| |
Serbest bölgelerde çalışanların sosyal güvenliği
Serbest
bölgeler; ülkenin siyasi sınırları içinde olmakla
beraber, gümrük bölgesi dışında sayılan, ülkede
geçerli ticari, mali ve iktisadi alanlara ilişkin
hukuki ve idari düzenlemelerin uygulanmadığı veya
kısmen uygulandığı, sınai ve ticari faaliyetler için
teşviklerin tanındığı yerler olarak
tanımlanmaktadır.
Serbest bölgeler, bazı vergi teşvik ve avantajları
nedeniyle büyük önem kazanmıştır. Ülkemizde de,
yapılan yasal düzenlemelerle, serbest bölgelerde
faaliyette bulunan işletmelere bir takım avantajlar
sağlanmıştır. Serbest bölgelerde vergi, resim, harç,
gümrük ve kambiyo mükellefiyetleriyle ilgili çok
önemli muafiyetler tanınmıştır. Serbest bölgelerde
faaliyette bulunan şirketlere sağlanan teşvik ve
avantajlar, bazı şirketler tarafından, bu
teşviklerin iş hukuku ve sosyal sigorta mevzuatı
açısından da geçerli olduğu şeklinde yorumlanmakta
ve bunun sonucunda da yapılan yanlış işlemler
nedeniyle ileride büyük sıkıntılarla
karşılaşılabilmektedir.
Serbest bölgeye girebilmek için "Giriş izin
belgesi", "Görev kartı" veya "Özel izin belgesi"nin
gösterilmesi zorunludur. Bu belgelerden birini
göstermeyenler serbest bölgeye giremezler. Serbest
bölgelere girişler ancak söz konusu özel izin
belgeleriyle mümkün olduğundan bu bölgelerde kayıt
dışı istihdam oldukça zordur. Bölgesel faaliyette
bulunan kullanıcılar ile bunların yanlarında bir iş
akdine göre çalışan işçiler hakkında (yabancı
uyruklular da dahil olmak üzere), Türkiye
Cumhuriyeti sosyal güvenlik mevzuatı hükümleri
uygulanır. Ancak, yabancı uyruklu personelin tabi
olduğu ülke ile Türkiye ile arasında sosyal güvenlik
konusunda yapılan sözleşmeler varsa, bu sözleşme
hükümleri de uygulanır. Sosyal güvenlik kurumlarına
yükümlülerce sigorta primleri döviz veya Türk Lirası
olarak ödenebilir. SSK ve Bağ-Kur tarafından hak
sahiplerine tediyeler ise Türk Lirası olarak
yapılır.
Serbest bölgede gümrük, güvenlik, çalışma, sosyal
güvenlik, liman, haberleşme ve sağlık hizmetleri
gibi konularda kamuyu ilgilendiren görevlerin yerine
getirilmesi için gerekli koordinasyonu temin etmek
serbest bölge müdürlüğünün görevidir. Serbest
bölgede çalışanlar ile işverenler arasında yapılan
"İş akdi" üç nüsha olarak düzenlenir ve bir nüshası
serbest bölge müdürlüğüne verilir. Serbest
bölgelerde çalışan işçilerin sosyal güvenliği SSK
tarafından sağlanmaktadır. Bu nedenle, serbest
bölgede bulunan işyerlerinde de SSK mevzuatının
uygulanması gerekmektedir.
Serbest bölgelerdeki işyerleri ile bu işyerlerinde
çalışanlar, serbest bölge müdürlüklerinin gözetim ve
denetiminde, Türkiye Cumhuriyeti çalışma mevzuatı
hükümlerine tabi tutulurlar. Türkiye sınırları
içindeki işyerleri için öngörülen asgari ücret ve
fazla çalışma esasları, serbest bölge kurucu ve
işleticisi veya işletici ile kullanıcıların işyeri
için de uygulanır. Bu nedenle, serbest bölgelerde de
İş Kanunu ve sosyal sigorta mevzuatı hükümlerinin
uygulanması gerekmektedir.
Ancak, serbest bölgenin faaliyete geçmesinden
itibaren on yıl süreyle Toplu İş Sözleşmesi Grev ve
Lokavt Kanunu'nun grev ve lokavt ile arabuluculuk
hükümleri uygulanmayacaktır. Bu süre içinde toplu iş
sözleşmesi üzerinde çıkacak menfaat uyuşmazlıkları
Yüksek Hakem Kurulu'nca karara bağlanacaktır.
Güle güle "güzel insan"
Henüz ortaokul öğrencisi idim. Adıyaman, o
dönemlerde oldukça mütevazı ve küçük bir yerleşim
yeriydi. Okul döneminde yakın arkadaşım Mehmet
Harputluoğlu ile valilik binasına yakın bir yerde
bulunan babasının işyerine giderdik. İlk daktiloyu
burada görmüştüm. Günlerce arkadaşımın babası emekli
icra müdürü Mahmut Harputluoğlu'nun daktilosu ile
yazılar yazar, beğenmeyince yeniden yazmaya
başlardık.
Yıllar sonra ben Adıyaman'dan ayrıldım, üniversiteyi
bitirdim ve memleketimle fazla diyaloğum kalmadı.
Ama burada olup bitenleri de yerel "Adıyaman'da
Bugün" Gazetesi'nden sürekli okuyorum. Acı-tatlı
birçok şeyi buradan takip edebildiğim için sevgili
Mahmut Tekin'e ne kadar teşekkür etsem azdır. Birkaç
gün önce "Adıyaman'da Bugün" Gazetesi'nde okuduğum
bir haber beni oldukça üzdü. Mahmut Amca bir trafik
kazası sonucu vefat etmişti. Adıyaman'a her
uğradığımda mutlaka elini öpmeye gittiğim, hoş
sohbet, kadirşinas, mütevazı ve bir o kadar da
sağduyulu bir insandı. Her şeyin sahte olduğu bu
dünyada, sevgini kimselerden esirgemedin, güzel
insandın, seni çok özleyeceğiz "Mahmut Amca."
Resul KURT
Star
25.06.2006 |
|
