| |
Türk
Ticaret Kanunu'nda reform
Şehirlerarası yolculuklarda,
yumurta, soğan, pide ve lahmacun yenilmeyecek; otobüslerde,
tavuk ve horoz gibi canlı hayvan taşınmayacak. Buna
uymayanlara, para cezası verilecek.
TBMM Adalet Alt Komisyonu, Türk Ticaret Kanunu Tasarısı
üzerindeki çalışmalarında sona geldi. AK Parti Çorum
Milletvekili Muzaffer Külcü'nün başkanlığında yapılan
toplantılarda, tasarının, “taşıma işleri”, “deniz ticareti”
ve “sigorta hukuku” bölümleri üzerindeki görüşmeleri
tamamlayan Alt Komisyon, gelecek hafta çalışmalarını
bitirecek.
Tasarının, karayolu ve demiryoluyla yapılan eşya taşımaları,
yolcu taşımaları, taşıma eşyası taşıması, değişik tür
araçlarla yapılan taşımalar ve taşıma işleri
yüklenicileriyle ilgili hükümleri içeren ”taşıma işleri”
bölümünde, Karayollarında Eşya Taşınmasına İlişkin
Milletlerarası Sözleşme (CMR) hükümleri doğrultusunda
düzenleme yapılarak, özellikle yurtiçinde eşya taşınması
konusunda önemli yenilikler getirildi.
Buna göre, tehlikeli eşya taşınacaksa, gönderen, taşıyıcıya
açık ve anlaşılır bir içerikte ve yazılı şekilde tehlikenin
türü ve gerekiyorsa alınması gereken önlemler konusunda
zamanında bildirimde bulunacak.
Eşyanın niteliği ambalaj yapılmasını gerektiriyorsa,
gönderen, eşyayı hasardan koruyacak ve taşıyıcıya zarar
vermeyecek şekilde ambalajlamak zorunda olacak. Gönderen
kusuru olmasa da yetersiz ambalajlama ve işaretleme,
tehlikeli mal hakkında bildirimde bulunmamaktan kaynaklanan
taşıyıcının zararlarını tazminle yükümlü olacak. Gönderen,
taşıma sözleşmesini her zaman feshedebilecek. Gönderen
sözleşmeyi feshederse, taşıyıcı ücret talep edebilecek.
Taşıma ücreti, eşyanın tesliminde ödenecek. Taşıyıcı, eşyayı
kararlaştırılan sürede teslim etmekle yükümlü olacak.
Taşıyıcı, eşyanın taşınmak üzere teslim alınmasından teslim
edilmesine kadar geçecek süre içinde eşyanın zayi veya
hasarından veya teslimindeki gecikmeden doğan zarardan
sorumlu tutulacak.
Zayi, hasar veya gecikme; taşıyıcının “en yüksek özeni”
göstermesine rağmen kaçınamayacağı ve sonuçlarını
önleyemeyeceği hallerden ileri gelmişse, taşıyıcı
sorumluluktan kurtulacak.
Taşıyıcı, eşyanın tamamen veya kısmen kaybolmasından dolayı
tazminat ödemekle sorumlu tutulduğunda, bu tazminat, eşyanın
taşınmak üzere teslim alındığı yer ve zamandaki değerine
göre hesaplanacak.
EV VE BÜRO EŞYALARININ TAŞINMASI
Kabul edilen maddelere göre, ev ve büro eşyalarının
taşınmasında da önemli yenilikler getirildi.
Taşıyıcının yükümlülükleri, mobilyalarının sökülmesi ve
kurulması ile eşyanın yüklenip boşaltılmasını da kapsayacak.
Bir evden, bürodan veya benzeri bir yerden alınan eşyaları
benzeri bir yere taşıyan taşıyıcının kaybolma veya hasar
sebebiyle sorumluluğu, taşıma sözleşmesinin ifası için
gerekli olan yükleme hacminin metreküpü başına 1.500 özel
çekme hakkı ile sınırlı olacak.
Eşyanın kaybolmasından veya hasara uğramasından doğan talep
hakları, kaybolma veya hasar açıkça görülüyorsa eşyanın
teslimini takip eden 3 iş günü içinde, açıkça görülmüyorsa
teslimi takip eden 14 iş günü içinde taşıyıcıya
bildirilmemişse sona erecek.
LAHMACUN YENMEYECEK, TAVUK TAŞINMAYACAK
Yolcuya, kurallara uyma zorunluluğu getirilirken, firmalara
hizmetten doğan kusurları için sorumluluk yüklenen tasarıya
göre, sefer herhangi bir sebeple yapılamamış, hareket
yolcudan katlanması istenemeyecek bir süre gecikirse, yolcu
sözleşmeden cayıp, ödediği ücreti ve varsa zararını
isteyebilecek. Yolcu, gecikmeye rağmen seyahat etmişse,
sadece gecikmeden doğan zararını isteyebilecek.
Tasarıdaki yolcu hakları ve çevrenin korunmasına ilişkin
hükümlere göre, taşıyıcı, yolcuları rahat bir yolculukla ve
sağlıklı olarak gidecekleri yere ulaştırmakla, özellikle
hava, ses, yer ve çevre kirliliğine meydan vermemek için
gerekli düzeni kurmakla, gerekli diğer tüm önlemleri almakla
yükümlü olacak. Buna göre, şehirlerarası toplu taşım
araçlarında başkalarını rahatsız eden yiyecekler
tüketilemeyecek. Şehirlerarası yolculuklarda, yumurta,
soğan, pide ve lahmacun yenilmeyecek; otobüslerde, tavuk ve
horoz gibi canlı hayvan taşınmayacak. Buna uymayanlara, para
cezası verilecek.
YERİN BAŞKA KİŞİYE VERİLMESİ
Bilette belirtilen yerin başka bir kişiye verilmesi, bilette
gösterilen araç yerine onunla aynı düzeyde olmayan başka bir
aracın sefere konulması, aracın belli saatten önce hareketi
nedeniyle yolcunun yetişememesi, araçta ilk yardım
malzemelerinin ve ilaçlarının bulundurulmaması nedenleriyle
de sorumlu olacak, herhangi bir zarar ispat edilmese bile
taşıyıcı, bilet parasının 3 katı tazminat ödeyecek.
Taşıyıcı, yolcuların kazaya uğramalarından doğacak zararı
tazmin etmekle yükümlü olacak. Ancak taşıyıcı, kazanın, en
yüksek özeni göstermelerine rağmen kaçınamayacakları ve
önleyemeyecekleri bir nedenle ileri geldiğini ispat ederse,
tazminat ödemeyecek.
DENİZ TİCARETİ HUKUKU
Deniz Ticareti Hukuku alanında, sektörün rekabet gücünü
artırmak için uluslararası sözleşmelere uyum sağlandı,
gemilerin finansmanı kolaylaştırıldı. Gemi sahiplerine,
çevrenin korunmasına ilişkin yükümlülükler getirildi. Gemi
kira, zaman çarteri, denizde eşya taşıma sözleşmelerine
ilişkin yapılan düzenlemelerle de uluslararası deniz
ticaretinin çağdaş uygulamalarıyla uyum sağlandı.
Payların tamamının Türklere ait olması durumunda bir
geminin, Türk gemisi sayılacağı yönündeki kural
değiştirilerek, birlikte mülkiyet esaslarına göre birden
fazla kişiye ait olan gemiler, payların çoğunluğunun Türk
vatandaşlarına ait bulunması şartıyla Türk gemisi sayılacak.
Türk bayrağı çekme hakkı olmamasına rağmen Türk Bayrağı
çeken veya Türk Bayrağı çekmesi gerekirken başka bir
devletin bayrağını çeken geminin kaptanı 6 aya kadar hapis
cezasıyla cezalandırılacak.
Gemi mülkiyetinin devri için tarafların anlaşmasını yeterli
sayan kural terk edilerek, zilyetliğin nakli şartı
getirildi. Buna göre, gemi siciline kayıtlı olan bir geminin
devri için, malik ile iktisap edenin, mülkiyetin iktisap
edene devri hususunda anlaşmaları ve geminin zilyetliğinin
geçirilmesi şart olacak.
GEMİ BATSA DA ÇEVRE YÜKÜMLÜLÜĞÜ DEVAM EDECEK
Bir geminin kurtarılamayacak şekilde batması,
yararlanılabilir enkaz bırakmaksızın harap olması, patlaması
ve tahrip edilmiş olması gibi sebeplerden zayi olmasıyla
gemi üzerindeki mülkiyet hakkı sona erecek. Ancak, gemi
sahibinin, yararlanabilir enkaz üzerindeki taşınır mülkiyeti
ile her türlü enkazın kaldırılmasına ve çevrenin korunmasına
ilişkin yükümlülükleri devam edecek.
Bir geminin bütün paylarına bir kişi sahip olduğu sürece bir
pay üzerinde gemi ipoteği kurulamayacak.
Taşıyan, navlun sözleşmesinin yerine getirilmesinde,
özellikle eşyanın yükletilmesi, istifi, elden geçirilmesi,
taşınması, korunması, gözetimi ve boşaltılmasında tedbirli
taşıyandan beklenen dikkat ve özeni göstermekle yükümlü
olacak. Taşıyan, yükün sadece zıya ve hasarından değil,
gecikmesinden doğan zararlardan da sorumlu olacak.
Deniz alacaklarından başka alacaklar için gemi hakkında
ihtiyati haciz kararı verilemeyecek.
ZORUNLU SİGORTA
Taşıyan, yolcunun gemi kazası yüzünden ölmesi veya
yaralanmasından doğan zarardan sorumlu olacak. Taşıyanın
sorumluluğu, zarar gören yolcu başına her bir gemi kazası
için 250 bin özel çekme hakkıyla sınırlı olacak.
Zorunlu sigorta yapılacak. Buna göre, 12 kişiden fazla yolcu
taşımak için ruhsat alanlar, yolcuların ölümünden veya
yaralanmasından doğabilecek sorumluluklarına karşı güvence
teşkil etmek üzere sigorta yaptırmakla yükümlü olacak.
ÇEVRE ZARARI, ÖZEL TAZMİNAT
Düzenlemeyle deniz kazalarında, kurtarma ve yardıma ilişkin
yeni düzenlemeler yapılarak, çevrenin korunmasına ilişkin
kurallar getiriliyor.
Kirlenme, bulaşma, yangın, patlama veya benzeri olayların,
kıyı sularında ve ona bitişik bölgelerde insan sağlığına
veya deniz canlılarına ya da kaynaklarına verdiği ağır
zararı ifade eden “çevre zararı” kavramı tasarıya alınarak,
taraflar, deniz kazalarında gemi ve yükün kurtarılması
kadar, çevre zararının önlenmesi ve sınırlandırılması için
gerekli olan özeni gösterecek.
Kurtarma faaliyetinin, çevre kirliliğini önlemeye veya
sınırlamaya yönelik olduğu hallerde, kurtarana giderleri
için “özel tazminat” ödenecek.
Petrol kirliliğinin önlenmesi konusunda, uluslararası
sözleşmelerde yer alan düzenlemeler tasarıya yansıtıldı.
İskenderun'da “Ulla” gemisinin neden olduğu olayların
önlenmesine yönelik düzenleme yapıldı. Buna göre, gemi veya
içindeki eşya; insan ve çevre güvenliği açısından tehlike
gösterirse, icra müdürü veya liman başkanı, ihtiyaten veya
icra yoluyla haczedilmiş olan Türk veya yabancı bayraklı
geminin vaktinden önce satılması için mahkemeye
başvurabilecek. Satış kararına karşı temyiz yolu açık
olacak, ancak temyiz başvurusu, satışı durdurmayacak.
SİGORTA HUKUKU
Sigorta hukuku alanında yeni düzenlemeler yapıldı. Buna
göre, sigortacıya, sözleşme yapılması ve devamında,
sözleşmeye ilişkin bilgi verme ve sigortalının hakları
konusunda, karşı tarafı aydınlatma yükümlülüğü getirildi.
Sigorta ettiren de her türlü bilgi ve belgeyi sigortacıya
verecek.
Bir kimsenin hayatı, bir veya birkaç sigortacı tarafından
çeşitli bedeller üzerine sigorta ettirilebilecek.
Sigortalı, güvence kapsamında değişiklik yapmadan, primin
yükseltilmesi durumunda, sözleşmeyi sona erdirebilecek.
Sigortacı da ilk taksidi veya tamamı bir defada ödenmesi
gereken prim, zamanında ödenmemişse, sözleşmeden 3 ay içinde
vazgeçebilecek.
Sigorta ettiren, hasarın saptanmasından önce, hasar konusu
yerde ve malda, hasar sebebinin veya zarar miktarının
belirlenmesini güçleştirecek veya engelleyecek bir
değişiklik yapamayacak.
SORUMLULUK SİGORTASI
Meslekleri gereği bir hata yapıp, tazminat talebiyle
karşılaşacağını düşünen kişilerin düzenleyeceği
sözleşmelerle ilgili olarak, “sorumluluk sigortaları”
kavramı, Türk hukukuna ilk defa girdi. Buna göre, sigortacı,
sigortalının sözleşmede öngörülen ve zarar daha sonra doğsa
bile, sigorta süresi içinde gerçekleşen bir olaydan
kaynaklanan sorumluluğu nedeniyle zarar görene, tazminat
ödeyecek. Yanlış tedavi uygulayan doktor, yanlış savunma
yapan avukat, karşılaştıkları tazminat taleplerini,
sorumluluk sigorta kapsamında karşılayabilecek. Ancak
sigortacı, sigortalının sorumluluk konusu olayı kasten
gerçekleştirmesinden doğan zararlardan sorumlu olmayacak.
Hayat sigortası konusunda, AB direktiflerine uygun olarak
yapılan yeni düzenlemeye göre, sigorta yatıranlar,
sözleşmenin kurulmasından sonra ve 15 gün içinde, herhangi
bir cezai şart ödemeden sözleşmeyi fesh edebilecek.
GRUP SİGORTASI
Hayat sigortasında, grup sigortasına ilişkin düzenlemeler de
Türk Hukukuna girdi. Buna göre, en az 10 kişiden oluşan grup
lehine tek bir sözleşme ile sigorta yapılabilecek.
Sözleşmenin yapılmasından sonra grubun 10 kişinin altına
düşmesi, sözleşmenin geçerliliğini etkilemeyecek.
Sigortalının sözleşmeyi sona erdirme süresi, 3 yıldan 1 yıla
indirildi. Sigortalı, en az 1 yıldan beri yürürlükte bulunan
ve 1 yıllık primi ödenmiş olan sigorta sözleşmelerinde,
istediği zaman sözleşmeyi sona erdirebilecek.
Yaşama olasılığına karşı yapılan sigortalarda, sigortacıdan
ayrılma değerinin istenebilmesi için sigortalı sağlıklı
olduğunu ispat edecek.
İNTİHAR
Yenilemeler de dahil olmak üzere en az 3 yıldan beri devam
eden ve ölüm güvencesi veren bir sözleşmede, bu süreden
sonra sigortalı intihar ederse sigortacı, sigorta bedelini
ödeyecek. İlk 3 yıl içinde intihar sonucu meydana gelen
ölümlerde, sigortalının akli melekeleri yerinde olmasa bile,
sigortacı tazminat ödemek zorunda olacak.
Kaza, hastalık ve sağlık sigortalarına ilişkin hükümlerin
ayrı ayrı düzenlendiği tasarıya göre, doğum sırasında,
anne-babadan biri için yaptırılmış bir hastalık veya sağlık
sigortasının bulunması halinde, aksine sözleşme yoksa,
doğumdan sonra bebek, ek prim olmaksızın sigorta kapsamına
girecek.
|
|
