stratejik
amaçlar temelinde kamu politikaları
ve uygulamalarını şekillendirecek ve
kaynak tahsisini bu çerçevede
yönlendirecektir. Aynı zamanda, kamu
ve özel kesim için öngörülebilirliği
artıracak bir yol haritası
niteliğinde olan bu Program, son
yıllarda sosyal ve ekonomik alanda
sağlanan gelişmelerin daha sağlam
bir zeminde sürdürülmesi suretiyle
güven ve istikrara katkıda
bulunacaktır.
Çeşitli
alanlarda birbirleriyle tutarlı bir
amaç, politika ve öncelikler seti
sunan Orta Vadeli Program, makro
politikaların yanı sıra, temel
gelişme eksenlerini ve ana
sektörleri kapsamaktadır.
Programda, uzun vadeli amaçlara
katkıda bulunacak şekilde, üç yıllık
dönemde üzerinde
yoğunlaşılacak
öncelikler tespit edilmiştir.
Bakanlık ve kurum bütçelerinin
hazırlanmasında, idari ve yasal
düzenlemelerin
gerçekleştirilmesinde, kurumların
karar alma ve uygulama süreçlerinde
Programın amaç ve öncelikleri esas
alınacaktır.
Dinamik
bir yapı arz eden ve üç yıllık
perspektife sahip olan Program,
yıllık uygulamaların sonuçları ve
genel şartlardaki değişmeler dikkate
alınarak, her yıl yenilenmektedir.
Bu kapsamda, Program uygulamaları
ile Programı etkileyebilecek dışsal
gelişmeler etkili bir şekilde
izlenecek ve değerlendirilecektir.
Programda yer alan amaç ve
öncelikler bakımından uygulamanın
izlenmesi, değerlendirilmesi ve
Bakanlar Kuruluna bilgi
sunulmasından Devlet Planlama
Teşkilatı Müsteşarlığı sorumludur.
Bundan
sonraki süreçte;
5018
sayılı Kanunun 16’ncı maddesi
gereğince, Orta Vadeli Programın
temel amaç, öncelik ve makro
hedefleriyle tutarlı olmak üzere
Haziran ayının on beşine kadar Orta
Vadeli Mali Plan hazırlanacak ve
Yüksek Planlama Kurulu kararıyla
yürürlüğe girecektir.
Kuruluşlar, Orta Vadeli Programda
yer alan amaç ve öncelikler ile Orta
Vadeli Mali Planda verilecek ödenek
teklif tavanlarını esas alarak,
tedbir önerilerini ve bütçe
tekliflerini, 5018 sayılı Kanunun
17’nci maddesi çerçevesinde,
hazırlayacaklardır. Kuruluşlarla
bütçe müzakereleri bu doğrultuda
yürütülecektir.
Avrupa
Birliğine üyelik yolunda, toplumun
bütün kesimlerinin gözetildiği ve
ülkemizin ekonomik ve sosyal
kalkınmasının hızlandırıldığı bir
ortamda, insanımızın yaşam
kalitesini yükseltmek Orta Vadeli
Programın temel amacıdır.
Mevcut
siyasi istikrar; gerçekleştirilen
reformlar; ülkemizin genç, eğitimli
ve girişimci insan gücü, uluslar
arası rekabete açık sanayisi,
işleyen piyasa ekonomisi, doğal ve
kültürel değerleri; toplumun
refahının yaygınlaşarak artmasına
katkıda bulunacaktır.
Programın temel amacına hizmet etmek
üzere, ülkemizin beşeri ve iktisadi
varlıkları etkin bir şekilde
değerlendirilerek;
·
sürdürülebilir büyümenin sağlanması,
·
rekabet
gücünün artırılması,
·
insan
kaynaklarının geliştirilmesi,
·
sosyal
içermenin güçlendirilmesi,
·
bölgesel gelişmişlik farklarının
azaltılması,
·
kamuda
iyi yönetişimin yaygınlaştırılması,
·
fiziki
alt yapının iyileştirilmesi
alanlarında gelişme sağlanması ve
sürdürülmekte olan yapısal
reformların tamamlanması öncelikli
hedeftir.
II.
MAKROEKONOMİK POLİTİKA VE HEDEFLER
Ekonomide sağlanan güven ve
istikrarı korumak, ekonomik büyümeyi
yüksek ve sürdürülebilir kılmak,
istihdamı artırmak, fiyat
istikrarını sağlamak, kamu kesimi
borçlanma gereğini sıfırlamak ve
kamu borç stokunun milli gelire
oranındaki düşüş eğilimini devam
ettirmek Orta Vadeli Programın
makroekonomik öncelikleri olacaktır.
A. MAKROEKONOMİK POLİTİKALAR
a.
Büyüme ve İstihdam
1.
Orta Vadeli Program döneminde
ihracat odaklı bir büyüme
hedeflenmektedir. Kamu kesimi,
yapacağı alt yapı yatırımları ve
düzenlemeler yoluyla özel sektör
büyümesini hızlandırıcı bir rol
oynayacak ve özel sektörün yüksek
katma değer üreten sektörlere daha
fazla yoğunlaşmasını teşvik
edecektir.
2.
Ekonomik büyümenin istikrarlı
bir yapıya kavuşmasında emek
verimliliğinin yanı sıra toplam
faktör verimliliğinin de artmaya
devam etmesi büyük önem arz
etmektedir. Bunun için de öncelikle
makroekonomik istikrar, kurumsal alt
yapının geliştirilmesi ve yatırım
ortamının iyileştirilmesi
konularında ilerleme sağlanacaktır.
3.
Yeni istihdam olanaklarının
sağlanması, esneklik ve güvence
arasında dengenin sağlandığı bir iş
gücü piyasasının oluşturulması ve
istihdam üzerindeki yüklerin
azaltılması öncelikli olarak ele
alınacaktır.
4.
Kamu politikalarından
kaynaklanan belirsizlikler
azaltılacak ve böylece özel sektörün
ileriye yönelik uzun dönemli plan
yapabilmesi için elverişli bir ortam
oluşturulacaktır.
Makroekonomik istikrarın
sürdürülmesini sağlamak amacıyla
maliye, para ve gelirler
politikalarının uyumu
gözetilecektir. Kamu borç stokunun
milli gelire oranının düşürülmesinin
yanı sıra artan cari açığı da
kontrol etmek amacıyla Program
döneminde mali disipline titizlikle
uyularak faiz dışı fazla verme
politikasına devam edilecektir.
Mali
disiplinin devamına önemli katkı
sağlayacak harcama reformuna ilişkin
düzenlemeler sürdürülecektir. Kamu
harcama sisteminde etkinlik,
şeffaflık ve hesap verebilirliğin
sağlanması amacıyla başlatılan ve
mali disiplini, kaynak tahsisinde
etkinliği ve tahsis edilen
kaynakların iyi yönetimini
hedefleyen düzenlemelerin titizlikle
uygulanmasına devam edilecektir.
Program
döneminde harcamalara ilişkin
aşağıdaki politikalar
uygulanacaktır:
1.
Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol
Kanunu uyarınca çıkarılması gereken
ikincil düzenlemeler tamamlanarak,
kamu idarelerinde mali yönetim, iç
kontrol ve iç denetim
faaliyetlerinin etkin bir şekilde
uygulanmasına yönelik gerekli
tedbirler alınacaktır.
2.
Kurumlar, bütçe
kısıtını
dikkate alarak, belirlenen
öncelikler çerçevesinde kaynak
tahsisini gözden geçireceklerdir. Bu
kapsamda önceliğini yitirmiş
faaliyetler ve projeler tasfiye
edilecektir.
3.
Kamu kesiminde ücret ve
aylıklar ekonomik konjonktür ve
fiyat istikrarı göz önünde
bulundurularak belirlenecektir.
4.
Ücret sisteminin
sadeleştirilmesi, kamu personelinin
mali ve özlük haklarına ilişkin
dengesizlik ve adaletsizliklerin
giderilmesi, performansa dayalı
ücret sistemine
geçilmesi ve mevcut statü
sayısının azaltılması ilkelerini
esas alacak kapsamlı bir personel
reformunun 2009 yılı başından
itibaren hayata geçirilmesi
hedeflenmektedir.
5.
Genel sağlık sigortası,
getireceği mali yüklerin makul
düzeyde tutulması amacıyla, sağlıkta
dönüşüm programıyla birlikte
uygulanacaktır.
6.
Sağlık hizmetlerinin
kalitesinden ödün verilmeksizin,
ilaç ve tedavi harcamalarını kontrol
altında tutmaya yönelik tedbirler
alınmaya devam edilecektir.
7.
İşsizlik sigortasından
yararlanma koşulları
iyileştirilecektir.
8.
Sosyal harcamaların toplam
kamu harcamaları içindeki payı
artırılacaktır.
9.
Yerel yönetimlerin
harcamalarını finanse etmek amacıyla
çeşitli kaynaklardan yapılan
tahsislerin objektif esaslara dayalı
ve amaca yönelik kullanımı
sağlanacaktır.
10.
Yerel yönetimler personel
politikalarını açıklanan norm kadro
düzenlemelerine uygun bir şekilde
yürüteceklerdir.
Kamu
yatırımlarının etkinliği
artırılacak, öncelikli sosyal
ihtiyaçları giderecek ve üretken
faaliyetleri destekleyecek
nitelikteki alt yapıya
yönlendirilmesi ve
sektörel,
bölgesel ve AB’ye uyum yönündeki
amaçların gerçekleştirilmesinde
etkili bir araç olarak kullanılması
sağlanacaktır. Bu çerçevede;
11.
Kamu yatırımlarının etkin,
verimli ve zamanında
gerçekleştirilmesini hedefleyen
rasyonalizasyon
çalışmalarına devam edilecektir.
12.
Eğitim, sağlık, teknolojik
araştırma, ulaştırma, içme suyu ve
e-Devlet yatırımlarına öncelik
verilecektir.
13.
Kamu yatırımları, bölgesel
kalkınma ve bölgeler arası
gelişmişlik farklarının
azaltılmasında etkili bir araç
olarak kullanılacaktır.
14.
AB’ye üyelik yönünde ortaya
konulan politika ve önceliklerin
hayata geçirilmesi için sürdürülen
çalışmaların gerektirdiği yatırımlar
hızlandırılacaktır.
15.
Kamu alt yapı yatırımlarında
özel sektör katılımını artırıcı
modeller geliştirilecektir.
16.
Kamu yatırım teklif ve
kararları, sağlıklı sorun
analizlerini içeren sektör
çalışmalarına ve nitelikli
yapılabilirlik etüt ve analizlerine
dayandırılacaktır.
Kamu
iktisadi teşebbüslerinden (KİT)
özelleştirilebilecek olanların
belirli bir takvim ve strateji
çerçevesinde özelleştirilmesi;
ancak, özelleştirilinceye kadar bu
teşebbüslerin ve orta vadede
özelleştirilmeyecek diğer
kuruluşların verimlilik ilkelerine
uygun olarak işletilmesi esastır.
17.
KİT’lerde hesap
verebilirliği, şeffaflığı, karar
alma süreçlerinde esnekliği
sağlamaya ve KİT’ler üzerinde
müdahale yetkisi olan kurum sayısını
azaltmaya yönelik yeni bir kurumsal
yönetim sistemi oluşturulacaktır.
18.
Fiyatlandırma başta olmak
üzere KİT’lerin tüm işletmecilik
politikaları, genel yatırım ve
finansman kararnamelerinde öngörülen
hedeflere ulaşacak şekilde, piyasa
şartlarına uygun olarak belirlenecek
ve etkin bir şekilde uygulanacaktır.
19.
KİT’lerde stok, tedarik,
üretim ve pazarlama maliyetlerini
düşürerek verimliliği ve karlılığı
artıran ve uluslar arası fiyat
değişimlerine duyarlı olan bir
finansman politikası izlenmesine
devam edilecektir.
20.
KİT’lerin atıl durumda
bulunan
gayrimenkullerinin
değerlendirilmesinde rayiç bedel
esas alınacaktır.
21.
KİT’lerin zarar eden işletme
birimleri, fonksiyonları da dikkate
alınarak, tasfiye edilecektir.
22.
KİT’lerde atıl istihdamın
azaltılmasına yönelik tedbirlerin
uygulanması sürdürülecek, ancak
nitelikli personel ihtiyacının
karşılanması için gerekli tedbirler
alınacaktır.
23.
İmalat
sanayii maliyetleri üzerinde
olumsuz baskı oluşturan enerji girdi
fiyatlarının tespitinde sanayi
aboneleri lehine bir politika
izlenecektir.
24.
Demir yolu işletmeciliğinde
alt yapı hizmetleri ve taşımacılığın
birbirinden ayrılması ve özel
sektörün de katılımıyla maliyetlerin
düşürüldüğü, rekabete açık bir yolcu
ve yük taşıma sistemi kurulması
sağlanacaktır.
25.
Sermayenin tabana yayılması
ve sermaye piyasalarının derinlik
kazanmasını sağlayacak şekilde;
özelleştirme uygulamalarında,
ekonomik konjonktür ve kuruluşun
faaliyet alanı dikkate alınarak,
halka arz yöntemine öncelik
verilecektir.
26.
Borçlanma politikasının temel
amacı; riskler, borçlanmanın vadesi
ile para ve faiz cinsinden
kompozisyonu dikkate alınarak, kamu
finansman ihtiyacının en düşük
maliyetle karşılanmasıdır.
27.
Nakit ve borç yönetiminde
oluşabilecek likidite risklerinin
azaltılması amacıyla, yeterli
düzeyde rezerv tutulması
politikasına devam edilecektir.
Vergi
politikasının temel amacı; büyüme ve
istihdam politikalarını
destekleyici,
kayıtdışı ekonomiyi azaltıcı
ve aynı zamanda makroekonomik
politikalarla uyumlu, etkin, basit
ve geniş tabanlı bir vergilendirme
sisteminin oluşturulmasıdır. Bu
çerçevede;
28.
Özel girişimcilerin uzun
vadeli planlama yapmalarını sağlamak
ve öngörülebilirliği artırmak
amacıyla vergi politikalarında
istikrar esas olacaktır.
29.
Vergi kanunlarında yer alan
istisna, muafiyet ve vergi indirimi
hükümleri, ekonomik ve sosyal
politikalar çerçevesinde yeniden
değerlendirilerek vergi mevzuatı
sadeleştirilecektir.
30.
Mali aracılık faaliyetleri
üzerindeki vergi yükünün düşürülmesi
politikası çerçevesinde, kamu
finansman dengeleri de göz önünde
bulundurularak banka ve sigorta
muameleleri vergisinde indirim
yapılacaktır.
31.
Güçlü bir toplumsal ve siyasi
irade ile toplumun tüm kesimlerinin
katıldığı kapsamlı bir
kayıtdışılıkla
mücadele stratejisi
oluşturulacaktır.
Kayıtdışılıkla
mücadele amacıyla öncelikle iş ve
çalışma hayatına ilişkin mevzuatın
basitleştirilmesi, kamu kurumları
arasında bilgi paylaşımı ve
koordinasyon sağlanarak kurumların
teknolojik alt yapısının
güçlendirilmesine yönelik
faaliyetlere başlanacaktır.
32.
Kayıtdışı
ekonomiyi ödüllendiren, kamuya olan
güveni sarsan,
kayıtdışılığı özendiren ve
kamu gelirlerinde kayba neden olan
her türlü af ve borç
yapılandırılması beklentisinin önüne
geçilecektir.
33.
Ekonomi içinde haksız
rekabete yol açan
kayıtdışılıkla
etkin mücadele sonucunda oluşacak
kaynaklar, işlem vergileri başta
olmak üzere vergi ve sosyal güvenlik
prim oranlarının indiriminde
kullanılacaktır.
34.
Yerel yönetimlerin öz
gelirlerinin artırılmasına ilişkin
düzenlemeler hayata geçirilecektir.
Para
politikasının temel amacı, fiyat
istikrarını sağlamak ve
sürdürülebilir kılmak olacaktır. Bu
amaç doğrultusunda;
1.
2006 yılı başından itibaren
uygulanan açık enflasyon hedeflemesi
rejimine devam edilecektir.
2.
Enflasyon hedeflemesi
rejiminin uygulanmasında ‘orta
vadeli bakış’ açısının ekonomideki
tüm birimler arasında yaygınlaşması
sistemin başarısı açısından büyük
önem taşımaktadır.
3.
Mali disipline uygun hareket
edilmesi, enflasyon hedeflemesi
rejiminin başarısı açısından çok
önemli bir faktör olmaya devam
edecektir.
4.
Para politikasının hesap
verebilirliğini ve şeffaflığını
temin amacıyla, enflasyonun hedeften
belirgin olarak sapması durumunda,
Merkez Bankası sapmanın nedenlerini
ve hedefe ulaşılabilmesi için
alınması gereken önlemleri Hükümete
yazılı olarak bildirecek ve
kamuoyuna duyuracaktır.
5.
Para politikasının temel
iletişim aracı, üç ayda bir
yayınlanan Enflasyon Raporu olmaya
devam edecektir. Para Politikası
Kurulu toplantı özetleri ise
iletişim politikasının diğer bir
önemli aracı olmayı sürdürecektir.
6.
Merkez Bankası, beklentileri
yönlendirmek ve
fonlama maliyetlerini
belirlemek amacıyla, kısa vadeli
faiz oranlarını temel para
politikası aracı olarak aktif bir
şekilde kullanmaya devam edecektir.
7.
Döviz kurlarının seyrinde
makroekonomik dengeler ile döviz
piyasası arz ve talep dinamiklerinin
belirleyici olduğu dalgalı döviz
kuru rejimine devam edilecektir.
8.
Piyasada döviz likiditesinin
belirgin olarak artması durumunda,
Merkez Bankası rezerv birikimini
sağlamak amacıyla düzenli döviz alım
ihaleleri yapabilecektir.
9.
Döviz kurlarında oluşabilecek
aşırı oynaklık durumlarında, Merkez
Bankası, uzun dönemli denge değerini
etkileme amacı olmaksızın döviz
piyasasına müdahalede
bulunabilecektir.
d.
Ödemeler Dengesi
Cari
açığın sürdürülebilirliğinin
sağlanması ve sağlam kaynaklarla
finanse edilmesi temel amaçtır. Bu
çerçevede;
1.
Geleneksel ihracat
sektörlerinde katma değeri yüksek
üretimin sağlanmasına yönelik teşvik
ve devlet yardımları uygulamaları
etkinleştirilerek sürdürülecektir.
Bu kapsamda, tasarım, marka,
pazarlama ve tanıtım konusundaki
mevcut destekler çeşitlendirilerek
geliştirilecektir.
2.
Ürün çeşitlendirmesine
gidilerek dış pazarda rekabet
edebilecek potansiyele sahip, yüksek
katma değerli, yeni teknoloji
özelliği olan ürünlerin
geliştirilmesi ve ihracata
yönlendirilmesi amacıyla, AB ve DTÖ
normları da dikkate alınarak,
uygulanmakta olan destek sistemleri
etkinleştirilecektir.
3.
Ticaret politikası
araçlarının etkin bir şekilde
uygulanması bağlamında, Dahilde
İşleme Rejimi iç piyasa üretimi ve
denetim koşulları göz önüne alınarak
yeniden düzenlenecektir.
4.
Gümrük Birliği uyarınca
üstlenmekle yükümlü olduğumuz AB’nin
teknik mevzuatına uyum süreci
hızlandırılacak; uyumlulaştırılan
mevzuatın etkin uygulanmasını
teminen
gerekli idari, teknik ve fiziki alt
yapı kurulacak; ithalatta gözetim ve
denetim etkinleştirilecektir.
5.
İkili ve çok taraflı ticari
ilişkiler kapsamında ihracatın
geliştirilmesi amacıyla; kamu, özel
sektör ve sivil toplum kuruluşları
arasında koordinasyonu sağlayacak,
ihracatçıların dış pazar imkanlarını
artıracak mekanizmalar
geliştirilecektir.
6.
Kültürel ve coğrafi
yakınlığımız olmasına rağmen
ticaretimizin sınırlı olduğu Türk
Cumhuriyetleri ile petrol
ihracatçısı ülkeler ve Uzakdoğu
ülkelerindeki pazar payımızı
artırmak için gerekli tedbirler
alınmaya devam edilecektir.
7.
Orta vadede yurt içi üretimin
ithalat bağımlılığının azaltılması
amacıyla, sanayide kullanılan ithal
ara girdilerin yurt içinde
üretilmesini sağlayacak mekanizmalar
geliştirilecektir. Bu çerçevede,
sanayide Ar-Ge
faaliyetlerinin yaygınlaştırılması
sağlanarak, özellikle yüksek
teknolojili ara girdilerin yurt
içinde üretilmesi yönünde çalışmalar
başlatılacaktır.
8.
Ülkemizin rekabet gücünün
artırılması amacıyla, AB ile olan
gümrük birliği dikkate alınarak,
üçüncü grup ülkelerle ikili ve çok
taraflı ekonomik işbirliği
kapsamında, serbest ticaret ve
tercihli ticaret anlaşmaları
yapılması desteklenecektir.
9.
İkili ekonomik
ilişkilerimizin geliştirilmesinde
sınır ötesi işbirliği programlarına
ağırlık verilecektir.
10.
Yatırım ortamının
iyileştirilmesine yönelik yapılan
reformların uygulanmasında ortaya
çıkan aksaklıklar giderilerek
doğrudan uluslar arası yatırımlar
desteklenecektir.
e.
Finansal
Sistem
Rekabetçi ölçeğe ulaşmış, kaynakları
yatırıma yönlendirecek araç
çeşitliliğine ve mali derinliğe
sahip, uluslar arası standartlarda
düzenlenen ve denetlenen ve aracılık
maliyetlerinin asgariye indirildiği
bir finansal
sistemin geliştirilmesinin
sağlanması temel amaçtır. Bu
çerçevede;
1.
Sermayenin tabana yayılmasını
sağlamak amacıyla şirketlerde
azınlık hisse sahiplerinin hakları
geliştirilecektir.
2.
Altın bankacılığının gelişimi
desteklenecektir.
3.
Finansal
sistemin derinleşmesine katkı
yapacak konut finansmanının
işlerliğini sağlamak amacıyla yasal
ve kurumsal düzenlemeler
yapılacaktır.
4.
Sigortacılık,
faktoring
ve finansal
kiralama sektörlerinin hukuki alt
yapısı geliştirilecektir.
5.
Benzer işlemlerin
vergilendirilmesi ve bilgiye erişim
imkanı açısından,
finansal
kuruluşların türünden kaynaklanan
rekabeti bozucu unsurlar ortadan
kaldırılacaktır.
6.
Finansal
piyasalarda ve bu piyasalardan
kaynak temin eden
reel
sektörde kurumsal yönetişim
ilkelerinin uygulanması
sağlanacaktır.
7.
Kredi ve kurumsal yönetişim
derecelendirme sistemi tesis
edilecektir.
8.
Türev ürünlerin risk
yönetiminde kullanımı teşvik
edilecek, öte yandan bu ürünlere
ilişkin risk algılaması
artırılacaktır.
9.
Risk ölçümüne yönelik veri
tabanı geliştirilecektir.
10.
Sigorta sektörü ile özel
emeklilik hizmetlerine ilişkin
düzenleme ve denetleme işlevleri tek
çatı altında toplanacaktır.
11.
Sigorta sistemi tüm afet
türlerini ve fiziksel yapıları
kapsayacak şekilde
geliştirilecektir.
B. PROGRAM DÖNEMİ HEDEF ve
GÖSTERGELERİ
a.
Büyüme ve İstihdam
1.
Program döneminde yıllık
ortalama yüzde 7,0 civarında
ekonomik büyüme hedeflenmektedir.
2.
Program döneminde yıllık
reel
ortalama olarak özel tüketim
harcamalarının yüzde 8,2, özel sabit
sermaye yatırım harcamalarının yüzde
8,4, kamu tüketim harcamalarının
yüzde 2,1 ve kamu sabit sermaye
yatırım harcamalarının yüzde 6,2
oranında artacağı öngörülmektedir.
3.
İstihdam olanaklarını
artırıcı uygulamaların da etkisiyle
Program döneminde 1,6 milyon yeni
istihdam yaratılacağı
öngörülmektedir.
1.
2006 yılında yüzde 0,9
olacağı tahmin edilen kamu kesimi
fazlasının
GSYİH’ya oranının 2009
yılında da aynı seviyede olması,
yüzde 0,3 olacağı tahmin edilen
genel devlet fazlasının
GSYİH’ya
oranının ise yüzde 0,7’ye yükselmesi
hedeflenmektedir.
2.
2006 yılında yüzde 45,1
olması beklenen genel devlet
harcamalarının
GSYİH’ya oranının 2009
yılında yüzde 41,5’e düşürülmesi
hedeflenmektedir.
3.
2006 yılında yüzde 36,9
olacağı tahmin edilen genel devlet
faiz dışı harcamalarının
GSYİH’ya
oranının 2009 yılında yüzde 37
olması öngörülmektedir.
4.
2006 yılında yüzde 8,2 olması
beklenen genel devlet faiz
harcamalarının
GSYİH’ya oranının 2009
yılında yüzde 4,5’e düşürülmesi
hedeflenmektedir.
5.
2006 yılında yüzde 45,5
olacağı tahmin edilen genel devlet
gelirlerinin
GSYİH’ya oranının 2009
yılında yüzde 42,2 olması
beklenmektedir.
6.
2006 yılında yüzde 31,6
olacağı tahmin edilen sosyal
güvenlik primleri dahil vergi
yükünün (vergi
red ve iadeleri hariç)
GSYİH’ya
oranının, 2007 yılında bir miktar
artmakla birlikte, dönem sonunda
aynı seviyede kalması
öngörülmektedir.
7.
Kamunun; hava ve deniz
ulaşımı ile lokomotif ve vagon
üretimi; tütün ürünlerinin
işlenmesi;
petrokimya
sanayii;
elektrik dağıtımı faaliyet
alanlarından tamamen çekilmesi;
bunun yanı sıra, elektrik ve şeker
üretimi, doğal gaz piyasası, kömür
ve diğer maden işletmeciliğindeki
payını azaltması hedeflenmektedir.
8.
Sosyal güvenlik reformu
sonrasında emeklilik sisteminin
açığında önemli oranlarda düşme
olmakla beraber, genel sağlık
sigortası ve prim oranlarında
yapılacak indirimlerin doğuracağı ek
yükten dolayı sosyal güvenlik açığı
Program döneminde mevcut seviyesini
koruyacaktır.
9.
Emeklilik sisteminin açığının
düşmesinde devlet memurlarında prim
matrahının genişlemesi etkili
olacaktır. Ancak, ilave prim
ödemelerinin ve maaş düşüşünün bütçe
kaynaklarından telafi edilecek
olması nedeniyle toplam kamunun mali
dengesinde bir değişme olmayacaktır.
10.
Yatırım programının
rasyonalizasyonu çalışmaları
çerçevesinde, yatırım programına her
yıl azalan oranda yeni proje
alınarak ve yatırımların bütçe
içindeki payı artırılarak, 2006
yılında 5,5 yıl olacağı tahmin
edilen stokun ortalama tamamlama
süresinin 2009 yılında 5 yılın
altına indirilmesi hedeflenmektedir.
11.
Kamu net borç stokunun
GSYİH’ya
oranında Program dönemi sonunda 2006
yılına göre 14,9 puanlık bir düşüş
hedeflenmektedir.
c.
Ödemeler Dengesi
1.
Son yıllarda dünya ekonomisi
ve ticaretinde yaşanan canlılığa,
sağlanan makroekonomik istikrara ve
yapısal düzenlemelere bağlı olarak
dış ticaret hacmimizde gözlenen
artış eğiliminin Program döneminde
de devam edeceği öngörüsüyle;
ihracatın yıllık ortalama yüzde 13
oranında artarak Program dönemi
sonunda 120 milyar dolara, ithalatın
ise yıllık ortalama yüzde 11
oranında artarak 2009 yılında 182
milyar dolara ulaşacağı tahmin
edilmektedir.
2.
2007 yılında 21,5 milyar
dolar olarak öngörülen turizm
gelirlerinin 2009 yılında 25 milyar
dolara çıkacağı tahmin edilmektedir.
3.
Bu tahminler doğrultusunda
cari işlemler açığının
GSYİH’ya
oranının orta vadede mevcut
seviyesini koruyacağı
öngörülmektedir.
4.
Program dönemi boyunca
sermaye finans hesabının kalitesinde
iyileşme beklenirken, ödemeler
dengesi açığında borç yaratmayan
veya uzun vadeli finansmanın payının
artacağı tahmin edilmektedir.
5.
Makro ekonomide sağlanan
istikrarla birlikte, yatırım
ortamının iyileştirilmesine yönelik
reformların büyük ölçüde
tamamlanmasına bağlı olarak yeni
kapasite yaratan doğrudan yabancı
yatırımların öneminin artması
beklenmektedir. Bu nedenle, doğrudan
yabancı yatırımların, cari işlemler
hesabında oluşması beklenen açığın
finansmanında ağırlıklı olarak rol
oynaması öngörülmektedir.
d.
Fiyat
1.
2006 yılı başında uygulamaya
konulan ve birincil amacı fiyat
istikrarını sağlamak ve sürdürmek
olan ‘açık enflasyon hedeflemesi
rejimi’, Program döneminde de
sürdürülecektir. Bu çerçevede,
“nokta hedef” olarak belirlenen
enflasyon hedefleri,
Tüketici Fiyat Endeksi’nin yıllık
yüzde değişimi ile hesaplanan yıl
sonu enflasyon oranı üzerinden
tanımlanmış ve 3 yıllık bir dönem
için açıklanmaya başlanmıştır. 2006,
2007 ve 2008 için yıl sonu hedefleri
sırasıyla yüzde 5,0 yüzde 4,0 ve
yüzde 4,0 olarak belirlenirken, 2009
yıl sonu hedefi ise Hükümet ve
Merkez Bankası tarafından
belirlenecek ve kamuoyuna
duyurulacaktır.
III.
PROGRAM DÖNEMİ GELİŞME EKSENLERİ
A. İNSAN KAYNAKLARININ
GELİŞTİRİLMESİ ve İSTİHDAM
EDİLEBİLİRLİĞİN ARTIRILMASI
Rekabet
gücü yüksek bir ekonomi ve
sürdürülebilir bir kalkınma için
eğitimin kalitesi yükseltilecek,
eğitim ile istihdam arasındaki
ilişki güçlendirilecek ve istihdam
edilebilirlik artırılacaktır. Makro
ekonomik politikalarla sağlanan
büyümenin yaratacağı istihdam
artışını desteklemek amacıyla aktif
işgücü politikaları uygulanacaktır.
İnsan
kaynaklarının, gelişen bilgi ve
iletişim teknolojileri doğrultusunda
mesleki bilgi ve becerileri
geliştirilerek istihdam imkanlarının
artırılması hedeflenmektedir. Bu
çerçevede;
1.
Mesleki eğitimde piyasanın
ihtiyaç duyduğu nitelikteki insan
gücünü yetiştirmek için modüler ve
esnek bir sisteme
geçiş
çalışmaları hızlandırılacak ve
farklı kademelerde verilen mesleki
eğitim arasında program bütünlüğü
sağlanacaktır.
2.
Hayat boyu eğitim stratejisi
hazırlanacaktır.
3.
İş dünyasının talep ettiği
nitelikteki işgücünün yetiştirilmesi
amacıyla eğitim ile işgücü
arasındaki işbirliğini güçlendirecek
mekanizmalar oluşturulacaktır.
4.
Bilgi toplumuna dönüşüm
süreci ile bölgesel, ulusal ve
uluslar arası gelişme ve ihtiyaçlara
göre yüksek öğretim kurumlarının
birim ve programları
güncellenecektir.
5.
Özellikle eğitimli genç
işsizlerin istihdamını sağlamak
üzere, uzaktan ve yaygın eğitim
imkanları kullanılarak, bilgi ve
iletişim teknolojileri alanında
ihtiyaç duyulan insan gücünün
yetiştirilmesi desteklenecektir.
Ayrıca, gençlerin işgücü piyasasında
deneyim kazanmalarını sağlayıcı
programlar geliştirilecektir.
6.
İşgücünün nitelik ve beceri
düzeyini yükselterek istihdam
edilebilirliği artırmayı amaçlayan
aktif işgücü politikaları
yaygınlaştırılacak ve bu
politikalara ayrılan kaynaklar
artırılacaktır.
7.
Türkiye İş Kurumunun
kapasitesi yerel düzeydeki
ihtiyaçlar da göz önünde
bulundurularak geliştirilecek,
hizmet alanları çeşitlendirilecek ve
hizmet sunulan hedef grupları
genişletilecektir.
8.
İşgücü piyasasının daha
esnek hale getirilebilmesi için
gerekli düzenlemeler yapılacaktır.
B. SOSYAL İÇERME VE YOKSULLUKLA
MÜCADELE
Yoksulluk ve sosyal dışlanma riski
taşıyan birey ve grupların ekonomik
ve sosyal hayata aktif
katılımlarının artırılması ve yaşam
kalitelerinin yükseltilerek
toplumsal dayanışma ve bütünleşmenin
sağlanması temel amaçtır.
Eğitim,
sağlık ve kamunun sunduğu diğer
sosyal hizmetlerin herkesin
erişebileceği ve eşit olarak
yararlanabileceği bir hale
getirilmesi, özellikle kente göç
edip sosyal dışlanmaya maruz kalan
nüfusun istihdam edilebilirliğinin
artırılması yoluyla topluma entegre
edilmesi ve sosyal koruma ağının
nüfusun tümünü kapsayacak,
dezavantajlı grupları topluma
entegre edecek şekilde
geliştirilmesi amaçlanmaktadır.. Bu
çerçevede;
1.
Eğitim ve sağlık hizmetleri
dezavantajlı gruplar için daha
erişilebilir ve eşit olarak
yararlanılabilir hale
getirilecektir. Ayrıca bu grupların;
istihdama, sosyal sigorta ile sosyal
hizmet ve yardımlara hakkaniyet
esasları çerçevesinde ulaşabilirliği
artırılacaktır.
2.
Sosyal güvenlik sistemi
toplumun değişen ihtiyaçlarını
karşılayabilen ve mali
sürdürülebilirliğe sahip bir yapıya
kavuşturulacaktır.
3.
Sosyal sigorta sisteminin
bilgi işlem alt yapısında tam
otomasyona
geçilerek, hak kaybını ve
mükerrer yararlanmayı önleyen
etkili, erişilebilir ve
sürdürülebilir hizmet sunan bir yapı
oluşturulacaktır.
4.
Sosyal hizmet ve yardımların
ihtiyaç sahiplerine daha etkili
sunulması amacıyla, bu alanda hizmet
veren kurumlar arasında işbirliğini
sağlayan, yerel yönetim ve sivil
toplum inisiyatifini artıran,
ihtiyaç sahiplerinin tespitinde ve
ihtiyaçlarının karşılanmasında
objektif kriterler getiren
düzenlemeler yapılacak ve sosyal
hizmet ile yardımlar alanında
nitelikli personel eksikliği
giderilecektir.
5.
Yoksulluğun azaltılmasına
yönelik hizmetler, yoksulluk
kültürünün oluşmasını önleyici ve
yoksul kesimin üretici duruma
geçmesini
sağlayıcı nitelikte olacaktır.
6.
Tarımdaki yapısal değişim
sonucu ortaya çıkan yoksul kesim
için tarım dışı gelirleri artırıcı
ekonomik faaliyetlerin
çeşitlendirilmesine yönelik projeler
desteklenecektir. Özellikle, kırsal
kesimde ve az gelişmiş bölgelerde
girişimcilik teşvik edilecektir.
7.
Kente göç eden yoksul
kesimlerin istihdam
edilebilirlikleri artırılacak ve
toplumla bütünleşmeleri
sağlanacaktır.
8.
Kadınların ekonomik ve sosyal
hayata etkin katılımları sağlanacak,
başta eğitim olmak üzere
dezavantajlı konumlarını giderici
tedbirler alınacaktır. Ayrıca,
kadına yönelik şiddet konularında
duyarlılık ve bilgilendirme
faaliyetleri artırılacaktır.
9.
Güç koşullar altında yaşayan
çocukların durumlarının
iyileştirilmesi ve risk altındaki
çocukların korunmasına yönelik
çalışmalara ağırlık verilecektir. Bu
gruptaki çocuklar için öncelikle
aile yanında bakım modeli
desteklenecek, kurumsal bakım
gerektiren durumlarda ise bu
hizmetleri iyileştirici tedbirler
alınacaktır.
10.
Gençlerin aileleriyle ve
toplumla iletişimlerini daha
sağlıklı hale getirecek,
özgüvenlerini geliştirecek,
sosyalleşmelerini, duyarlılıklarını
ve karar alma süreçlerine
katılımlarını artıracak çalışmalar
yapılacaktır.
11.
Özürlüler için sosyal ve
fiziki çevre şartları
iyileştirilecek, özürlülerin
istihdamına yönelik mesleki eğitim
imkanları ve danışmanlık hizmetleri
geliştirilecektir.
12.
Yaşlılara yönelik olarak evde
bakım hizmeti desteklenecek,
kurumsal bakım hizmetlerinin ise
nitelik ve niceliği artırılacaktır.
13.
Hüküm giymiş olanların
topluma yeniden kazandırılmasına
yönelik hizmetler
etkinleştirilecektir.
İşletmelerin; yüksek teknolojik
kabiliyete ve nitelikli işgücüne
sahip, değişen şartlara uyum
sağlayabilen, ulusal ve uluslar
arası piyasalarda rekabet gücü olan
bir yapıya kavuşturulması temel
amaçtır. Bu çerçevede;
1.
İş kurma ve geliştirme
aşamalarında girişimcilik
desteklenecektir.
2.
Yenilikçilik, verimlilik ve
işletmelerin teknolojiyi etkin
kullanımı desteklenecektir.
3.
Finansal
araçlar çeşitlendirilecek, başta
KOBİ’ler
olmak üzere işletmelerin finansmana
erişimi kolaylaştırılacaktır.
4.
İşletmelere yönelik fiziki
alt yapı ile teknoloji ve bilişim
alt yapısı geliştirilecek,
işletmeler arası işbirlikleri
desteklenecektir.
5.
İş ortamının
iyileştirilmesine yönelik olarak
bürokrasinin azaltılması ve
işlemlerin hızlandırılmaları
konusundaki çalışmalar
sürdürülecektir.
6.
Başta enerji olmak üzere
girdi maliyetleri düşürülecek;
istihdam üzerindeki yükler sosyal
güvenliğin
aktüeryal dengeleri
gözetilerek azaltılacak; işgücü
maliyetlerini artıran diğer
yükümlülükler gözden geçirilecektir.
7.
AB müktesebatıyla uyumlu,
etkin bir devlet yardımları sistemi
oluşturulacaktır.
8.
İşletmelerde kurumsal
yönetişim ilkeleri doğrultusunda
kurumsallaşmanın yaygınlaştırılması
özendirilecektir.
9.
Akreditasyon,
uygunluk değerlendirme ve piyasa
gözetim sistemleri
etkinleştirilecek, belgelendirme
faaliyetleri desteklenecektir.
10.
Rekabeti kısıtlayan,
engelleyen veya bozan davranışlar
etkili bir şekilde önlenecek,
toplumda rekabet kültürü
geliştirilecektir.
11.
Fikri mülkiyet uygulamaları
etkinleştirilecek, toplum düzeyinde
yaygın ve yerleşik bir fikri haklar
kültürü oluşturulacaktır.
12.
İşletmelerde çalışanların
mesleki ve teknik niteliklerinde
iyileştirmeye yönelik çalışmalar
desteklenecektir.
Bölgesel gelişme politikalarında
temel amaç; bölgelerin verimliliğini
yükseltmek suretiyle, ulusal
kalkınmaya, rekabet gücüne ve
istihdama katkıyı artırarak ekonomik
gelişme ve sosyal refahı ülke
geneline dengeli bir şekilde
yaymaktır.
Bölgesel gelişmenin hızlandırılması
için, merkezi düzeyde bölgesel
gelişmeyi destekleyen politikalar
etkinleştirilecek, yereldeki
dinamikleri ve potansiyelleri
harekete geçirici politikalara
ağırlık verilecek ve yerel düzeyde
kurumsal kapasite artırılacaktır. Bu
çerçevede;
1.
Ulusal ölçekte bölgesel ve
mekansal gelişme çerçevesi
oluşturulacak, kalkınma ajansları
ile işbirliği içinde bölgesel
gelişme stratejileri ve planları
hazırlanacak, alt ölçekli plan ve
stratejilerin kapsamı ile ilke ve
standartları belirlenecektir.
2.
Bölgesel plan ve programlar
uygulanabilir nitelikte
hazırlanacak, mevcut entegre
bölgesel gelişme planları
uygulanabilir programlara
dönüştürülecek, bunlarla tutarlı bir
kaynak tahsisi sağlanacak, izleme ve
değerlendirme mekanizmaları
oluşturulacaktır.
3.
Kalkınma ajansları başta
olmak üzere yerel düzeyde kurumsal
yapılar oluşturulacak, mevcut
yapıların kapasitesi geliştirilecek,
merkezi ve yerel kurumlar arasındaki
işbölümü etkinleştirilecektir.
4.
Özellikle az gelişmiş
bölgelerde yerel düzeyde
uzmanlaşmayı destekleyecek şekilde
beşeri kaynaklar ve sosyal sermaye
geliştirilecek, bölgesel
potansiyelleri ve işgücü piyasası
özelliklerini dikkate alan işgücü
eğitimi ve girişimcilik programları
uygulanacaktır.
Bölgeler arası göç eğilimlerini
bölge içinde tutacak, nüfusun ve
gelişmenin mekanda dengeli
dağılımını sağlayacak ve kentleşme
sürecini sağlıklı bir yapıya
kavuşturacak uygulamalara ağırlık
verilecektir. Bu kapsamda;
5.
Bölgesel merkez niteliği
taşıyan kentler tespit edilecek,
bölgeler arası göç eğilimleri analiz
edilerek, göç eğilimlerini bu
merkezlere yönlendirici stratejiler
ve politikalar geliştirilecektir.
6.
Yoğun göç baskısı altında
olan kentlerin göçten kaynaklanan
temel sorunları tespit edilerek en
çok etkilenen alanlarda fiziki ve
sosyal alt yapı iyileştirilecektir.
7.
Yerel ve merkezi kuruluşlar
arasında fiziki planlamayla ilgili
görev ve yetkiler belirgin bir
şekilde tanımlanacak ve etkin bir
denetim mekanizması kurulacaktır.
Kırsal
kesimde refahı artırarak kır ve kent
arasındaki
sosyo-ekonomik gelişmişlik
farklarının dengelenmesi
doğrultusunda;
8. Kırsal kalkınma planı
hazırlıkları tamamlanarak, planın
hayata geçirilmesi için yerel ve
merkezi kurumsal yapılar
güçlendirilecek, aralarındaki
işbölümü etkinleştirilecek, AB ile
mali işbirliği çerçevesinde
sağlanacak kırsal kalkınma
fonlarının kullanımına ilişkin
gerekli idari mekanizmalar
oluşturulacaktır.
9.
Kırsal kesimde işsizliğin
azaltılması ve işgücünün yöresinde
istihdamının teşvik edilmesine
yönelik olarak, tarım dışı istihdam
imkanlarının geliştirilmesi ve gelir
kaynaklarının çeşitlendirilmesi
kapsamında bilgi ve iletişim
teknolojileri de (e-ticaret)
kullanılarak alternatif
faaliyetlerin geliştirilmesi
konusundaki özel uygulamalar
desteklenecektir.
10. Kırsal kesimde kamu
yatırımları ve hizmetlerinin
sunumunda, konumları itibarıyla
çevresindeki yerleşim birimlerine
hizmet verme ve gelişme potansiyeli
olan merkezi yerleşmelere öncelik
verilerek, bu yerleşmelerin alt
yapıları iyileştirilecek ve kapasite
gelişimleri desteklenecektir.
11.
Dağınık yerleşim dokusuna sahip
kırsal alanlara kamu hizmeti
götürülmesinde, maliyet etkinliğini
ve erişimi güçlendirecek alternatif
modeller geliştirilecek ve
uygulanacaktır.
12.
Başta il özel idareleri olmak üzere,
yerel yönetimler ile birliklerinin
kırsal kalkınma konusundaki
etkinliğini artırmak için
kapasiteleri güçlendirilecektir.
13.
Doğal afet, kamulaştırma ve terör
gibi zorunlu nedenlerle yaşadıkları
yerlerden ayrılan vatandaşlara,
kendi istekleri doğrultusunda, eski
veya yeni yerleşim yerlerinde
sürdürülebilir yaşam koşullarının
oluşturulması için gerekli tedbirler
alınacaktır.
Ülkenin
ekonomik ve sosyal gelişme sürecinin
etkin yönetimini sağlamak üzere;
kamu yönetiminin yurttaş odaklı,
kaliteli, etkili ve hızlı hizmet
sunabilen; esneklik, saydamlık,
katılımcılık, hesap verme
sorumluluğu, öngörülebilirlik gibi
çağdaş kavramları benimsemiş bir
anlayışa, yapıya ve işleyişe
kavuşturulması temel amaçtır.
Bu
kapsamda; kamu kurum ve
kuruluşlarının görev ve yetkilerine
uygun teşkilat yapısına
kavuşturulması, işlevi kalmamış
birimlerin kaldırılması ve zorunlu
olmadıkça yeni birimlerin
oluşturulmaması, hizmet gereklerine
uygun sayı ve nitelikte personel
istihdamı, merkezi ve yerel
yönetimler arasında dengeli bir
görev ve yetki
bölüşümünün yapılması,
yurttaş odaklı bir hizmet
anlayışının benimsenmesi ve bilgi ve
iletişim teknolojilerinden
faydalanılması esas olacaktır.
Bu
çerçevede;
1.
Kamu hizmetlerinin daha etkin
ve etkili sunulmasını sağlamak
amacıyla, kamu kurum ve kuruluşları
arasında mevcut olan yetki ve görev
karmaşası ile belirsizlikler
giderilecek, tüm kurum ve
kuruluşların asli görevlerini yerine
getirecekleri bir kurumsal yapıya
kavuşturulması sağlanacaktır.
2. &nb | 
