| |
Yeni Vergi güvenlik sistemi neler getiriyor ?
Gelir Vergisi'nde köklü değişiklikler
getirecek olan Yeni Gelir Vergisi Yasa Tasarısı'na
ilişkin çalışmalar son zamanlarda hız kazandı. Vergi
Konseyi tarafından yayımlanan “ara rapor” sonrasında
Maliye Bakanlığı, yazım çalışmalarına hız verdi.
Gelir İdaresi Başkanlığı ile Gelirler Politikaları
Genel Müdürlüğü'nce ortaklaşa yürütülen çalışmanın
ekim ayı içinde Başbakanlık'a gönderilmesi ve 2007
bütçesinden önce de yasalaşması bekleniyor.
Bakanlığın genel yaklaşımı, vergi tabanının
genişletilerek vergileme kapsamına girmeyen
alanların vergilendirilmesi ve vergi güvenlik
müesseselerinin getirilmesine öncelik verilmesi.
Düzenlemede aynı anda bir vergi indirimi
öngörülmemekle birlikte yeni düzenlemelerin
sağlayacağı vergi artışıyla vergi indirimleri
gündeme gelebilecek.
Gelirin tanımından başlamak üzere değer artış
kazançlarının Türkiye’de elde edilme şartları,
muaflıklar, basit usulde vergileme, ücretlerde
istisna, serbest meslek kazançlarında istisna, özel
önem taşıyan sektörlerden ihracat ve istihdam
artışına katkı yapanlara özel teşvik sağlanması gibi
bir dizi konularda yeni düzenlemelere gidiliyor.
Ancak “vergi güvenlik müesseseleri” ile “asgari
geçim indirimi” konularında yapılacak düzenlemelerin
kayıtdışılığın azaltılması açısından ciddi sonuçları
olacak gibi.
Asgari geçim
indirimi
Asgari geçim indirimi gelirin bir kısmının tamamen
vergi dışı bırakılmasını sağlayacak bir düzenleme.
Ücretliler ve beyanname veren herkes asgari geçim
indiriminden faydalanabilecek. Asgari geçim
indiriminin asgari ücretin yıllık brüt tutarının;
-mükellefin kendisi için yüzde 50,
-çalışmayan veya beyana tabi geliri olmayan eş için
yüzde 10,
-çocuklar için yüzde 7.5 oranında uygulanması
öngörülüyor.
Ücretlilerde bu uygulama tek işverenden ücret
alanlar için asgari ücrete ulaşıncaya kadar stopaj
oranının yüzde 15 yerine yüzde 8 olarak uygulanması
veya ücretlilerin ertesi yılda ödeyeceği Gelir
Vergisi matrahından düşülmesi şeklinde uygulama
öngörülüyor.
Vergi güvenlik
müesseseleri
Gelir Vergisi sisteminde vergi güvenlik
müesseselerinin bulunmamasının ciddi bir zaaf
oluşturduğu hep söylenegeldi. Daha önce uygulanan
ancak yürürlükten kaldırılmış olan hayat standardı
uygulaması da haksızlıklara neden olduğu
gerekçesiyle eleştirilmekteydi. Özellikle yeni
getirilmesi düşünülen ortalama kazanç ve yıllık
geçim bildirimi uygulaması bir yandan otokontrol
sağlama özelliği diğer yandan da haksız vergilemenin
önüne geçecek olması itibariyle olumlu
değerlendiriliyor. Gelir Vergisi'nde olması
planlanan vergi güvenlik müesseseleri:
- Ortalama Yıllık Kazanç ve Yıllık Geçim Bildirimi
- Asgari Zirai Kazanç Esası ve Asgari Ziraî Vergi
- Gayrimenkul Ortalama Satış ve Kira Bedeli
- CFC, Transfer Fiyatlandırması.
Ortalama yıllık
kazanç ve yıllık geçim bildirimi
Yasa tasarısında gerçek usulde vergilendirilen
ticari, zirai ve serbest meslek kazançları için
faaliyette bulunulan her bir ticari, zirai ve
mesleki faaliyet ve özellik arz eden alt türleri
için faaliyetin icra edildiği yerin ve faaliyetin
icra edenin özellikleri de dikkate alınmak
suretiyle; her ilçe merkezinde, oluşturulacak bir
komisyon tarafından asgari ücretin brüt tutarından
aşağı olmamak üzere “Ortalama Yıllık Kazanç Tutarı”
tespiti yapılması öngörülüyor.
Tespiti yapılan bu tutara mükelleflerin sahip
oldukları ve belirli bir harcama gücünün göstergesi
mahiyetindeki varlıklara (ikinci konut ve binek
araçları, deniz araçları, hava araçları, özel kulüp
üyeliği… gibi) ilişkin yıllık tahmini masraflar da
eklenecek.
Mükelleflerin zarar beyanı da dahil olmak üzere,
faaliyetleri ile ilgili olarak beyan edecekleri
kazançlarının, bu şekilde tespit edilen tutardan
düşük olması halinde, yıllık Gelir Vergisi
beyannamesine yıl içindeki tüm harcamalarını ve
bunların kaynaklarını gösteren “Yıllık Geçim
Bildirimi”ni eklemeleri zorunlu olacak.
Asgari zirai kazanç esası ve asgari
zirai vergi
Zirai kazançlarını bilanço veya zirai işletme hesabı
esasına göre tespit edenlerin beyan ettikleri
hasılat ve giderler ile Vergi Usul Kanunu uyarınca
yapılan ekim ve sayım beyanları (Bu konuda idarece
bir inceleme yapılmışsa ayrıca bu inceleme
sonuçları) dikkate alınarak, aynı kanunda sözü
edilen zirai kazanç ölçüleri esas tutulmak suretiyle
hesaplanacak hasılat veya giderlere göre 5.000
YTL’den fazla bir farklılık gösterdiği ve bu
farklılık mükellef tarafından haklı sebeplerle izah
edilemediği takdirde, bu hasılat ve giderler yerine
vergi incelemesi sırasında zirai kazanç ölçülerine
göre tespit edilen hasılat ve giderler ikmalen vergi
tarhına esas alınacak.
Gayrimenkul ortalama
satış ve kira bedeli
Vergi dairesi müdürlükleri, tarha yetkili oldukları
yerlerde bulunan gayrimenkuller için o bölgede
faaliyet gösteren emlak alım-satım komisyoncuları,
yazılı ve görsel basından elde edecekleri veya
başkaca her türlü bilgilerden hareketle;
gayrimenkullerin türlü özelliklerini de dikkate
almak suretiyle gayrimenkul ortalama piyasa satış
fiyatları ve ortalama kira tutarlarını tespit etmek
suretiyle ilan edecekler. Ancak bu tespit gösterge
niteliğinde dikkate alınacak olup herhangi bir
tarhiyata konu edilmeyecek.
Ayrıca yasa tasarısında; yapılan kira
sözleşmelerinin elektronik ortamda vergi idaresine
aktarılmasını sağlayacak bir düzenlemenin de VUK'da
yapılması sağlanacak. Yaptıkları satış ve kiralama
işlemlerine ilişkin bedeller bu maddeye göre tespit
edilen tutarların altında kalanların, yaptıkları
işlemin detaylarını gösteren tüm bilgi ve belgeleri
Maliye Bakanlığı'nca belirlenecek formata uygun
olarak vergi dairesine işlem gününden itibaren 15
gün içerisinde bildirmeleri zorunlu olacak. Böylece
gerçek durumu kavrama açısından mükelleflerle daha
yakın temas kurulabilecek.
TASARI İLE YAPILMASI
DÜŞÜNÜLEN YENİLİK VE DEĞİŞİKLİKLER
1 - Gelirin Tanımına ilave yapıldı.
2 - Türkiye’de Yerleşik Sayılma konusunda değişiklik
yapıldı. (6 aydan fazla süre 183 günden fazla olarak
yenilendi)
3 - Kazanç ve İradın Türkiye’de elde edilmesi
konusunda değer artış kazançlarında kazanç ve iradın
Türkiye’de elde edilmiş sayılması için alış ve satış
işlemlerine ilişkin ödemenin Türkiye’den yapılması
şartı getirildi.
4 - Muaflıklara, 4369 sayılı kanunla kaldırılmış
olan Vergiden Muaf Çiftçiler yeniden ekleniyor.
5 - Basit Usule göre vergileme kaldırılıyor.
Vergileme 4 ayrı grupta toplanıyor. Vergiden Muaf,
Küçük esnaf, şehir içi Yolcu Taşıma Aracı İşletenler
ve Gerçek Usulde vergilendirilenler. Ayrıca Taksi ve
dolmuş sahipleri için götürü olarak tespit edilen
bir kazanç esas alınıp vergileme yapılacak. Yine
belirlenen limitlerin üzerinde yer alan mükellefler
gerçek usule geçirilecek.
6 - Ücretlilere uygulanmakta olan vergi indirimi
kaldırılıyor.
7 - Belge karşılığında yapılanlar dışında kalan tüm
harcırah ödemeleri vergi matrahına dahil edilecek.
8 - Teşvik ikramiye ve ödüllere ilişkin uçuş ve
dalış tazminatları istisnası kaldırılıyor.
9 - Serbest Meslek Kazançlarında istisna kaldırılıp,
bu maddede sayılanlar artan oranlı tarifeye göre
vergilendirilecek. Ayrıca gelir vergisi tarifesinin
1. ve 2. gelir dilimleri toplamını aşması halinde
yıllık beyanname ile beyan edilecek.
10 - Asgari geçim indirimi uygulaması başlayacak.
(tam mükellefiyet esasında vergilendirilenlerin
yıllık gelir vergisi matrahının tespiti sırasında)
11 - Gayrimenkul ve hakların elden çıkarılmasından
doğan kazançlardaki elde bulundurma süresi 4 yıldan
5 yıla çıkartılıyor.
12 - Vergi Güvenlik Müesseseleri getiriliyor.
- Ortalama yıllık kazanç ve yıllık geçim bildirimi
- Asgari zirai kazanç esası ve asgari zirai, vergi
- Gayrimenkul Ortalama Satış ve Kira Bedeli
- CFC, Transfer Fiyatlandırması..
13 - Meslek kuruluşları ve meslek grupları için
standart kazanç tespiti yapılacak. Bununla ilgili
standart kazancın altında beyanda bulunanlar geçim
bildirimi formu verecek.
14 - Özel önem taşıyan sektör veya bölgelerde belli
bir ihracat ve istihdam olanağı yaratan yatırımcılar
için özel teşvik sağlanacak.
Ali Egemen Referans |
|
