| |
Çocukların sağlık yardımı problemi
Sosyal güvenlik sistemimizin içinde
birden fazla kurumun bulunmasından dolayı
sigortalılar ile sigortalıların bakmakla yükümlü
oldukları hak sahiplerine sağlanan sigorta
yardımlarının hangi kurum tarafından verileceğinin
tespitinde problemler yaşanmaktadır.
Bugünkü yazımızda anne ve babanın aynı veya farklı
kurumlarda çalışmaları sebebiyle bakmakla yükümlü
oldukları çocuklarına sağlık yardımının nereden
sağlanacağını, üvey çocuklar için sigorta
yardımlarının yapılıp yapılmayacağını ve evlat
edinilmiş çocukların sosyal güvenlik sistemi
içindeki yerlerini ele alacağız.
Sağlık yardımı tercihinde serbestlik
Anne ile babanın farklı kurumlara tabi olarak
çalışmaları halinde çocuklar için kurumların
birisinden sağlık yardımı alınabilir. Öteden beri
baba çalışıyorsa anne çalışsa dahi babanın üzerinden
sağlık yardımı alınması gerektiği yönünde bir inanış
bulunmaktadır.
Bu inanış Türk Medeni Kanunu’ndan doğmaktaydı.
Bilindiği üzere, yakın zamana kadar aile reisi
olarak, aksi karar alınmamış ise erkekler kabul
edildiği için çocukların sosyal güvenliklerinin
öncelikle baba üzerinden sağlanması gerekiyordu.
Medeni Kanunda yapılan değişiklik neticesinde aile
reisinin salt baba olduğu şeklindeki hüküm
kaldırılmıştır. Anne ve baba müştereken aile içinde
karar almak ve uygulamak durumundadır.
Sözkonusu değişiklik neticesinde, çocuklar için anne
veya babadan birisi üzerinden yardım alınabilir.
Örneğin; anne Emekli Sandığına tabi olarak
çalışırken, baba Bağ-Kur sigortalısıdır. İşte bu
gibi durumlarda, çocuklar için, tercih etmeleri
halinde annenin çalıştığı kurumdan veya emekli ise
Emekli Sandığından sağlık yardımı alınabilir.
Söz konusu yardımın alınabilmesi için, uygulamada
babanın tabi olduğu kurumdan çocukların sağlık
yardımı almadığına dair bir yazı istenmektedir. Bize
göre bu doğru bir uygulama değildir.
Anne ve babanın aynı kuruma tabi olarak çalışmaları
halinde tabii olarak birisi üzerinden sağlık yardımı
alınması gerekir. Örneğin; Anne ve baba devlet
memuru ise sağlık yardımı ikisinden de alınabilir
mi?
Konu ile ilgili olarak “Devlet Memurlarının Tedavi
Yardımı ve Cenaze Giderleri Yönetmeliğinin” 40’ıncı
maddesi “Bakmakla Yükümlü Olduğu Kişileri
Bildirmeyi” düzenlemiştir.
Sözkonusu maddeye göre; “Her devlet memuru, tedavi
yardımından yararlanabilecek eşi, bakmakla yükümlü
olduğu ana, baba ve aile yardımı ödeneğine müstehak
çocuklarını gösterir bir beyanname vermekle
yükümlüdür. Tedavi yardımından yararlanacak ana ve
babanın birden fazla devlet memuru olan çocukları
varsa, bu ana ve baba çocuklarından birinin
beyannamesinde gösterilir
Karı ve kocanın her ikisinin de bu yönetmelikten
yararlanan memur olması halinde ise, aile yardımı
ödeneğine müstehak çocuklar anne veya babadan yalnız
biri tarafından düzenlenecek beyannamede, boşanma ve
ayrılık vukuunda ise, mahkeme çocuğun velayetini
hangi tarafa vermişse, çocuk onun tarafından
düzenlenecek beyannamede gösterilir.”
Anne ve babanın aynı kuruma tabi olmaları halinde
birisi üzerinden sağlık yardımı verilmektedir.
Üvey çocuklara sağlık yardımı verilir mi?
Sosyal güvenlik sistemimizin önemli sorunlarından
birisi de üvey çocukların durumudur. Gerçekten
mevcut sistem içinde istisnai durumlar hariç üvey
çocuklara üvey anne veya babalarının üzerinden
sağlık yardımı hakkı tanınmamıştır.
Örneğin; Sosyal Sigortalar Kurumuna tabi olarak
çalışan bir sigortalı, üvey çocuğu adına sağlık
karnesi çıkarıp, SSK’da tedavi ettiremez. Sosyal
güvenlik sistemimizde Medeni Kanunda belirtilen
birinci derece kan hısımlarına sigorta yardımları
yapılmaktadır.
Medeni Kanuna göre, hısımlığın derecesi doğum
sayısına göre belirlenmektedir. Örneğin; anne ve
baba ile çocukları arasında birinci derece kan
hısımlığı varken, kardeşler ikinci derece hısım
olmaktadır. Bu nedenle, kardeşler arasında sigorta
yardımı söz konusu değildir. Ölen kardeşinden dolayı
sağ kalan kardeşe ölüm aylığı bağlanması söz konusu
değildir.
Benzer bir şekilde üvey anne veya baba da üvey
evlatlarının üzerinden sağlık yardımı veya diğer
sigorta yardımlarını alamazlar.
Bunun tek istisnası, Devlet Memurları Kanunu’nda
bulunmaktadır. Gerçekten 657 sayılı Kanunun “Tedavi
Yardımını” düzenleyen 209’uncu maddesinde “Devlet
memurları ile herhangi bir şekilde sağlık
yardımından yararlanmayan ve bakmakla yükümlü
bulundukları ana baba ve ikiden fazla dahi olsa aile
yardımı ödeneğine müstehak çocuklarının tedavi
masraflarının karşılanacağı” hüküm altına
alınmıştır.
Kanunun “Aile Yardımı Ödeneğini” düzenleyen 202’nci
maddesinde ise “Devlet memurunun, geçimini sağladığı
üvey çocukları için de bu ödenek verilir” hükmü yer
almaktadır. Bu hükümler çerçevesinde üvey çocuklar,
aile yardımına müstehak oldukları için, sağlık
yardımından yararlanabilirler anlamını
çıkarabiliriz.
Evlat edilen çocukların
durumu
Evlat edinilen çocuklara kanunlarımız evlat edinen
anne ve baba üzerinden sigorta yardımları
verilmesini hükme bağlamıştır. Örneğin 506 sayılı
Sosyal Sigortalar Kanunun 106’ınıc maddesinde
sigortalının bakmakla yükümlü olduğu kişiler
belirtilmiştir. Söz konusu maddenin son fıkrasında
ise; ...sigortalı tarafından evlat edinilmiş,
tanınmış veya nesebi düzeltilmiş, yahut babalığı
hükme bağlanmış çocuklar.. ibaresi ile sağlık
yardımı hakkı verilmiştir.
Aynı kanunun 23, 68 ve 71’inci maddelerindeki benzer
düzenlemeler ile, evlat edinilmiş, tanınmış veya
nesebi düzeltilmiş çocuklara iş kazası veya meslek
hastalığı nedeniyle gelir ile ölüm sigortasından
ölüm aylığı bağlanması veya toptan ödeme hakkı
tanınmıştır.
Buna benzer düzenlemeler Bağ-Kur Kanunu ile T.C.
Emekli Sandığı Kanunu’nda da bulunmaktadır.
Şerif Akcan Türkiye
22.10.2006
 |
|
