| |
Cari hesap kullanılmasında dikkat edilmesi gereken
hususlar var
Şirketler, nakit ödemeler için
banka şartını kaale almıyor
Gelişmekte olan her ülkede olduğu gibi Türkiye'de de
ekonomik muamelelerin mühim bir bölümü, kısmen
yapısal kısmen de mali yükümlülüklerden kaçınmak
için mevzuata uygun kaydedilmemekte. Böylece birçok
işlem kayıt dışı kalıyor.
SSK primi ve vergi kesintisi ödemek istemeyen
firmanın sigortasız çalıştırdığı işçi ile ilgili
işlemleri veya satış gelirlerini yasal defterlerine
intikal ettirmemesi kayıt dışılığa verilebilecek
güzel örnekler. Maliye Bakanlığı, hesaplama
yöntemlerine göre farklı rakamlar çıksa da, kahir
ekseriyetin kabul ettiği yüzde 30 ile yüzde 150'lere
varan kayıt dışı ekonomiyi kayıt altına alabilmek
için ticari işlemler ve finansal hareketlerin
taraflarını izliyor. Ayrıca vergiyi doğuran
olayların mali kurumların kayıt ve belgeleriyle
tespit edilmesi amacıyla VUK'un mükerrer 257'nci
maddesinin verdiği yetkiye dayanarak 320, 323, 324
ve 332 sıra No'lu VUK genel tebliğlerini yayınlamış.
Bu tebliğlerle 8 bin YTL'yi aşan tahsilât ve
ödemelerin banka, özel finans kurumları veya PTT
aracılığıyla yapılması zorunluluğunu getirmiş. Bu
uygulama sadece bizde değil birçok ülkede mevcut.
Örneğin İsviçre'de 25 bin frank, Belçika'da 15 bin
Euro, Fransa'da 750 Euro, ABD'de 10 bin dolarlık
ödemelerin bankalardan yapılması gerekiyor.
Getirilen bu düzenleme şöyle: Tahsilât ve ödemelerin
bankalar ve finansal kurumlar üzerinden belgeleme
(tevsik) zorunluluğu kapsamına; şirketlerle
esnafların kendi aralarında yapacakları ticari
işlemleri ile nihai tüketicilerden (Türkiye'de mukim
olmayan yabancılar hariç) mal veya hizmet bedeli
olarak yapacakları tahsilat ve ödemeleri girmekte.
Toplam tutarı 8 bin YTL'yi aşan ödeme ve
tahsilatların banka veya özel finans kurumları aracı
kılınarak yapılması ve bu kurumlarca düzenlenen
dekont veya hesap bildirim cetvelleri ile
belgelendirilmesi zorunlu. Tespit edilen tutarın
altında kalan tahsilât veya ödemelerin banka, özel
finans kurumları veya PTT aracılığıyla yapılması ise
tercihe bağlı. Söz konusu kurumlar üzerinden havale,
çek, kredi kartı ve bu kurumlar aracılığıyla tahsil
edilen senetler gibi bankacılık araçları
kullanılarak yapılan ödemeler ve tahsilatlar
karşılığında dekont veya hesap bildirim cetvelleri
düzenlendiğinden tevsik edilmiş sayılacak. Ayrıca
banka ve özel finans kurumlarının internet şubeleri
üzerinden yapılan işlemler de aynı kapsamda
değerlendirilecek. Ancak tespit edilen tutarın
üzerinde kalan işlemlerin belgelendirme
zorunluluğundan kaçınmak amacıyla parçalara
ayrılması kabul edilmeyecek, aynı günde aynı kişi
veya kurumlarla yapılan işlemler tek bir ödeme veya
tahsilat kabul edilecek.
Bu konuyla ilgili tereddütlerin özellikle vadeli
satışlardaki tahsilâtlardan yaşandığını
okuyuculardan gelen sorular söylemekte. Vadeli
satışlarda fatura bedelinin 8 bin YTL' yi aşması
halinde, bu bedelin farklı tarihlerde taksitler
halinde ödenmesi durumunda bile her bir taksitin
bankadan geçirilmesi veya PTT aracılığı ile ödenmiş
olması gerektiğini belirtelim. Burada ödeme tutarı
değil fatura tutarı esas alınmalı. Örnek verecek
olursak; mobilya işiyle uğraşan Mehmet Bey 15 bin
YTL değerinde oturma grubunu satmış ve faturasını
düzenlemiş olsun. Ancak oturma grubunun bedelini de
5 taksit halinde tahsil edecek olsun. Mehmet Bey'in
kesmiş olduğu fatura 8 bin YTL'yi aştığından taksit
tutarlarını banka, özel finans kurumları veya PTT
aracılığıyla tahsil etmesi gerekiyor. Aksi takdirde
cezalı duruma düşer.
Borç verirken bile
bankayı kullanmak gerekiyor
Cari hesap kullanılmasında da dikkat edilmesi
gereken hususlar var. Şirketlerin kendi ortakları
ile diğer gerçek ve tüzel kişilerle olan ve herhangi
bir ticari içeriği olmayan nakit hareketlerinde
işlem tutarı 8 bin YTL'yi aşıyor ise bunlar da
tevsik kapsamında olacağından banka, özel finans
kurumları veya PTT aracılığıyla tahsilât ve ödemeler
yapılacak. Örneğin; A işletmesi, ortağı olan Bekir
Bey'den 15 bin YTL nakit olarak borç almış olsun. Bu
borç ticari bir içeriği olmamakla beraber nakit
hareketi söz konusu olduğundan ve bedel 8 bin YTL'yi
aştığı için tahsilâtın banka, özel finans kurumları
veya PTT aracılığıyla yapılması gerekiyor. Serbest
meslek işiyle uğraşanlar da mesleki faaliyetlerine
ilişkin ve tutarı 8 bin YTL'yi aşan her türlü
tahsilâtlarını banka, özel finans kurumu veya PTT
aracılığıyla yapıldığını belgelemek zorunda. Tevsik
zorunluluğuna uyulmamasının cezası VUK'un mükerrer
355'inci maddesinde belirtilmiş. Bu maddeye göre 8
bin YTL'yi aşan tahsilât ve ödemeleri banka, finans
kurumu veya PTT aracılığı ile gerçekleştirmeyen
mükelleflere her bir işlem için, birinci sınıf
tüccarlar ve serbest meslek erbabı için bin 290
YTL'den ve ikinci sınıf tüccarlar, defter tutan
çiftçiler ile kazancı basit usulde tespit edilenler
için 600 YTL'den az olmamak üzere işlem tutarının
yüzde 5'i nispetinde özel usulsüzlük cezası
kesilecek. Ayrıca, mükellefler arası ticari
işlemlerde birinin tahsilâtı diğerinin ödemesi
olacağından özel usulsüzlük cezası her iki mükellef
için de ayrı ayrı uygulanacak.
Ahmet Yavuz
Zaman |
|
