| |
Serbest meslek defteri iş yerinde bulundurulmalı
mıdır?
Vergi Usul Kanunu'nun 353.
maddesinin 4 numaralı bendinde, "Günlük kasa
defteri, günlük perakende satış ve hasılat defteri,
serbest meslek kazanç defteri ile Maliye
Bakanlığınca tutulma ve günü gününe kayıt edilme
mecburiyeti getirilen defterlerin; iş yerinde
bulundurulmaması, bu defterlere yazılması gereken
işlemlerin günü gününe deftere kayıt edilememesi
veya yoklama ve incelemeye yetkili olanlara
istendiğinde ibraz edilmemesi" hallerinde her tespit
için özel usulsüzlük cezası kesilmesi öngörülmüştür.
Ancak bu bent, 4108 sayılı kanunun 8. maddesi ile
2.6.1995 tarihinden geçerli olmak üzere
değiştirilmiş ve bentteki "serbest meslek kazanç
defteri" ibaresi metinden çıkartılmıştır.
Bu tarihten sonra bu bende göre ceza uygulaması
ancak,
-Günlük kasa defterinin,
-Günlük perakende satış ve hasılat defterinin,
-Maliye Bakanlığınca tutulma ve günü gününe kayıt
edilme mecburiyeti getirilen defterlerin,
günü gününe tutulmaması veya istendiğinde ibraz
edilmemesi halinde kesilebilir hale gelmiştir.
Bu defterlerden ilk ikisi, bir başka deyişle günlük
kasa defteri ile günlük perakende satış ve hasılat
defteri kaldırıldığından, bu defterlerle ilgili
olarak bu cezanın uygulanma olanağı yoktur.
Üçüncü öngörülen durum olarak, günü gününe kayıt
zorunluluğunun ve/veya ibraz etme yükümlülüğünün
ihlali nedeni ile cezanın tatbik edilebilmesi,
aradaki bağlacın "ve" şeklinde belirlenmiş olması
dolayısıyla, hem defterin tutulma zorunluluğunun
Maliye Bakanlığınca getirilmiş olması hem de günü
gününe kayıt edilme mecburiyeti öngörülmüş bir
defter olması gerekmektedir. Burada düzenlenen suçun
oluşabilmesi söz konusu iki şartın birlikte
tahakkuku koşuluna bağlanmıştır.
Serbest meslek kazanç defteri ise, gerek tutulma
zorunluluğu, gerek günü gününe kayıt zorunluluğu
açısından, Maliye Bakanlığınca ihdas olunan bir
defter değildir ve bu zorunluluklar doğrudan yasadan
kaynaklanmaktadır.
Yasal düzenleme bu şekilde olmakla birlikte, bu güne
kadar, yoklamalarda serbest meslek kazanç defterini
ibraz etmeyen pek çok serbest meslek erbabına ceza
kesildiği görüşmektedir. Doktrinde de, malesef pek
çok yazar, 4108 sayılı kanunla yapılan değişiklik
sonucu oluşan metin açık olmasına rağmen, ya bu
konuda tereddüt oluştuğunu yazmakta, ya da Maliye
Bakanlığınca tutulma zorunluluğu getirilen ve günü
gününe tutulması zorunlu defter için öngörülen
cezanın, yasa gereği tutulması zorunlu defterler
için de evveliyetle uygulanacağını yazarak, konuyu
karmaşık hale getirmektedir. Oysa lafzın açık olduğu
yerde, yorum yapılamayacağı gibi, yorum yoluyla ceza
da ihdas edilemez.
Nitekim Maliye Postası Dergisi'nin 628. sayısında
Ramazan Irmak'ın makalesinde rastladığımız, Gelir
İdaresi Başkanlığı'nın Samsun Vergi Dairesi
Başkanlığı'na göndermiş olduğu 17.03.2006 tarihi ve
B.07.1.GiB.0.30/3025-353-746/018894 sayılı yazısında
da, idari görüş yukarıdaki görüşlerimiz paralelinde
açıklanmıştır. Gelir İdaresi Başkanlığı'nın, aslında
bir sirküler veya iç genelge konusu yapması gereken
bu yazısını aşağıda aynen aktarıyorum.
"Bilindiği üzere, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun
4108 sayılı kanunun 8'inci maddesiyle 02.06.1995
tarihinden geçerli olmak üzere değişen 353'üncü
maddesinin 4 numaralı bendinde; günlük kasa defteri,
günlük perakende satış ve hasılat defteri ile Maliye
Bakanlığınca tutulma ve günü gününe kayıt edilme
mecburiyeti getirilen defterlerin; iş yerinde
bulundurulmaması, bu defterlere yazılması gereken
işlemlerin günü gününe deftere kayıt edilememesi
veya yoklama ve incelemeye yetkili olanlara
istendiğinde ibraz edilmemesi hallerinde her tespit
için özel usulsüzlük cezası kesileceği hüküm altına
alınmıştır.
Bu bent hükmünden de anlaşılacağı üzere, iş yerinde
bulundurulmaması ve günü gününe kayıt edilmemesi
halinde özel usulsüzlük cezası kesilecek defterler,
Maliye Bakanlığınca kendisine verilen yetkiye
dayanılarak ihdas edilip tutulma ve günü gününe
kayıt edilme zorunluluğu getirilenlerdir. Ancak
Serbest Meslek Kazanç Defteri Vergi Usul Kanunu'nun
210'uncu maddesi uyarınca tutulan ve aynı kanunun
219'ncu maddesinin c fıkrasına göre de kayıtların
günü gününe yapılması zorunlu olan bir defter
olmakla birilikte Maliye Bakanlığı'nın yetkisine
dayanılarak ihdas edilmiş bir defter değildir.
Bu itibarla, Serbest Meslek Kazanç Defteri'ni
işyerinde bulundurma zorunluluğu bulunmamaktadır.
Ancak, mükelleflere Serbest Meslek Kazanç
Defteri'nin ibrazı için münasip bir mühlet verilecek
ve bu süre içerisinde ibraz görevini yerine
getirmeyen mükellefler adına mükerrer 355'inci madde
uyarınca özel usulsüzlük cezası kesilecektir. Ayrıca
Serbest Meslek Kazanç Defteri'nin günü gününe
tutulmadığının, kayıt nizamına uyulmadığının tespiti
halinde aynı kanunun 352'nci maddesinin birinci
derece usulsüzlükle ilgili 6 numaralı bendi uyarıca
birinci derece usulsüzlük cezası kesilmesi
gerekmektedir."
Dr. A. Bumin Doğrusöz
Dünya
09.11.2006 |
|
