| |
Bilgi vermemenin cezası
Vergi kanunlarımız uyarınca gerek
mükellef olsun gerek olmasın kamu kurumları ile
gerçek ve tüzel kişiler vergi inceleme elemanları
veya maliye idaresi tarafından istenen bilgileri
vermek zorundadır. Vergi Usul Kanununda genel
düzenleme bu şekilde olmakla birlikte, talep
edilemeyecek bilgiler de bulunmaktadır.
Avukatlardan müvekkillerinin davaya ilişkin özel
bilgileri, doktorlardan hastaların hastalıklarına
ilişkin özel bilgiler, PTT’den haberleşmeye ilişkin
özel kayıtlar talep edilemeyecek bilgiler
arasındadır.(VUK md. 151)
Bilgi verme ile yükümlü olanların kapsamı bu kadar
geniş olmakla birlikte, bilgi almak aslında bazen o
kadar kolay olmuyor. Yani biz de bu bilgi yok, bu
bilgiyi veremeyiz, çıkaramayız gibi cevaplar almak
mümkün. Bu cevapların karşılığında ceza kesileceği
akla gelebilir. Ancak ceza miktarı ile bilginin
sonucu bazen cezayı daha tercih edilebilir hale
getirebilmektedir. Bazen mükellefler verilecek olan
bilgiler karşılığında cezalı vergi isteneceğini
düşünüyorlarsa, bilgi vermek yerine sabit cezayı
ödemeyi tercih edebilmektedir.
İstem yazılı ve sözlü olabilir
Bilgi istemleri yazılı veya sözlü olabilir. Sözlü
istem sonucunda bilgi verilmemiş ise, ilgiliden yazı
ile bilgi istenir.
Bilgi isteme yazılarında, ilgililere idarece belli
bir süre verilir. Kanuni süre en az 15 gündür. Ancak
bu süreden daha az süre de verilebilir. Kanuni
sürenin altında süre verilmiş ise, bilgi verilmemesi
halinde ceza uygulanamaz. Çünkü usul olarak en az 15
günlük sürenin verilmesi gerekmektedir.
Ayrıca bilgi istem yazılarında verilen süre içinde
bilgi verilmemesi veya eksik, yanlış bilgi verilmesi
halinde haklarında cezai işlem yapılacağı da
bildirilmek zorundadır.
Cezası nedir?
Maliye idaresinden gelen yazılar genelde isimleri
değiştirilmiş matbu bir evrak, klişeleşmiş bazı
cümlelerden oluşur. Genel bilgi yerine özel bir
takım bilgi ve belge talep edilmiş ise içerik
değişebilir. Ancak giriş ve sonuç aynıdır. Çünkü
cezai işlem yapılabilmesi için yasal şartlar bunu
gerektirmektedir.
Bilgi istenilen kişi veya kurum, bilgiyi eksiksiz
verebileceği gibi, hiç cevap vermeyebilir, eksik
veya yanlış bilgi de verebilir. Bilgi vermeme, eksik
veya yanlış bilgi verme durumunda, kurumlara,
birinci sınıf tüccarlara ve serbest meslek erbabına
1.290 YTL ceza kesilecektir. İkinci sınıf tüccarlar,
deftere tabi çiftçiler ve basit usulde
vergilendirilenlerde bu ceza 600 YTL, sayılanlar
dışındakilere 290 YTL ceza uygulanacaktır.
Bu ceza inceleme aşamasında kesilmiş ise Tarhiyat
Öncesi Uzlaşma kapsamına giriyor. Yani uzlaşma
toplantısı ile indirimi mümkün.
Usulsüzlük cezaları için vergi dairesi ile Tarhiyat
Sonrası Uzlaşma yapılması mümkün değildir. Bu
durumda vergi dairesine başvurarak üçte bir
indirimle ödeme imkanı bulunmaktadır.
İlk defada bilgi alınamadığı veya eksik alındığı
durumda, ikinci defa yazı ile bilgi istenecektir.
Ancak mükellefin sınıfına göre yukarıdaki cezalardan
biri kesilecektir. Bu durumda da sonuç değişmez ise
yukarıdaki cezalar iki kat olarak uygulanacaktır.
Uzlaşma ve indirim hakları bu durumda da geçerli
olacaktır.
Değişken ceza gerekli
Vergilendirmeye ilişkin usul ve ceza hükümlerinin
yer aldığı Vergi Usul Kanunu, kanunen uyulacak
zorunlulukları ve cezai yaptırımlarını
düzenlemiştir. Bilgi istemlerinde cezalar bunlar
olmakla birlikte bilginin değeri daha fazla
olabilir. Vergi inceleme elemanlarına inceleme
sırasında eksik bilgi verilmesi, bazı bilgilerin
gizlenmesi veya hiç bilgi verilmemesi durumu ile
karşılaşılabilir. Ya da sektörel olarak yapılan bir
araştırmada, bazı firmaların isimlerinin gizlenmesi
söz konusu olabilir. Çapraz kontrollerde bu tür
durumların tespitinde yukarıdaki cezalar haricinde
işlem yapılamayacaktır.
Vergisel istatistiklerin ve sağlıklı bir veri
ambarının kurulması, incelemelerin seyrinin daha
hızlı cereyan etmesi için, gerek mali idareye
gerekse inceleme elemanlarına sağlıklı veri akışının
olması gerekiyor. Ancak mevcut yasal düzenlemede
bilgi vermemenin veya eksik bilgi vermenin yaptırımı
miktar olarak son derece küçük. Aynı gruptaki
mükellefler için de aynı ceza öneriliyor. Oysa
ekonomik hacimlere göre değişen ceza sistemi daha
caydırıcı ve adil olacaktır.
Bunun yanında mevcut sistemde ikinci defa da bilgi
verilmez ise üçüncü defa ne yapılacaktır? Bu
sistemin düzenlenmesi ve ikinci defadan sonraki
taleplerde daha ağır yaptırımların uygulanması
gerektiğini düşünüyoruz.
Mustafa Tan Gelirler
Kontrolörü Referans
26.10.2006 |
|
