| |
Sosyal güvenlik reformunda isteğe bağlı sigorta
Bilindiği gibi sosyal güvenlik reformu
kapsamında SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı’nın tek
çatı altında toplanması ile ilgili yasal süreç
tamamlandı. Kurumsal birleşmeyi destekleyen “5510
Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası
Kanunu” ise 31 Mayıs 2006 tarihinde TBMM’de kabul
edilerek yürürlüğe girdi.
Giriş şartları değişiyor
Sosyal güvenlik sistemimizi top yekün değiştiren söz
konusu düzenlemeler, aynı zamanda isteğe bağlı
sigorta uygulamalarına da yeni bir dönem başlatıyor.
1 Ocak 2007 tarihinde yürürlüğe girecek olan 5510
sayılı Kanunun 50’inci maddesi ile isteğe bağlı
sigorta şartları düzenlenmiş. Buna göre;
-İsteğe bağlı sigortalı olabilmek için Türkiye’de
yasal olarak ikamet etmek,
-Herhangi bir şekilde zorunlu sigortalı olmayı
gerektirecek durumda çalışmamak,
-Sigortalı olarak çalışmakla birlikte, ay içerisinde
30 günden az çalışmak veya son bir yıl içinde 360
günden az çalışmak ya da tam gün çalışmamak,
-Kendi sigortalılığı nedeniyle aylık bağlanmamış
olmak,
-18 yaşını doldurmuş bulunmak,
-İsteğe bağlı sigorta talep dilekçesiyle Kuruma
başvuruda bulunmak,
İsteğe bağlı sigortaya giriş şartlarına baktığımızda
halen SSK isteğe bağlı sigortaya giriş için gerekli
olan en az 1080 gün çalışma şartı ortadan
kalkmaktadır. İkinci olarak Kanun maddesine
Türkiye’de ikamet etme zorunluluğu konmuştur.
İsteğe bağlı sigortalılar sağlık primi ödeyecekler
Söz konusu Kanunda isteğe bağlı sigorta; “kişilerin
isteğe bağlı olarak prim ödemek suretiyle uzun
vadeli sigorta kollarına ve genel sağlık sigortasına
tâbi olmalarını sağlayan sigortadır” şeklinde
tanımlanmıştır.
Kanunun bu tanımlamasına göre, isteğe bağlı
sigortalılar 2007 yılından itibaren artık zorunlu
olarak sağlık sigortası primi de ödeyecekler.
Nitekim Kanunun 52’inci maddesinde; isteğe bağlı
sigorta primi, sigorta primine esas kazancın alt
sınırı ile üst sınırı arasında, sigortalı tarafından
belirlenen günlük kazanç ve prim ödeme gün sayısı
üzerinden bulunacak kazancın yüzde 32’sidir. Bunun
yüzde 20’si malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları
primi, yüzde 12’si genel sağlık sigortası primidir.
Görüldüğü gibi, isteğe bağlı sigortalılar yeni
dönemde yüzde 12 dolayında sağlık sigortası primi
ödeyecekler. Hatta, isteğe bağlı sigortalı olan
herhangi bir kişi, eşi veya çoğu tarafından bakmakla
yükümlü olunan kişi olsa dahi, genel sağlık
sigortası primini de ödemekle yükümlüdür.
Gecikme süresi uzatıldı
SSK’nın mevcut isteğe bağlı sigorta uygulamasına
göre, ard arda üç ay isteğe bağlı sigorta primi
ödenmezse isteğe bağlı sigortalılık iptal
edilmektedir. Yeni düzenlemeye göre, ait olduğu
aydan itibaren en geç 12 ay içinde gecikme cezası ve
gecikme zammıyla birlikte ödenmeyen süreler,
sigortalılık süresinden sayılmaz. Kanunda öngörülen
12 aylık süre geçirildikten sonra ödenen primler ise
sigortalıya iade edilir.
Diğer yandan, isteğe bağlı sigortalıların zorunlu
sigortalılık nedeniyle prim borcunun bulunması
halinde, isteğe bağlı sigortaya tâbi ödenen primler
öncelikle zorunlu sigortalılık nedeniyle Kuruma olan
borçlarına mahsup edilir.
Bu hüküm kafaları karıştırabilir. Ancak, 2007
yılından itibaren, Bağ-Kur, SSK ve Emekli Sandığı
ayrımı kalmadığı için herkes aynı hükümlere tabi
olacak. Örneğin, kendi nam ve hesabına çalışan bir
esnaf, zorunlu sigortalı olarak primini kendisi
ödeyecektir. Mesleki faaliyeti bir şekilde sona
erdikten sonra bu kişi isteğe bağlı sigortaya giriş
yapabilir. Eğer, mesleki çalışması nedeniyle oluşan
zorunlu sigortalılık döneminden borcu varsa,
öncelikle ödediği primler ile borcu kapatılacaktır.
Sigorta başlangıcı ve sona ermesi
İsteğe bağlı sigortalılık, müracaatın Kurum
kayıtlarına intikal ettiği tarihi takip eden günden
itibaren başlar. Örneğin, 31 Ağustos tarihinde
müracaat ederseniz 1 Eylül tarihinden itibaren
sigortalılık başlayacaktır.
İsteğe bağlı sigortalılığını sona erdirme talebinde
bulunanların, primi ödenmiş son günü takip eden
günden sigortalılığı sona erer. Aylık talebinde
bulunanların, aylığa hak kazanmış olmak şartıyla
talep tarihinde sigortalılığı sona erecektir. Ölen
sigortalının ise ölüm tarihinden itibaren isteğe
bağlı sigortalılığı sona erer.
Şerif Akcan
Türkiye
27.08.2006 |
|
