| |
Dünyayı
şaşkına çeviren dahi
100 yıldır çözülemeyen ve dünyanın
en büyük 7 probleminden biri sayılan Poincaré varsayımını
çözen Rus matematikçi, 1 milyon dolarlık ödülü reddederek
sırra kadem bastı.
Üç boyutlu uzayı sarmalayan iki boyutlu düzlemin, dördüncü
boyut olan "zaman"la bağı üzerine devrim niteliğinde bir
çalışma ortaya koyan Grigori Perelman'dan yaklaşık iki
yıldır haber alınamıyor. Perelman, 2002 yılında dünyanın
çözülemeyen en büyük 7 probleminden biri olarak kabul edilen
Poincaré varsayımını çözdüğünü iddia ederek internette 39
sayfalık bir makale yayımladı. Ertesi yıl ilkini tamamlar
nitelikte 22 sayfalık başka bir makaleyi de internette
yayımlanayan Perelman, aslında çalışmalarında Poincaré
varsayımından hiç söz etmiyor. Bu problemin de bağlı olduğu
çok daha geniş kapsamlı bir önerme olan Thurston
Geometrizasyon Konjektürü'ne çözüm getiren Rus matematikçi,
2003 yılında ABD'de bir dizi konferans verdi ve bilim
dünyasına çalışmalarını anlattı.
Düşünce tarihinde yeni bir sayfa
İlk etapta kuşkuyla yaklaşılan makalelerin doğrulunu test
etmek için oluşturulan bilim kurulları geçtiğimiz günlerde
Perelman'ı destekler nitelikte açıklamalarda bulundu. Çoğu
bilim insanı sadece matematik alanında değil, düşünce
tarihinde yeni bir sayfa açıldığında hemfikir. Elde edilen
bilgiler ışığında bilgisayar teknolojilerinde olduğu kadar
bilimin hemen her alanında büyük değişimler bekleniyor. Üç
yıldır Perelman'ın makaleleri üzerinde çalışan Yale
Üniversitesi'nden Bruce Kleiner, değil önümüzdeki 100 yılda,
belki de hiçbir zaman çözüleceğine inanmadıkları bir
problemin çözüldüğünü söylüyor.
Uzmanlar çözümü bile zor anladı
Rus bilimadamının, 2002'de tüm dünyayı şaşkına çeviren
Poincaré varsayımına çözüm olarak sunduğu makaleler çok ağır
bir matematik diliyle yazılmıştı ve bilimsel bir makaleden
çok karalamayı andırıyorlardı. Uzmanların anlamakta güçlük
çektiği dokümanların gelmiş geçmiş en büyük matematik
problemlerinden birinin çözümünü içerdiğine artık kesin
gözüyle bakılıyor. Yazdıklarıyla ilgili detayları açıkladığı
ABD'deki konferanslarından sonra 2003'te ülkesine dönen
Perelman o tarihten beri e-posta ve telefonlara yanıt
vermiyor. Steklov Enstitüsü'nden de ayrıldığı söylenen
Grisha'nın ne yaptığı merak konusu. Önümüzdeki hafta
Madrid'de toplanacak Uluslararası Matematik Birliği'nde
matematiğin Nobel ödülü diye adlandırılan Fields
Madalyası'na layık görülmesine kesin gözüyle bakılan
Perelman'ın törene katılacağına dair hiçbir belirti de yok.
Poincaré varsayımı nedir?
Fransız matematikçi, fizikçi ve filozof Henri Poincaré
1904'te ortaya attığı önermede, "üzerinde delik olmayan her
şey bir küredir" diye özetlenebilecek bir yargıda bulunuyor.
Bir elmanın üzerine gerilmiş paket lastiğinin şeklini
bozmadan ya da elmayı parçalamadan sonsuza kadar
büzülebileceğini, ancak ortası delik bir simitte bunun
mümkün olmadığını, delik var oldukça lastiği sınırlayacağını
iddia ediyor.
En büyük zevki mantar toplamak
ABD'li Clay Matematik Enstitüsü'nün problemin çözümünü bulan
bilim adamına vermeyi vaad ettiği 1 milyon doları almak için
çaba sarf etmeyen ve 1996'da Avrupa'nın en saygın matematik
kurumunun verdiği Genç Matematikçi Ödülü'nü kabul etmeyen
Perelman, esrarengiz kişiliğiyle de merak konusu. Grisha
adıyla da anılan Grigori Perelman, 1966 St. Petersburg
doğumlu. 1982'de henüz bir lise öğrencisiyken Madrid'deki
Matematik Olimpiyatları'nda en yüksek skorla altın madalya
aldı. Perelman, 90'lı yıllarda araştırma bursuyla ABD'deki
üniversitelerde bulundu. O dönemki arkadaşları tarafından
"Sanki bu dünyadan değil gibiydi" diye tanımlanan Grisha,
uzun saç ve tırnaklarıyla Rasputin'e benzetilmiş. Dahi
matematikçinin en büyük zevkinin St. Petersburg
yakınlarındaki ormanlık alanda mantar aramak olduğu
söyleniyor.
M.Yenigün
|
|
