| |
Emekli aylıklarının birleşmesi
Soru: M. Şahin- Çalıştığı işyerinde
geçirdiği kaza neticesinde eşim vefat etti. Bana ve
iki çocuğuma ölüm aylığı bağlandı. Sorduğum
kişilerden iki aylık alabileceğim belirtiliyor.
Ancak, eşim iş kazasından iki ay sonra öldü. Kaza
geçirdiği işyerinde sigortasının yapılmadığını
öğrendik. Toplam 2850 gün prim ödemesi
bulunmaktadır. İkinci bir aylık almaya hakkımız var
mıdır? Nasıl bir yol izlemeliyiz?
Cevap: Öncelikle eşinizin iş kazasına bağlı olarak
vefat edip etmediğinin belirlenmesi lazım. Ölüm
olayı iş kazası sonucu meydana geldiyse iş kazası
sigortasından da ikinci bir aylık bağlanması
gerekir.
İş kazası ve ölüm geliri
Halen yürürlükte bulunan 506 sayılı Sosyal
Sigortalar Kanununa göre, “iş kazası veya meslek
hastalığı” neticesinde ölen sigortalının hak
sahiplerine “ölüm geliri” bağlanmaktadır. Kazaya
uğrayan çalışanın işveren tarafından sigortalı
yapılıp yapılmamasının da bir önemi yoktur. Zira,
Sosyal Sigortalar Kurumu önemli iş kazalarını
müfettişleri vasıtasıyla mutlaka soruşturmaktadır.
İşveren kaza olayını SSK’ya bildirmemiş olabilir.
Ölen sigortalının yakınları veya herhangi bir kişi
ölümlü iş kazasını SSK’ya bildirirse müfettiş
incelemesi yaptırılır. SSK, bu konuda yapılan
ihbarları da ciddi olarak değerlendirmektedir.
Öte yandan, sigortalının ölüm tarihinde en az 1800
gün prim ödemesinin bulunması veya en az 5 yıldan
beri sigortalı bulunup, sigortalılık süresinin her
yılı için ortalama olarak 180 gün prim ödemiş olması
durumunda “ölüm aylığı” da bağlanır.
Burada önemli bir noktaya parmak basmak lazım. İş
kazası sonucu SSK tarafından bağlanan aylığın ismi
“ölüm geliri” dir. Sigortalının bir günlük bile
çalışması var ve iş kazası geçirmişse, iş kaybına
göre “sürekli iş göremezlik geliri” veya iş
kazasında ölüm meydana gelmişse, hak sahiplerine
“ölüm geliri” bağlanır.
Ölüm aylığı ise, uzun vadeli sigorta kollarından
olup, en az 1800 gün prim ödemsi veya en az 5 yıldan
beri sigortalı bulunup, sigortalılık süresinin her
yılı için ortalama olarak 180 gün prim ödenmiş
olmasına bağlıdır.
Gelir ve aylık birleşmesi
506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 92’inci
maddesinde gelir ve aylıkların birleşmesi durumunda
izlenecek yol açıklanmıştır. Buna göre; Malullük,
yaşlılık ve ölüm sigortaları ile iş kazası veya
meslek hastalıkları sigortasından hak kazanılan
aylık ve gelirler birleşirse, sigortalıya veya hak
sahibine bu aylık ve gelirlerden yüksek olanın tümü,
eksik olanın da yarısı bağlanır. Bu aylık ve
gelirler eşitse, iş kazalarıyla meslek hastalıkları
sigortasından bağlanan gelirin tümü, malullük,
yaşlılık ve ölüm sigortalarından bağlanan aylığın da
yarısı verilir. Malullük, yaşlılık ve ölüm
sigortalarından aylık bağlanmadan önce iş
kazalarıyla meslek hastalıkları sigortasından
bağlanan ve sermayeye çevrilen gelirler ile yaşlılık
sigortasından yapılacak toptan ödemelerde bu fıkra
hükmü uygulanmaz.”
Görüldüğü gibi Kanunda gelir ve aylıklara birlikte
hak kazanılması durumunda bu gelir ve aylıkların
yüksek olanın tamamı, eksik olanında yarısının
ödenmesi hükme bağlanmıştır. Aylıkların eşit olması
halindeyse iş kazası veya meslek hastalığı
sigortasından bağlanan aylığın tümü, malullük,
yaşlılık ve ölüm sigortasından bağlanan aylığında
yarısının verilir. ,
Okuyucumuzun sorusuna dönecek olursak, eşinizin iş
kazası neticesinde vefat ettiğini ileri sürerek
bulunduğunuz ilin sigorta müdürlüğüne müracaat
ediniz. Yapılacak soruşturmada ölüm olayı iş
kazasına bağlanırsa ölüm geliri almaya hak
kazanacaksınız. İki aylıktan yüksek olanının tamamı,
az olanının yarısı şeklinde aylıklarınız bağlanır.
------
Okuyuculara cevaplar
Bağ-Kur’u sona eren sigortalı 90 gün sağlıktan
yararlanır
> E. Kaya- Sigortalılık vasfını kaybettiğinizi bağlı
olduğunuz Bağ-Kur İl müdürlüğüne müracaat ederek
bildirmeniz halinde, 90 gün daha Bağ-Kur sağlık
hizmetlerinden yararlanmaya devam edebilirsiniz.
Bağ-Kur sigortasının sona ermesinden itibaren 90 gün
daha sağlık yardımı alabilirsiniz. Hemen
belirmeliyiz ki, ödenmemiş prim ve ceza borcunuzun
olmaması gerekir.
Yabancı uyruklu eşe sağlık karnesi
> F. Can- Bağ-Kur sağlık yardımlarından
yararlanabilmeniz için yabancı uyruklu eşiniz ile
evli olduğunuzu nüfus kütüğüne işletmeniz gerekir.
Yani, Vukuatlı Nüfus Kayıt örneğinde evlenme aktinin
belgelenmiş olması gerekmektedir. İkinci olarak,
yabancı uyruklu eşin tabi olduğu ilgili ülkenin
konsolosluğundan-büyükelçiliğinden vs alınacak
belgede vatandaşı olduğu ülkesinde çalışmadığı veya
gelir-aylık almadığının belirtilmesi gerekir.
İsteğe bağlı sigortadan emekli sağlık yardımı
alır
> K.Bolat- İsteğe bağlı sigortalı olarak Bağ-Kur’a
girdim ve bugüne kadar hiç sağlık primi ödemeden
emekli oldum. Bağ-Kur Sağlık Yardımından nasıl
yararlanabilirim?
Bağ-Kur sağlık sigortası yardımlarından
yararlanabilmeniz için en az 8 ay sağlık sigortası
primi ödemiş olmanız gerekir. Bu nedenle bağlı
bulunduğunuz Bağ-Kur il müdürlüğüne müracaat ederek
sağlıktan yararlanmak istediğinizi belirten bir
talepte bulunmalısınız. Maaşınızdan, 8 ay sağlık
sigortası primi kesilmesini müteakip, takip eden
aybaşından itibaren sağlık yardımlarından
yararlanmaya başlayabilirsiniz. Ancak sağlık primi
kesintisi 10 yıla tamamlanana kadar maaşınızdan
kesilmeye devam edecektir.
Şerif Akcan Türkiye
29.10.2006 |
|
