| |
Yurtdışında ifa edilen serbest meslek faaliyeti
kazancı
Gelir Vergisi Yasası'nın
65'inci maddesinde "Serbest meslek kazancının
tarifi" yapılmıştır. Bu tarife göre "Her türlü
serbest meslek faaliyetinden doğan kazançlar,
serbest meslek kazancıdır. Serbest meslek faaliyeti;
sermayeden ziyade şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki
bilgiye veya ihtisasa dayanan ve ticari mahiyette
olmayan işlerin işverene tabi olmaksızın şahsi
sorumluluk altında kendi nam ve hesabına
yapılmasıdır."
Diğer yandan söz konusu yasanın 66'ncı maddesine
göre de "Serbest meslek faaliyetini mutad meslek
halinde ifa edenler, serbest meslek erbabıdır."
Serbest meslek faaliyetinde ana unsur, faaliyetin
sermayeden çok kişisel çalışmaya, ilmi ya da mesleki
bilgi ve ihtisasa dayanmasıdır. Gerek ücret ve
gerekse serbest meslek kazancı, bedeni veya zihni
emek karşılığında elde edilmektedir. Ücretle serbest
meslek faaliyeti arasındaki ayırım işin yani
faaliyetin bağımsız bir organizasyon içinde yapılıp
yapılmadığına veya çalışmanın işverenin talimat ve
denetimi altında sürdürülüp sürdürülmediğine göre
yapılabilir.
Ücretle serbest meslek faaliyeti arasındaki ayırımda
dikkate alınması gereken önemli ölçüt, işyerine
bağlılık ve işverene tabiliktir. İşverene
bağlılıktan anlaşılması gereken ise bir başka
organizasyon içersinde yer alan işyerinde
çalışılması anlaşılmalıdır.
Oysa bir kimsenin serbest meslek erbabı olabilmesi
için hem serbest meslek faaliyetinde bulunması hem
de bu faaliyeti mutad meslek halinde sürdürmesi
gerekmektedir.
Bazı hallerde serbest meslek faaliyetinde bulunanlar
bazı yerlere belli bir ücret karşılığında devamlı
hizmet verebilmektedirler. Bu gibi hallerde kendi
uzmanlık alanlarında işverene mesai ile bağlı
olmaksızın sadece danışmanlık niteliğinde hizmet
verenlerin bu durumu serbest meslek faaliyetinin
çoğu kez sürdürülmesi niteliğindedir.
Gerçekte; "serbest meslek faaliyetleri" terimi,
özellikle bağımsız olarak yürütülen bilimsel, edebi,
artistik, eğitici ve öğretici faaliyetleri, bunun
yanı sıra doktorların, avukatların, mühendislerin,
mimarların ve muhasebecilerin bağımsız
faaliyetlerini kapsamına almaktadır.
Serbest meslek faaliyetinde bulunanlar mesleki
faaliyetleri ile ilgili her türlü tahsilatlarını
serbest meslek makbuzu düzenleyerek tahsil etmekle
yükümlüdürler. (Vergi Usul Yasası Madde: 236)
Ayrıca Gelir Vergisi Yasası'nın 94'üncü maddesi
uyarınca kamu idare ve müesseseleri, iktisadi kamu
müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş
ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve
vakıfların iktisadi işletmeleri, kooperatifler,
yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan
etmek zorunda olan ticaret ve serbest meslek erbabı,
zirai kazançlarını bilanço esasına veya zirai
işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler
serbest meslek erbabına yaptıkları ödemelerden yüzde
22 oranında gelir vergisi tevkifatı yapmakla yükümlü
kılınmışlardır. (Gelir Vergisi Yasası Madde: 94/2-b)
Söz konusu vergi kesintisi sadece yukarıda sayılan
yükümlüler tarafından yapılan ödemelerle ilgili
olup, herhangi bir kişinin serbest meslek erbabına
yapacağı ödemede bu tür bir kesinti yapılmamaktadır.
Bazı hallerde serbest meslek erbabı yabancı
ülkelerde bulunan kuruluşlara da hizmet
sunabilmektedir. Örneğin yurtdışında bulunan bir
kuruma, yurtdışında sunulan serbest meslek
faaliyetine yönelik hizmet karşılığı havale edilen
veya yapılan ödemeleri bu bağlamda
değerlendirdiğimizde Gelir Vergisi Yasası'nın 94/2-b
maddesi uyarınca tevkifatın nasıl yapılacağı veyahut
da bu tür ödemelerin tevkifat konusu olup olmayacağı
uygulamada duraksama yaratmaktadır.
İstanbul Gelir İdaresi Başkanlığı'nın vermiş olduğu
bir özelgeden de anlaşılacağı üzere "...yurtdışında
verilen bağımsız danışmanlık hizmeti
karşılığında...yapılacak olan serbest meslek
ödemelerinden Gelir Vergisi Yasası'nın 94'üncü
maddesi uyarınca, gelir vergisi kesintisi
yapılmayacaktır." Bu tür faaliyetler nedeniyle elde
edilen kazançlar yıllık gelir vergisi beyannamesi
ile beyan edilerek vergilendirilecektir. (İstanbul
Gelir İdaresi Başkanlığı; B.07.1.GİB.4.34.16.01/GVK-65-12404)
Buna göre: Türkiye'de mukim bir serbest meslek
erbabının yurtdışında vermiş olduğu danışmanlık
hizmeti nedeniyle kendisine nakden veya hesaben
yapılan ödemeler, Gelir Vergisi Yasası'nın 94'üncü
maddesinde belirtilen kurum, kuruluş ve kişilerce
yapılmadığından tevkifat kapsamı dışında
kalmaktadır.
Veysi Seviğ
Dünya
12.06.2006 |
|
