| |
Kelle Vergisi tartışması
Hükümet, 2007 gelirlerini tutturmak
için 'Kelle Vergisi' olarak adlandırılan hayat
standardı sistemini getirmek istiyor. Daha önce
'nereden buldun' olarak tepkilere yol açan sistem,
bu kez harcamalar üzerine oturtulacak. Maliye,
mükelleflere 'Bu kadar harcamışsın. Ama beyanın
bunun altında. Bunu açıkla' diyecek. Vergi Konseyi,
bunun Kelle Vergisi olmadığını savunuyor. Vergi
uzmanları ise, hayat standardı sisteminin adil
olmadığı görüşünde
Kadife Şahin
Türkiye'de bir seçim yılı daha yaklaşırken yine bir
gelir vergisi tartışması başladı. Kurumlar Vergisi
Yasası'nı mükellef sayısı sınırlı olduğu için
Meclis'ten çok kolay geçiren hükümet, Gelir Vergisi
yasa tasarısında geri adım atıyor. Tasarının IMF'ye
verilen niyet mektubunda ekim itibariyle Meclis'e
getirilmesi bir performans kriteri olarak kabul
edilmesine karşın, hükümet bunu yapmadı ve IMF'yi
ikna ederek farklı bir çözüme yöneldi. 2007 bütçesi
gelir rakamlarını tutturmayı planlayan hükümet,
Gelir Vergisi yasa tasarısındaki bazı uygulamaları
önceden çıkarmayı planlıyor.
Harcadın, nereden
buldun?
Kişilerin 'servetlerini nereden edindikleri ve hayat
standartlarını nasıl sürdürdüklerini' sorgulayan
vergi sistemi olarak bilinen, ancak, 2002'de
kaldırılan 'hayat standardı' farklı bir biçimde
tekrar gündeme getiriliyor.
Devlet, bölgesel ve sektörel bazda asgari ücrete
bağlı olarak yıllık kazanç miktarları belirleyecek.
Mükelleflerden bir form ile harcamalarını
bildirmeleri istenecek. Beyan edilen gelir vergisi
ile harcama tutarları devletin bölgesel ve sektörel
tespitlerine aykırı olduğu durumda, kişiler
Maliye'nin sorgulamasıyla karşılaşacaklar.
Vergi uzmanları geniş kitleleri ilgilendiren bu
uygulamanın Türkiye'de kayıt dışının önlenmesine
yönelik yasaların çıkarılmaması yüzünden
harcamalarda da kayıt dışılığın mevcut olduğunu
belirtiyor ve yine dürüst mükellefin
cezalandırılacağını söylüyor.
Maliye'ye vergi düzenlemelerinde teknik destek veren
Vergi Konseyi'nin Başkanı Mustafa Uysal, getirilmek
istenen düzenlemenin geçmişteki hayat standardı
uygulamasından farklı olduğunu, bir servet veya
sermaye sorgulaması içermediğini söyledi.
Uysal, kişilerin beyan ettikleri vergiden fazla
harcama yapmalarının tespit edilmesi halinde
incelemeye tabi olacaklarını belirtti.
'Gelir Vergisi,
Kelle Vergisi'ne dönüşecek'
Mustafa Özyürek
Kayıt dışı ekonomiyle, vergi kaçakçılığıyla mücadele
edemeyen AKP hükümeti en son 2001 yılı beyanlarına
uygulandıktan sonra kaldırılan hayat standardı
esasını yeniden getirmeye hazırlanıyor. Hayat
standardı esası ister kâr etsin, ister zarar etsin
mükelleflerden maktu bir vergi alınmasını amaçlıyor.
Hayat standardı esası uygulandığında gelir vergisi
kelle vergisine dönüşüyor.
Hayat standardı esası TESK ve TOBB gibi örgütlerin
karşı çıkması sonucu 1999 başından itibaren
kaldırılmış, 2000 ve 2001 yılları için geçici olarak
uygulanmış, 2002 Mart ayından itibaren vergi
sisteminden çıkarılmıştı. Zarar eden esnaftan,
tüccardan, avukattan, doktordan, mali müşavirden
bile milyarlarca lira götürü vergi almak isteyen
hükümet büyük dirençle karşılaşacaktır.
'Yeni sistemde
dürüst kişiler cezalandırılacak'
Şükrü Kızılot
Hayat Standardı, gelirin gerçek tutarının
saptanmasına aykırı olduğu için kaldırıldı. Buradaki
sancı nereden buldun uygulamasının kaldırılmasından
kaynaklanıyor. Kişilerin yıllık harcamalarını
saptamak istiyorlar.
Maliye bunu zaten birkaç yıldır gayri resmi olarak
mükellefleri çağırıp, tehdit etmek şeklinde
yapıyordu. Doğrusu yabancı ülkelerde nasıl
yapılıyorsa Türkiye'de onun uygulanmasıdır. Buna
olanak veren yasa 9 Ocak 2003'te kaldırıldı.
Sıkıntının temeli burada. Tartışmalara neden
olabilecek, başarı şansı sınırlı olan müesseseler
getirmeye çalışıyorlar. Bunun da başarılı olma
şansını çok zayıf görüyorum. Yine iyi niyetli
mükellefler cezalandırılacak. Gerçeğe uygun beyanda
bulunanlar vergi ödeyecekler. Diğerlerini tespit
etmeleri mümkün olmayacak.
'Zayıf bir sistem,
devlet kayıt dışılığı önlemeli'
Prof Dr. Veysi Seviğ
Asgari ücrete bağlı olarak sektörler ve bölgeler
itibarıyla faaliyetlerde en az kazanç miktarı tespit
edilecek. Asgari ücretin misli olarak gösterilecek.
Bundan az beyanda bulunanlara diyecekler ki 'Sen
yaşamını nasıl sürdürdün, ne harcadın?' Devlet
kişilerin harcamalarını tespit edecek. Arabası, evi
varsa, çocuğu özel okula gidiyorsa diyecek ki 'Senin
bu kadar gelir elde etmen lazım. Sen bunun altında
beyan ediyorsun. Aradaki farkı nereden sağladın?'
Eğer izah edemiyorsa vergi ödemek zorunda kalacak.
Bu sistem de zayıf bir sistem. Kişilerin nerede, ne
kadar para harcadıklarını bilemiyoruz. Kişinin bir
takvim yılı içinde servetindeki artışı,
harcamalarını izleyebilmemiz lazım. Hasılat
açısından devlete faydası olabilir. Kişilerin gerçek
mali güçlerinin izlenmesinin zorlaşacağını
düşünüyorum.
'Amaç, beyanları
yüksek göstermeye teşvik etmek'
Erdoğan Sağlam
Küçük esnaf ve taksici gibi meslek gruplarından
vergi alınmadığı için birtakım çözüm arayışları var.
Ancak eski hayat standardında kişinin kazancı ne
olursa olsun temel gösterge tutarları esas alınarak
vergi belirleniyordu. Eskisi gibi bir hayat
standardı vergilendirmesi yapılamaz. Çünkü bunun
işareti biraz gösterildiğinde kamuoyunda ciddi bir
tepki doğdu ve geri adım atıldı. Niyet bütün
mükellefleri kapsayacak şekilde bir hayat standardı
vergisi getirmek değil, birtakım harici karinelerle
vergi matraflarının yüksek beyan edilmesini
sağlamak.
Eski hayat standardına yapılan eleştirilerden
etkilenildiği için masrafları götürü olarak takdir
etmek değil, kişilerin kazanç beyanlarının belli
göstergeler kullanılarak yapılması planlanıyor.
Hayat standardı
nedir?
Hayat standardı esası, 'yapılan gideri karşılayan
bir gelir olmalı ki, yaşam düzeyi sağlanabilsin'
varsayımına dayanan götürü bir asgari vergileme
tekniği olarak biliniyor. Kazanılsın kazanılmasın
belirli bir verginin ödenmesini zorunlu kılıyor.
Beyan edilen kazanç temel gösterge tutarından
prensip olarak az olamıyor. Hayat standardı esası
ticari kazanç sahipleri ile serbest meslek erbabı
için getirilen bir vergi güvenlik sistemi.
Milliyet
30.10.2006 |
|
