|
SOSYAL
SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK
SİGORTASI KANUNU
|
Kanun
No. 5510 |
Kabul
Tarihi : 31/5/2006 |
BİRİNCİ
KISIM
Amaç,
Kapsam ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1-
Bu Kanunun amacı, sosyal sigortalar
ile genel sağlık sigortası
bakımından kişileri güvence altına
almak; bu sigortalardan yararlanacak
kişileri ve sağlanacak hakları, bu
haklardan yararlanma şartları ile
finansman ve karşılanma yöntemlerini
belirlemek; sosyal sigortaların ve
genel sağlık sigortasının işleyişi
ile ilgili usûl ve esasları
düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2-
Bu
Kanun; sosyal sigortalar ile genel
sağlık sigortasından yararlanacak
kişileri, işverenleri, sağlık
hizmeti sunucularını, bu Kanunun
uygulanması bakımından gerçek
kişiler ile her türlü kamu ve özel
hukuk tüzel kişilerini ve tüzel
kişiliği olmayan diğer kurum ve
kuruluşları kapsar.
Tanımlar
MADDE 3-
Bu Kanunun uygulanmasında;
1)
Bakanlık: Çalışma ve Sosyal Güvenlik
Bakanlığını,
2)
Kurum: Sosyal Güvenlik Kurumu
Başkanlığını,
3)
Sosyal sigortalar: Kısa ve uzun
vadeli sigorta kollarını,
4) Kısa
vadeli sigorta kolları: İş kazası ve
meslek hastalığı, hastalık ve analık
sigortası kollarını,
5) Uzun
vadeli sigorta kolları: Malûllük,
yaşlılık ve ölüm sigortası
kollarını,
6)
Sigortalı: Kısa ve/veya uzun vadeli
sigorta kolları bakımından adına
prim ödenmesi gereken veya kendi
adına prim ödemesi gereken kişiyi,
7) Hak
sahibi: Sigortalının veya sürekli iş
göremezlik geliri ile malûllük veya
yaşlılık aylığı almakta olanların
ölümü halinde, gelir veya aylık
bağlanmasına veya toptan ödeme
yapılmasına hak kazanan eş, çocuk,
ana ve babasını,
8)
Genel sağlık sigortası: Kişilerin
öncelikle sağlıklarının korunmasını,
sağlık riskleri ile karşılaşmaları
halinde ise oluşan harcamaların
finansmanını sağlayan sigortayı,
9)
Genel sağlık sigortalısı: Bu Kanunun
60 ıncı
maddesinde sayılan kişileri,
10)
Bakmakla yükümlü olduğu kişi: Genel
sağlık sigortalısının, sigortalı
veya isteğe bağlı sigortalı
sayılmayan, kendi sigortalılığı
nedeniyle gelir veya aylık
bağlanmamış olan;
a)
Eşini,
b) 18
yaşını, lise ve dengi öğrenim veya
5/6/1986 tarihli ve 3308 sayılı
Meslekî Eğitim Kanununda belirtilen
aday çıraklık ve çıraklık eğitimi
ile işletmelerde meslekî eğitim
görmesi halinde 20 yaşını, yüksek
öğrenim görmesi halinde 25 yaşını
doldurmamış ve evli olmayan
çocukları ile yaşına bakılmaksızın
bu Kanuna göre malûl olduğu tespit
edilen evli olmayan çocuklarını,
c)
Geçiminin sigortalı tarafından
sağlandığı Kurumca belirlenen
kriterlere göre tespit edilen ana ve
babasını,
11)
Hizmet akdi: 22/4/1926 tarihli ve
818 sayılı Borçlar Kanununda
tanımlanan hizmet akdini ve iş
mevzuatında tanımlanan iş
sözleşmesini veya hizmet akdini,
12)
Ücret: 4 üncü maddenin birinci
fıkrasının (a) ve (c) bendi
kapsamında sigortalı sayılanlara
saatlik, günlük, haftalık, aylık
veya yıllık olarak para ile ödenen
ve süreklilik niteliği taşıyan brüt
tutarı,
13)
Asgarî ücret: 22/5/2003 tarihli ve
4857 sayılı İş Kanunu gereğince 16
yaşından büyük işçiler için
belirlenen bir aylık brüt ücreti,
14) Ay:
Ücretleri; kamu idarelerinde her
ayın 15'inde ödenen 4 üncü maddenin
birinci fıkrasının (a) ve (c)
bentleri kapsamındaki sigortalılar
için, ayın 15'inden ertesi ayın
15'ine kadar geçen, diğer
sigortalılar için ise ayın 1'i ilâ
sonu arasında geçen ve otuz gün
olarak değerlendirilen süreyi,
15)
Yıl: Ücretleri; kamu idarelerinde
her ayın 15'inde ödenen 4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (a) ve
(c) bentleri kapsamındaki
sigortalılar için, 15 Ocak
tarihinden ertesi yılın 15 Ocak
tarihine kadar geçen, diğer
sigortalılar için ise 1 Ocak ilâ 31
Aralık tarihleri arasında geçen ve
360 gün olarak değerlendirilen
süreyi,
16)
Gelir: İş kazası veya meslek
hastalığı halinde sigortalıya veya
sigortalının ölümü halinde hak
sahiplerine, yapılan sürekli
ödemeyi,
17)
Aylık: Malûllük, yaşlılık ve ölüm
sigortalarından yapılan sürekli
ödemeyi,
18)
Ödeme dönemi: Bu Kanuna göre
bağlanan gelir ve aylıkların, ödeme
tarihinden takip eden ödeme tarihine
kadar geçen süreyi,
19)
Tarımsal faaliyet: Kendi mülkünde,
ortaklık veya kiralamak suretiyle
başkalarının mülkünde veya kamuya
mahsus mahallerde; ekim, dikim,
bakım, üretme, yetiştirme ve ıslah
yoluyla yahut doğrudan doğruya
tabiattan istifade etmek suretiyle
bitki, orman, hayvan ve su ürünleri
elde edilmesini ve/veya bu ürünlerin
yetiştiricileri tarafından;
muhafazasını, taşınmasını veya
pazarlanmasını,
20)
Kurum Sağlık Kurulu: Kurumca
yetkilendirilen sağlık hizmeti
sunucularının sağlık kurullarınca
düzenlenecek raporlardaki teşhis ve
bu teşhise dayanak teşkil eden
belgeleri incelemek suretiyle,
çalışma gücü kaybı ve meslekte
kazanma gücü kaybı oranlarını
belirlemeye yetkili hekimlerden
ve/veya diş hekimlerinden oluşan
kurulları,
21)
Kamu idaresi: 10/12/2003 tarihli ve
5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve
Kontrol Kanununun 3 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (a) bendinde
belirtilen idare ve kurumlar ile
bunların ödenmiş sermayesinin %
50'sinden fazlasına sahip oldukları
ortaklıkları veya özel kanunlarına
göre personel çalıştıran diğer kamu
kurumlarını,
22)
Sağlık hizmeti: Genel sağlık
sigortalısı ve bakmakla yükümlü
olduğu kişilere 63 üncü madde gereği
finansmanı sağlanacak tıbbî ürün ve
hizmetleri,
23)
Kişiye yönelik koruyucu sağlık
hizmeti: Kişilerin hastalıktan
korunması veya sağlıklı olma halinin
sürdürülmesi amacıyla, kişiye
yönelik olarak finansmanı sağlanacak
sağlık hizmetlerini,
24)
Aile hekimi: Sağlık Bakanlığı
tarafından aile hekimi olarak
yetkilendirilen ve Kurum ile
sözleşme yapmış hekimleri,
25)
Sağlık hizmeti sunucusu: Sağlık
hizmetini sunan ve/veya üreten;
gerçek kişiler ile kamu ve özel
hukuk tüzel kişilerini ve bunların
tüzel kişiliği olmayan şubelerini,
26)
Katılım payı: Sağlık hizmetlerinden
yararlanabilmek için, genel sağlık
sigortalısı veya bakmakla yükümlü
olduğu kişiler tarafından ödenecek
tutarı,
27)
Sığınmacı ve Vatansız: İçişleri
Bakanlığı tarafından sığınmacı veya
vatansız olarak kabul edilen
kişileri,
28)
Peşin sermaye değeri: Kurumca, bu
Kanunun ilgili maddelerinde
belirtilen giderlerin yaş, kesilme
ihtimali ve Kurumca belirlenecek
iskonto
oranı dikkate alınarak hesaplanan
tutarı,
29)
Güncelleme katsayısı: 4 üncü madde
kapsamında sigortalı sayılanların,
her yılın Kasım ayına ait kanunî
süresi içinde verilen belgelerindeki
prim tahakkukları üzerinden
bulunacak ortalama prime esas günlük
kazancın, bir önceki yılın aynı
ayına ait ortalama prime esas günlük
kazanca göre değişim oranı ile her
yılın Aralık ayına göre Türkiye
İstatistik Kurumu tarafından
açıklanan en son temel yıllı
tüketici fiyatları genel
indeksindeki değişim oranının
toplamının yarısına (1) tam
sayısının ilave edilmesi sonucunda
bulunan değeri,
ifade
eder.
İKİNCİ KISIM
Sosyal Sigorta
Hükümleri
BİRİNCİ BÖLÜM
Sigortalılara İlişkin Hükümler
Sigortalı
sayılanlar
MADDE 4-
Bu Kanunun kısa ve uzun vadeli
sigorta kolları uygulaması
bakımından;
a)
Hizmet akdi ile bir veya birden
fazla işveren tarafından
çalıştırılanlar,
b) Köy
ve mahalle muhtarları, hizmet akdine
bağlı olmaksızın kendi adına ve
hesabına bağımsız çalışanlardan ise;
1)
Ticarî kazanç veya serbest meslek
kazancı nedeniyle gerçek veya basit
usûlde gelir vergisi mükellefi
olanlar,
2)
Gelir vergisinden muaf olup, esnaf
ve sanatkâr sicili ile birlikte
kanunla kurulan meslek odalarına
usûlüne uygun olarak kayıtlı
olanlar,
3)
Anonim şirketlerin kurucu ortakları
ve/veya yönetim kurulu üyesi olan
ortakları, sermayesi paylara
bölünmüş komandit şirketlerin
komandite ortakları, diğer şirket ve
donatma iştiraklerinin ise tüm
ortakları,
4)
Tarımsal faaliyette bulunanlar,
c) Kamu
idarelerinde;
1) (a)
bendine tâbi olmayanlardan, kadro ve
pozisyonlarda sürekli olarak
çalışıp, ilgili kanunlarında (a)
bendi kapsamına girenler gibi
sigortalı olması öngörülmemiş
olanlar,
2) (a)
ve (b) bentlerine tâbi
olmayanlardan, sözleşmeli olarak
çalışıp ilgili kanunlarında (a)
bendi kapsamına girenler gibi
sigortalı olması öngörülmemiş
olanlar ile 657 sayılı Devlet
Memurları Kanununun 86
ncı
maddesi uyarınca açıktan vekil
atananlar,
sigortalı sayılırlar.
Birinci
fıkranın (a) bendi gereği sigortalı
sayılanlara ilişkin hükümler;
a) İşçi
sendikalarının yönetim kurullarına
seçilenler,
b) Bir
veya birden fazla işveren tarafından
çalıştırılan; film, tiyatro, sahne,
gösteri, ses ve saz sanatçıları ile
müzik, resim, heykel, dekoratif ve
benzeri diğer uğraşları içine alan
bütün güzel sanat kollarında
çalışanlardan, düşünürlerden ve
yazarlardan hizmet akdi ile
çalışanlar,
c)
Mütekabiliyet esasına dayalı olarak
uluslararası sosyal güvenlik
sözleşmesi yapılmış ülke uyruğunda
olanlar hariç olmak üzere, yabancı
uyruklu kişilerden hizmet akdi ile
çalışanlar,
d)
2/7/1941 tarihli ve 4081 sayılı
Çiftçi Mallarının Korunması Hakkında
Kanuna göre çalıştırılanlar,
e)
24/4/1930 tarihli ve 1593 sayılı
Umumi
Hıfzıssıhha Kanununda
belirtilen umumî kadınlar,
f)
Milli Eğitim Bakanlığı tarafından
düzenlenen kurslarda usta öğretici
olarak çalıştırılanlar, kamu
idarelerinde ders ücreti karşılığı
görev verilenler ile 657 sayılı
Devlet Memurları Kanununun 4 üncü
maddesinin (C) bendi kapsamında
çalıştırılanlar,
hakkında da uygulanır.
Birinci
fıkranın (c) bendi gereği sigortalı
sayılanlara ilişkin hükümler;
a)
Kuruluş ve personel kanunları veya
diğer kanunlar gereğince seçimle
veya atama yoluyla kamu idarelerinde
göreve gelenlerden; bu görevleri
sebebiyle kendilerine ilgili
kanunlarında Devlet memurları gibi
emeklilik hakkı tanınmış olanlardan
hizmet akdi ile çalışmayanlar,
b)
Cumhurbaşkanı, Başbakan, bakanlar,
Türkiye Büyük Millet Meclisi
üyeleri, belediye başkanları, il
daimi komisyonu üyeleri,
c)
Birinci fıkranın (c) bendi
kapsamında iken, bu kapsamdaki
kişilerin kurduğu sendikaların veya
sendika konfederasyonlarının yönetim
kurullarına seçilenler,
d) Harp
okulları ile fakülte ve yüksek
okullarda, Türk Silâhlı Kuvvetleri
hesabına okuyan veya kendi hesabına
okumakta iken askerî öğrenci olanlar
ile astsubay meslek yüksek okulları
ve astsubay
naspedilmek üzere temel
askerlik eğitimine tâbi tutulan
adaylar ile fakültelerde veya meslek
yüksek okullarında kendi hesabına
okuduktan sonra veya askerlik
hizmetini müteakip subaylığa veya
astsubaylığa geçirilenlerin,
okullarda geçen normal eğitim
süreleri,
e)
Polis Akademisi ile fakülte ve
yüksek okullarda, Emniyet Genel
Müdürlüğü hesabına okuyan veya kendi
hesabına okumakta iken Emniyet Genel
Müdürlüğü hesabına okumaya devam
eden öğrenciler ile fakültelerde
veya meslek yüksek okullarında kendi
hesabına okuduktan sonra komiser
yardımcılığına veya polisliğe
geçirilenlerin, okullarda geçen
normal eğitim süreleri,
hakkında da uygulanır.
Bu
maddenin uygulanmasına ilişkin usûl
ve esaslar Kurum tarafından
çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
Bazı sigorta
kollarının uygulanacağı sigortalılar
MADDE 5-
Kısa ve uzun vadeli sigorta kolları
bakımından aşağıda sayılan kişiler
hakkında uygulanacak sigorta kolları
şunlardır:
a)
Hizmet akdi ile çalışmamakla
birlikte, ceza infaz kurumları ile
tutukevleri bünyesinde oluşturulan
tesis, atölye ve benzeri ünitelerde
çalıştırılan hükümlü ve tutuklular
hakkında, iş kazası ve meslek
hastalığı ile analık sigortası
uygulanır ve bunlar, 4 üncü maddenin
birinci fıkrasının (a) bendi
kapsamında sigortalı sayılırlar.
b)
Hizmet akdi ile çalışmamakla
birlikte 5/6/1986 tarihli ve 3308
sayılı Meslekî Eğitim Kanununda
belirtilen aday çırak, çırak ve
işletmelerde meslekî eğitim gören
öğrenciler hakkında iş kazası,
meslek hastalığı ve hastalık
sigortası; meslek liselerinde
okumakta iken veya yüksek
öğrenimleri sırasında zorunlu staja
tâbi tutulan öğrenciler hakkında ise
iş kazası ve meslek hastalığı
sigortası uygulanır ve bu bentte
sayılanlar, 4 üncü maddenin birinci
fıkrasının (a) bendi kapsamında
sigortalı sayılırlar.
c) Harp
malûlleri ile 12/4/1991 tarihli ve
3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu,
3/11/1980 tarihli ve 2330 sayılı
Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması
Hakkında Kanuna göre aylıkları
hesaplanarak ödenen veya asayiş ve
güvenliğin sağlanması ile ilgili
kanunlara göre vazife malûllüğü
aylığı bağlanmış olanlardan, bu
Kanuna tâbi sigortalı olarak
çalışanlar hakkında aylıkları
kesilmeksizin kısa vadeli sigorta
kolları uygulanır. Ancak bunlar
hakkında, uzun vadeli sigorta
kollarına tâbi olmayı istemeleri
halinde, bu isteklerini Kuruma
bildirdikleri tarihi takip eden ay
başından itibaren, uzun vadeli
sigorta kolları uygulanır.
d)
Sosyal güvenlik destek primine tâbi
olanlar hakkında, sadece iş kazası
ve meslek hastalığı sigortası
hükümleri uygulanır.
e)
Türkiye İş Kurumu tarafından
düzenlenen meslek edindirme,
geliştirme ve değiştirme eğitimine
katılan kursiyerler, 4 üncü maddenin
birinci fıkrasının (a) bendi
kapsamında sigortalı sayılırlar ve
bunlar hakkında iş kazası ve meslek
hastalığı sigortası hükümleri
uygulanır.
f)
25/8/1999 tarihli ve 4447 sayılı
İşsizlik Sigortası Kanunu gereğince
işsizlik ödeneğinden yararlandırılan
kişilere, işsizlik ödeneğinin hak
edildiği süre içinde, 4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (a)
bendi kapsamında sigortalı sayılarak
uzun vadeli sigorta kolları
uygulanır.
Sigortalı
sayılmayanlar
MADDE 6-
Bu Kanunun kısa ve uzun vadeli
sigorta kolları hükümlerinin
uygulanmasında;
a)
İşverenin işyerinde ücretsiz çalışan
eşi,
b) Aynı
konutta birlikte yaşayan ve üçüncü
derece dahil bu dereceye kadar
hısımlar arasında ve aralarına
dışardan başka kimse katılmaksızın,
yaşadıkları konut içinde yapılan
işlerde çalışanlar,
c) Ev
hizmetlerinde süreksiz olarak
çalışanlar ile ev hizmetlerinde
hizmet akdi ile sürekli çalışmasına
rağmen, haftalık çalışma sürelerinin
4857 sayılı İş Kanununda belirtilen
sürelerden az olması nedeniyle,
aylık kazançları prime esas günlük
kazanç alt sınırının otuz katından
az olanlar,
d) Askerlik hizmetlerini er ve erbaş
olarak yapmakta olanlar ile yedek
subay okulu öğrencileri,
e)
Yabancı bir ülkede kurulu herhangi
bir kuruluş tarafından ve o kuruluş
adına ve hesabına Türkiye'ye bir iş
için gönderilen ve yabancı ülkede
sosyal sigortaya tâbi olduğunu
belgeleyen kişiler ile Türkiye'de
kendi adına ve hesabına bağımsız
çalışanlardan, yurt dışında ikamet
eden ve o ülke sosyal güvenlik
mevzuatına tâbi olanlar,
f)
Resmî meslek ve sanat okulları ile
yetkili resmî makamların izniyle
kurulan meslek veya sanat
okullarında ve yüksek okullarda
fiilen normal eğitim süreleri içinde
yapılan, tatbikî mahiyetteki yapım
ve üretim işlerinde çalışan
öğrenciler,
g)
Sağlık hizmet sunucuları tarafından
işe alıştırılmakta olan veya
rehabilite
edilen, hasta veya malûller,
h) 4
üncü maddenin birinci fıkrasının (b)
ve (c) bentleri gereği sigortalı
sayılması gereken işlerde çalışmakla
birlikte, 18 yaşını doldurmamış
olanlar,
ı) Kamu
idareleri hariç olmak üzere, tarım
işlerinde veya orman işlerinde
hizmet akdiyle süreksiz işlerde
çalışanlar ile tarımda kendi adına
ve hesabına bağımsız çalışanlardan;
tarımsal faaliyette bulunan ve
yıllık tarımsal faaliyet
gelirlerinden, bu faaliyete ilişkin
masraflar düşüldükten sonra kalan
tutarın aylık ortalamasının, bu
Kanunda tanımlanan prime esas günlük
kazanç alt sınırının otuz katından
az olduğunu belgeleyenler,
j)
Niteliği itibarıyla bir kişinin bir
gün içinde yapabileceği işlerde,
yevmiyeli olarak çalışanlar,
k)
Kendi adına ve hesabına bağımsız
çalışanlardan gelir vergisinden muaf
olup, esnaf ve sanatkâr siciliyle
birlikte kanunla kurulu meslek
odalarına usûlüne uygun olarak
kayıtlı olanlardan, aylık faaliyet
gelirlerinden bu faaliyetine ilişkin
masraflar düşüldükten sonra kalan
tutarı, prime esas günlük kazanç alt
sınırının otuz katından az olduğunu
belgeleyenler,
l) Kamu
idarelerinin dış temsilciliklerinde
istihdam edilen ve temsilciliğin
bulunduğu ülkede sürekli ikamet izni
veya bu devletin vatandaşlığını da
haiz bulunan Türk uyruklu sözleşmeli
personelden, bulunduğu ülkenin
sosyal güvenlik kurumunda sigortalı
olduğunu belgeleyenler ile kamu
idarelerinin dış temsilciliklerinde
istihdam edilen sözleşmeli
personelin uluslararası sosyal
güvenlik sözleşmeleri çerçevesinde
ve temsilciliğin bulunduğu ülkenin
kamu düzeninin zorunlu kıldığı
hallerde, işverenleri tarafından
bulunulan ülkede sosyal sigorta
kapsamında sigortalı yapılanlar,
4 üncü
ve 5 inci maddelere göre sigortalı
sayılmaz.
(h)
bendinin uygulanmasıyla ilgili
olarak, bir meslek veya sanat
okulunu bitirenlerden, 22/11/2001
tarihli ve 4721 sayılı Türk Medenî
Kanunu hükümlerine göre mahkemece
ergin kılınmak suretiyle,
öğrenimleriyle ilgili görevlerde
çalışanlar hakkında 18 yaşın
bitirilmiş olması şartı aranmaz.
Birinci
fıkranın (ı) bendinin
uygulanmasında, Türkiye Ziraat
Odaları Birliğinin görüşü alınır.
Bu
maddenin uygulamasına ilişkin usûl
ve esaslar, Kurum tarafından
çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
Sigortalılığın
başlangıcı
MADDE 7-
Sigorta hak ve yükümlülükleri 4 üncü
maddenin birinci fıkrasının;
a) (a)
bendi kapsamında sigortalı
sayılanlar için çalışmaya, meslekî
eğitime veya zorunlu staja
başladıkları tarihten,
b) (b)
bendi kapsamında sigortalı
sayılanlardan, gelir vergisi
mükellefi olanların gelir vergisi
mükellefiyetinin başladığı tarihten;
şirket ortaklarının şirket
ortaklıklarının tescil edildiği
tarihten; gelir vergisinden muaf
olanların ise esnaf ve sanatkâr
sicili ile birlikte kanunla kurulu
meslek kuruluşlarına usûlüne uygun
kayıtlı oldukları tarihten; tarımda
kendi adına ve hesabına bağımsız
çalışanlar için tarımsal
faaliyetlerinin kanunla kurulu
ilgili meslek kuruluşlarınca tescil
edildiği tarihten; köy ve mahalle
muhtarları için seçildikleri
tarihten,
c) (c)
bendi kapsamında sigortalı
sayılanlar için, göreve başladıkları
veya okullarında eğitime
başladıkları tarihten,
itibaren başlar.
Birinci
fıkranın (b) bendinin
uygulanmasında, gelir vergisinden
muaf olanlar ile tarımda kendi adına
ve hesabına bağımsız çalışanların
kayıt ve tescil işlemleri ile ilgili
olarak kanunla kurulmuş ilgili
meslek kuruluşlarının görüşleri
alınır.
Sigortalı
bildirimi ve tescili
MADDE 8-
İşverenler, 4 üncü maddenin birinci
fıkrasının (a) bendi kapsamında
sigortalı sayılan kişileri, 7
nci
maddenin birinci fıkrasının (a)
bendinde belirtilen sigortalılık
başlangıcından önce, sigortalı işe
giriş bildirgesi ile Kuruma
bildirmekle yükümlüdür. Ancak
işveren tarafından sigortalı işe
giriş bildirgesi;
a)
İnşaat işyerlerinde işe başlatılacak
sigortalılar için, en geç çalışmaya
başlatıldığı gün Kuruma verilmesi
halinde,
b)Yabancı ülkelere sefer yapan
ulaştırma araçlarına sefer esnasında
alınarak çalıştırılanlar ile Kuruma
ilk defa işyeri bildirgesi verilecek
işyerlerinde; ilk defa sigortalı
çalıştırmaya başlanılan tarihten
itibaren bir ay içinde çalışmaya
başlayan sigortalılar için,
çalışmaya başladıkları tarihten
itibaren en geç söz konusu bir aylık
sürenin dolduğu tarihe kadar, Kuruma
verilmesi halinde,
c) Kamu
idarelerince yurt dışı görevde
çalışmak üzere işe alınanların,
işten ayrılmış olsalar dahi,
çalışmaya başladıkları tarihten
itibaren üç ay içinde, Kuruma
verilmesi halinde,
sigortalılık başlangıcından önce
bildirilmiş sayılır.
Sigortalılar, çalışmaya başladıkları
tarihten itibaren en geç bir ay
içinde, sigortalı olarak çalışmaya
başladıklarını Kuruma bildirirler.
Ancak, sigortalının kendini
bildirmemesi, sigortalı aleyhine
delil teşkil etmez.
4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (b)
bendi kapsamında sigortalı sayılan
kişiler için; 7
nci maddenin birinci
fıkrasının (b) bendinde belirtilen
sigortalılık başlangıcından itibaren
kendi mevzuatlarına göre kayıt veya
tescili yapan ilgili kurum, kuruluş
ve birlikler veya vergi daireleri
sigortalı işe giriş bildirgesi
düzenleyerek, en geç
onbeş
gün içinde Kuruma vermekle
yükümlüdür. Kurum bu bildirimden
itibaren bir ay içinde tescili
yapılan kişilere, sigortalılık hak
ve yükümlülüklerinin başladığını
bildirir.
4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (b)
bendinin (4) numaralı alt bendi
gereği sigortalı sayılanlar ise,
sigortalı işe giriş bildirgesini, 7
nci
maddenin birinci fıkrasının (b)
bendinde belirtilen sigortalılık
başlangıcından itibaren, doksan gün
içinde Kuruma vermekle
yükümlüdürler.
4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (c)
bendi kapsamında sigortalı sayılan
kişileri çalıştıracak işverenler,
çalıştırmaya başlattıkları kişileri,
7 nci
maddenin birinci fıkrasının (c)
bendinde belirtilen sigortalılık
başlangıcından itibaren,
onbeş
gün içinde sigortalı işe giriş
bildirgesi ile Kuruma bildirmekle
yükümlüdürler.
5 inci
maddenin (f) bendi kapsamında
sigortalı sayılan kişiler için
Türkiye İş Kurumu, işsizlik
ödeneğinin fiilen ödenmeye
başlandığı tarihten itibaren bir ay
içinde, sigortalı işe giriş
bildirgesini Kuruma bildirmekle
yükümlüdür.
Kamu
idareleri ile bankalar, Kurumca
sağlanacak elektronik altyapıdan
yararlanmak suretiyle, Kurumca
belirlenecek işlemlerde, işlem
yaptığı kişilerin sigortalılık
bakımından tescilli olup olmadığını
kontrol etmek ve sigortasız olduğunu
tespit ettiği kişileri, Kuruma
bildirmekle yükümlüdürler.
Bu
maddenin ikinci ve beşinci fıkraları
hariç olmak üzere, diğer
fıkralarında belirtilen
yükümlülükleri yerine getirmeyen
ilgililer hakkında, 102
nci
madde hükümlerine göre idarî para
cezası uygulanır.
Sigortalı işe giriş bildirgesinin
şekli ve içeriği, bildirgenin
verilme yöntemleri ve bu maddenin
uygulanmasına ilişkin diğer usûl ve
esaslar, Kurum tarafından
çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
Sigortalılığın
sona ermesi
MADDE 9-
Kısa ve uzun vadeli sigorta kolları
bakımından sigortalılık;
a) 4
üncü maddenin birinci fıkrasının (a)
bendi kapsamındaki sigortalıların,
hizmet akdinin sona erdiği tarihten,
b) 4
üncü maddenin birinci fıkrasının (b)
bendi kapsamındaki sigortalıların;
1)
Gelir vergisi mükellefi olanlar
için, mükellefiyetlerini gerektiren
faaliyetlerine son verdikleri
tarihten,
2)
Gelir vergisinden muaf olanlar için,
esnaf ve sanatkâr sicili ile
birlikte kanunla kurulu meslek
odalarındaki üye kayıtlarının
silinmesi gereken veya 6
ncı
maddenin birinci fıkrasının (k)
bendi kapsamına girdiği tarihten,
3)
Şirket ve donatma iştiraki ortağı
olanlar için, tâbi oldukları
mevzuata göre şirketle ve donatma
iştiraki ile ilgilerinin kesildiği
tarihten,
4)
Şirket ortağı olanlar için, şirketin
iflâsına veya tasfiyesine karar
verildiği veya münfesih sayıldığı
tarihten,
5)
Tarımda kendi adına ve hesabına
bağımsız çalışanlar için, tarımsal
faaliyetlerinin sona erdiği veya 6
ncı
maddenin birinci fıkrasının (ı)
bendi kapsamına girdiği tarihten,
6) Köy
ve mahalle muhtarlarının, muhtarlık
görevlerinin sona erdiği tarihten,
7)
Herhangi bir yabancı ülkede ikamet
eden ve o ülke mevzuatı kapsamında
sigortalı olarak çalışmaya başladığı
veya ikamet esasına bağlı olarak, o
ülke sosyal güvenlik sistemine dahil
olduğu tarihten,
8)
İflâsına karar verilmiş olan veya
tasfiye halindeki özel işletmeler
ile şirketlerin ortaklarından hizmet
akdi ile çalışanların, çalışmaya
başladığı tarihten,
9) Köy
ve mahalle muhtarlarından; kendi
adına ve hesabına bağımsız
çalışmasından dolayı gelir vergisi
mükellefiyeti bulunanlar hariç,
aynı zamanda hizmet akdi ile
çalışanların çalışmaya başladığı
tarihten,
10)
Gelir vergisinden muaf olan, ancak
esnaf ve sanatkârlar sicili ile
birlikte kanunla kurulu meslek
kuruluşlarındaki kayıtlara istinaden
bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (b) bendi kapsamında
sigortalı sayılanlardan, bu
sigortalılıklarının devamı
sırasında, hizmet akdi ile
çalışanların çalışmaya başladığı
tarihten,
c) 4
üncü maddenin birinci fıkrasının (c)
bendi kapsamında sigortalı
sayılanların;
1) Ölüm
halinde veya aylık bağlanmasını
gerektiren hallerde, bu tarihi takip
eden ayın ilk gününden,
2)
Diğer hallerde ise görevden
ayrıldıkları tarihten,
d) 5
inci madde gereği bazı sigorta
kollarına tâbi tutulanların,
sigortalı sayılmalarını gerektiren
halin sona erdiği tarihten,
e) 6
ncı
maddenin birinci fıkrasının (l)
bendi kapsamında olanlardan,
çalışmakta iken bulunduğu ülkenin
sosyal güvenlik kurumu ile
irtibatlandırılanlar ile
uluslararası sosyal güvenlik
sözleşmeleri çerçevesinde, seçimini
bu yönde kullananlar için
sigortalandıkları tarihten,
itibaren sona erer.
Ancak,
hastalık ve analık hükümlerinin
uygulanmasında sigortalılık;
a)
İlgili kanunlar gereği sigortalının
ücretsiz izinli olması, greve
iştirak etmesi veya işverenin lokavt
yapması hallerinde, bu hallerin sona
ermesini,
b)
Diğer hallerde ise birinci fıkrada
belirtilen tarihleri,
takip
eden onuncu günden başlanarak
yitirilmiş sayılır.
Birinci
fıkranın (a), (c) ve (d) bentlerine
göre sigortalılığı sona erenlerin
durumları işverenleri tarafından,
(b) bendinde belirtilen şekillerde
sona erenlerin durumları ise
kendileri ve sözü edilen bentte
belirtilen faaliyetin sona erme
halinin bildirildiği kuruluşlar veya
vergi daireleri tarafından, en geç
on gün içinde Kuruma bildirilir. Bu
kişilerin meslek kuruluşlarına
ya da
vergi dairelerine olan
yükümlülüklerini yerine getirmemiş
olmaları, sigortalılığın sona
ermesine ilişkin belge
ya da
bilginin verilmesine engel teşkil
etmez.
Birinci
fıkranın (e) bendine göre
sigortalılığı sona erenler ile 8
inci maddenin birinci fıkrasının (c)
bendine göre bildirimi yapılan
sigortalıların, sigortalılığının
sona ermesine ilişkin bildirimleri,
üç ay içinde Kuruma yapılır.
Bu
maddenin uygulanmasına ilişkin usûl
ve esaslar, Kurum tarafından
çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
Sigortalıların
işleri nedeniyle geçici olarak yurt
dışında bulunmaları
MADDE 10-
4 üncü maddenin birinci fıkrasının
(a) bendinde sayılan sigortalıların
işverenleri tarafından geçici
görevle yurt dışına gönderilmeleri,
(c) bendinde sayılan sigortalıların
mevzuatlarında belirtilen usûle
uygun olarak yurt dışına
gönderilmeleri veya (b) bendinde
sayılanların sigortalılığa esas
çalışması nedeniyle yurt dışında
bulunmaları halinde, bu görevleri
yaptıkları sürece, sigortalıların ve
işverenlerin sosyal sigortaya
ilişkin hak ve yükümlülükleri devam
eder.
Sosyal
güvenlik sözleşmesi imzalanmayan
ülkelerde iş üstlenen işverenlerce
çalıştırılmak üzere bu ülkelere
götürülen Türk işçileri de bu
Kanunun uygulanmasında geçici
görevle yurt dışına gönderilmiş
sayılır.
İKİNCİ
BÖLÜM
İşyerleri ve
İşverenlere İlişkin Hükümler
İşyeri,
işyerinin bildirilmesi, devri,
intikali ve nakli
MADDE 11-
İşyeri, sigortalı sayılanların maddî
olan ve olmayan unsurlar ile
birlikte işlerini yaptıkları
yerlerdir.
İşyerinde üretilen mal veya verilen
hizmet ile nitelik yönünden
bağlılığı bulunan ve aynı yönetim
altında örgütlenen işyerine bağlı
yerler, dinlenme, çocuk emzirme,
yemek, uyku, yıkanma, muayene ve
bakım, beden veya meslek eğitimi
yerleri, avlu ve büro gibi diğer
eklentiler ile araçlar da işyerinden
sayılır.
İşveren, örneği Kurumca hazırlanacak
işyeri bildirgesini en geç sigortalı
çalıştırmaya başladığı tarihte,
Kuruma vermekle yükümlüdür. Şirket
kuruluşu aşamasında, çalıştıracağı
sigortalı sayısını ve bunların işe
başlama tarihini, ticaret sicili
memurluklarına bildiren
işverenlerin, bu bildirimleri Kuruma
yapılmış sayılır. Ticaret sicili
memurlukları, kendilerine yapılan bu
bildirimi en geç on gün içinde
Kuruma bildirmek zorundadır.
29/6/1956 tarihli ve 6762 sayılı
Türk Ticaret Kanunu hükümlerine tâbi
şirketlerin nevilerinin değişmesi,
birleşmesi veya diğer bir şirkete
katılması durumunda, bu hususların
ticaret siciline tesciline ilişkin
ilân tarihini; adi şirketlerde
şirkete yeni ortak alınması
durumunda ise en geç yeni ortağın
alındığı tarihi takip eden on gün
içinde, işyeri bildirgesi ile Kuruma
bildirilmek zorundadır.
İşyerinin faaliyette bulunduğu
adresten başka bir ildeki adrese
nakledilmesi, sigortalı çalıştırılan
bir işin veya işyerinin başka bir
işverene devredilmesi veya intikal
etmesi halinde, işyerinin
nakledildiği, yeni işverenin işi
veya işyerini devraldığı tarihi
takip eden on gün içinde, işyerinin
miras yoluyla intikali halinde ise
mirasçıları, ölüm tarihinden
itibaren en geç üç ay içinde, işyeri
bildirgesini Kuruma vermekle
yükümlüdür. İşyerinin aynı il
sınırları içinde Kurumun diğer bir
ünitesinin görev alanına giren başka
bir adrese nakledilmesi halinde,
adres değişikliğinin yazı ile
bildirilmesi yeterlidir. Bu işlerde
çalışan sigortalıların, sigorta hak
ve yükümlülükleri devam eder.
Valilikler, belediyeler ve ruhsat
vermeye yetkili diğer kamu ve özel
hukuk tüzel kişileri, yapı ruhsatı
ve diğer tüm ruhsat veya ruhsat
niteliği taşıyan işlemlerine ilişkin
bilgi ve belgeler ile varsa bunların
verilmesine esas olan istihdama
ilişkin bilgileri, verildiği
tarihten itibaren bir ay içinde
Kuruma bildirmekle yükümlüdürler.
Bu
maddede belirtilen yükümlülükleri
yerine getirmeyenler hakkında, 102
nci
maddenin birinci fıkrasının (b)
bendi uyarınca idarî para cezası
uygulanır. İdarî para cezası
uygulanması, bu yükümlülüklerin
yerine getirilmesine engel teşkil
etmez.
Alt
işveren, asıl işverenin işyerinde
çalıştırdığı sigortalıları,
işverenle aralarında yaptıkları
sözleşmenin ibrazı kaydıyla,
Kurumdan alacağı özel bir numara ile
asıl işverenin kayıtlı olduğu
dosyadan bildirir.
İşyeri
bildirgesinin verilmemesi veya geç
verilmesi, bu Kanunda belirtilen hak
ve yükümlülükleri ortadan kaldırmaz.
İşyeri bildirgesinin şekli ve
içeriği ile bu maddenin
uygulanmasına ilişkin usûl ve
esaslar Kurum tarafından çıkarılacak
yönetmelikle düzenlenir.
İşveren,
işveren vekili, geçici iş ilişkisi
kurulan işveren ve alt işveren
MADDE 12-
4 üncü maddenin birinci fıkrasının
(a) ve (c) bentlerine göre sigortalı
sayılan kişileri çalıştıran gerçek
veya tüzel kişiler ile tüzel
kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlar
işverendir.
İşveren
adına ve hesabına, işin veya görülen
hizmetin bütününün yönetim görevini
yapan kimse, işveren vekilidir. Bu
Kanunda geçen işveren deyimi,
işveren vekilini de kapsar. İşveren
vekili ve 4857 sayılı İş Kanununda
tanımlanan geçici iş ilişkisi
kurulan işveren, bu Kanunda
belirtilen yükümlülüklerinden dolayı
işveren ile birlikte müştereken ve
müteselsilen
sorumludur.
4 üncü
maddenin ikinci fıkrasının (a)
bendine tâbi olanlar hakkında,
işverenlerin bu Kanunda belirtilen
yükümlülükleri, bunları çalıştıran
işçi sendikaları veya işveren
tarafından; 4 üncü maddenin üçüncü
fıkrasına tâbi olanlar hakkında,
işverenlerin bu Kanunda belirtilen
yükümlülükleri, bunları çalıştıran
kamu idareleri veya eğitim
gördükleri okullar tarafından yerine
getirilir.
2/7/1941 tarihli ve 4081 sayılı
Çiftçi Mallarının Korunması Hakkında
Kanuna göre çalıştırılanlar
hakkında, işverenlerin bu Kanunda
belirtilen yükümlülükleri, bunları
çalıştırmaya yetkili makam
tarafından yerine getirilir.
Ceza
infaz kurumları ile tutukevleri
bünyesinde oluşturulan tesis, atölye
ve benzeri ünitelerde çalıştırılan
hükümlü ve tutukluların işvereni,
Ceza İnfaz Kurumları ile Tutukevleri
İş Yurtları Kurumu, işveren
vekilleri ise Ceza İnfaz Kurumları
ile Tutukevleri İş Yurtları
Kurumunun sorumlu müdür ve
amirleridir.
Bir
işverenden, işyerinde yürüttüğü mal
veya hizmet üretimine ilişkin bir
işte veya bir işin bölüm veya
eklentilerinde, iş alan ve bu iş
için görevlendirdiği sigortalıları
çalıştıran üçüncü kişiye alt işveren
denir. Sigortalılar, üçüncü bir
kişinin aracılığı ile işe girmiş ve
bunlarla sözleşme yapmış olsalar
dahi, asıl işveren, bu Kanunun
işverene yüklediği yükümlülüklerden
dolayı alt işveren ile birlikte
sorumludur.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Kısa
Vadeli Sigorta Hükümleri
İş kazasının
tanımı, bildirilmesi ve
soruşturulması
MADDE 13-
İş kazası;
a)
Sigortalının işyerinde bulunduğu
sırada,
b)
İşveren tarafından yürütülmekte olan
iş nedeniyle veya görevi nedeniyle,
sigortalı kendi adına ve hesabına
bağımsız çalışıyorsa yürütmekte
olduğu iş veya çalışma konusu
nedeniyle işyeri dışında,
c) Bir
işverene bağlı olarak çalışan
sigortalının, görevli olarak işyeri
dışında başka bir yere gönderilmesi
nedeniyle asıl işini yapmaksızın
geçen zamanlarda,
d)
Emziren kadın sigortalının, çocuğuna
süt vermek için ayrılan zamanlarda,
e)
Sigortalıların, işverence sağlanan
bir taşıtla işin yapıldığı yere
gidiş gelişi sırasında,
meydana
gelen ve sigortalıyı hemen veya
sonradan bedenen
ya da
ruhen özüre
uğratan olaydır.
İş
kazasının 4 üncü maddenin birinci
fıkrasının;
a) (a)
bendi ile 5 inci madde kapsamında
bulunan sigortalılar bakımından
bunları çalıştıran işveren
tarafından, o yer yetkili kolluk
kuvvetlerine derhal ve Kuruma da en
geç kazadan sonraki üç işgünü
içinde,
b) (b)
bendi kapsamında bulunan sigortalı
bakımından kendisi tarafından, bir
ayı geçmemek
şartıyla rahatsızlığının bildirim
yapmaya engel olmadığı günden sonra
üç işgünü içinde,
c) (c)
bendi kapsamında bulunan
sigortalılar bakımından, bunları
çalıştıran işveren tarafından, o yer
yetkili kolluk kuvvetlerine veya
kendi mevzuatlarına göre yetkili
mercilere derhal ve Kuruma da en
geç kazadan sonraki üç işgünü
içinde,
iş
kazası ve meslek hastalığı
bildirgesinin doğrudan
ya da
taahhütlü posta ile Kuruma
bildirilmesi zorunludur. Bu fıkranın
(a) ve (c) bentlerinde belirtilen
süre, iş kazasının işverenin
kontrolü dışındaki yerlerde meydana
gelmesi halinde, iş kazasının
öğrenildiği tarihten itibaren
başlar.
Kuruma
bildirilen olayın iş kazası sayılıp
sayılmayacağı hakkında bir karara
varılabilmesi için gerektiğinde,
Kurumun denetim ve kontrol ile
yetkilendirilen memurları tarafından
veya Bakanlık iş müfettişleri
vasıtasıyla soruşturma yapılabilir.
Bu soruşturma sonunda yazılı olarak
bildirilen hususların gerçeğe
uymadığı ve olayın iş kazası
olmadığı anlaşılırsa, Kurumca bu
olay için yersiz olarak yapılmış
bulunan ödemeler, ödemenin yapıldığı
tarihten itibaren gerçeğe aykırı
bildirimde bulunanlardan, 96
ncı
madde hükmüne göre tahsil edilir.
İş
kazası ve meslek hastalığı
bildirgesinin şekli ve içeriği,
verilme usûlü ile bu maddenin
uygulanmasına ilişkin usûl ve
esaslar, Kurum tarafından
çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
Meslek
hastalığının tanımı, bildirilmesi ve
soruşturulması
MADDE 14-
Meslek hastalığı, sigortalının
çalıştığı veya yaptığı işin
niteliğinden dolayı tekrarlanan bir
sebeple veya işin yürütüm şartları
yüzünden uğradığı geçici veya
sürekli hastalık, bedensel veya
ruhsal özürlülük halleridir.
Sigortalının çalıştığı işten dolayı
meslek hastalığına tutulduğunun;
a)
Kurumca yetkilendirilen sağlık
hizmet sunucuları tarafından usûlüne
uygun olarak düzenlenen sağlık
kurulu raporu ve dayanağı tıbbî
belgelerin incelenmesi,
b)
Kurumca gerekli görüldüğü hallerde,
işyerindeki çalışma şartlarını ve
buna bağlı tıbbî sonuçlarını ortaya
koyan denetim raporları ve gerekli
diğer belgelerin incelenmesi,
sonucu
Kurum Sağlık Kurulu tarafından
tespit edilmesi zorunludur.
Meslek
hastalığı, işten ayrıldıktan sonra
meydana çıkmış ve sigortalı olarak
çalıştığı işten kaynaklanmış ise,
sigortalının bu Kanunla sağlanan
haklardan yararlanabilmesi için,
eski işinden fiilen ayrılmasıyla
hastalığın meydana çıkması arasında
bu hastalık için Kurum tarafından
çıkarılacak yönetmelikte belirtilen
süreden daha uzun bir zamanın
geçmemiş
olması şarttır. Bu durumdaki
kişiler, gerekli belgelerle Kuruma
müracaat edebilirler. Herhangi bir
meslek hastalığının klinik ve
laboratuvar
bulgularıyla belirlendiği ve meslek
hastalığına yol açan etkenin
işyerindeki inceleme sonunda tespit
edildiği hallerde, meslek
hastalıkları listesindeki yükümlülük
süresi aşılmış olsa bile, söz konusu
hastalık Kurumun veya ilgilinin
başvurusu üzerine Sosyal Sigorta
Yüksek Sağlık Kurulunun onayı ile
meslek hastalığı sayılabilir.
Meslek
hastalığının 4 üncü maddenin birinci
fıkrasının;
a) (a)
ve (c) bentleri ile 5 inci madde
kapsamında bulunan sigortalılar
bakımından, sigortalının meslek
hastalığına tutulduğunu öğrenen veya
bu durum kendisine bildirilen
işveren tarafından,
b) (b)
bendi kapsamındaki sigortalı
bakımından ise kendisi tarafından,
bu
durumun öğrenildiği günden
başlayarak üç işgünü içinde, iş
kazası ve meslek hastalığı
bildirgesi ile Kuruma bildirilmesi
zorunludur. Bu yükümlülüğü yerine
getirmeyen veya yazılı olarak
bildirilen hususları kasten eksik
ya da
yanlış bildiren işverene veya 4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (b)
bendi kapsamındaki sigortalıya,
Kurumca bu durum için yapılmış
bulunan masraflar ile ödenmişse
geçici iş göremezlik ödenekleri
rücû
edilir.
Meslek
hastalığı ile ilgili bildirimler
üzerine gerekli soruşturmalar,
Kurumun denetim ve kontrol ile
yetkilendirilen memurları tarafından
veya Bakanlık iş müfettişleri
vasıtasıyla yaptırılabilir.
Hangi
hallerin meslek hastalığı
sayılacağı, iş kazası ve meslek
hastalığı bildirgesinin şekli ve
içeriği, verilme usûlü ile bu
maddenin uygulanmasına ilişkin diğer
usûl ve esaslar, Kurum tarafından
çıkarılacak yönetmelikte düzenlenir.
Yönetmelikte belirlenmiş hastalıklar
dışında herhangi bir hastalığın
meslek hastalığı sayılıp sayılmaması
hususunda çıkabilecek uyuşmazlıklar,
Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık
Kurulunca karara bağlanır.
Hastalık ve
analık hali
MADDE 15-
Sigortalının, iş kazası ve meslek
hastalığı dışında kalan ve iş
göremezliğine neden olan
rahatsızlıklar, hastalık halidir.
Sigortalı kadının veya sigortalı
erkeğin sigortalı olmayan eşinin
gebeliğinin başladığı tarihten
itibaren doğumdan sonraki ilk sekiz
haftalık, çoğul gebelik halinde ise
ilk on haftalık süreye kadar olan
gebelik ve analık haliyle ilgili
rahatsızlık ve özürlülük halleri
analık hali kabul edilir.
İş kazası,
meslek hastalığı, hastalık ve analık
hallerinde sağlanan haklar
MADDE 16-
İş kazası veya meslek hastalığı
halleri nedeniyle sağlanan haklar
şunlardır:
a)
Sigortalıya; geçici iş göremezlik
süresince günlük geçici iş
göremezlik ödeneği verilmesi.
b)
Sigortalıya; sürekli iş göremezlik
geliri bağlanması.
c) İş
kazası veya meslek hastalığı sonucu
ölen sigortalının hak sahiplerine;
gelir bağlanması.
d)
Gelir bağlanmış olan eş ve
çocuklara; evlenme ödeneği
verilmesi.
e) İş
kazası ve meslek hastalığı sonucu
ölen sigortalı için; cenaze ödeneği
verilmesi.
Sigortalıya hastalık veya analık
hallerine bağlı olarak ortaya çıkan
iş göremezlik süresince, günlük
geçici iş göremezlik ödeneği
verilir.
Sigortalı kadına veya sigortalı
olmayan karısının doğum yapması
nedeniyle sigortalı erkeğe, çocuğun
yaşaması şartıyla doğumdan sonraki
altı ay süresince her ay, doğum
tarihinde geçerli olan asgarî
ücretin üçte biri tutarında emzirme
ödeneği verilir.
Emzirme
ödeneğine hak kazanan
sigortalılardan 9 uncu maddeye göre
sigortalılığı sona erenlerin, bu
tarihten başlamak üzere
üçyüz
gün içinde çocukları doğarsa,
sigortalı kadın veya karısı analık
sigortası haklarından yararlanacak
sigortalı erkek, doğum tarihinden
önceki onbeş
ay içinde en az üç ay prim ödenmiş
olması şartıyla emzirme ödeneğinden
yararlandırılır.
Ödenek ve
gelirlere esas tutulacak günlük
kazanç
MADDE 17-
İş kazası, meslek hastalığı,
hastalık ve analık hallerinde
verilecek ödeneklerin veya
bağlanacak gelirlerin hesabına esas
tutulacak günlük kazanç; iş
kazasının veya doğumun olduğu
tarihten, meslek hastalığı veya
hastalık halinde ise iş göremezliğin
başladığı tarihten önceki
oniki
aydaki son üç ay içinde 80 inci
maddeye göre hesaplanacak prime esas
kazançlar toplamının, bu kazançlara
esas prim gün sayısına bölünmesi
suretiyle hesaplanır. Bu surette
bulunan günlük kazanç; iş
göremezliğin başladığı veya gelirin
bağlanacağı tarihten geriye doğru
oniki ay
ve daha öncesine ait ise güncelleme
katsayısı ile güncellenerek
hesaplanır.
Oniki
aylık dönemde çalışmamış ve ücret
almamış olan sigortalı, çalışmaya
başladığı ay içinde iş kazası veya
meslek hastalığı nedeniyle iş
göremezliğe uğrarsa verilecek
ödeneklerin veya bağlanacak
gelirlerin hesabına esas günlük
kazanç; çalışmaya başladığı tarih
ile iş göremezliğinin başladığı
tarih arasındaki sürede elde ettiği
prime esas günlük kazanç toplamının,
çalıştığı gün sayısına bölünmesi
suretiyle; çalışmaya başladığı gün
iş kazasına uğraması halinde ise
aynı veya emsal işte çalışan benzeri
bir sigortalının günlük kazancı esas
tutulur.
4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (a) ve
(c) bentleri gereği sigortalı
sayılanların ödenek veya gelire esas
günlük kazançlarının hesabında:
a)
Prim, ikramiye ve bu nitelikteki
arızi ödemeler dikkate alınmış ise
ödenek ve gelire esas alınacak
günlük kazanç, ücret toplamının
ücret alınan gün sayısına
bölünmesiyle hesaplanacak günlük
kazanca, % 50 oranında bir ekleme
yapılarak bulunan tutardan çok
olamaz.
b)
İdare veya yargı mercilerince
verilen karar gereğince yapılan
ücret, ikramiye, zam, tazminat ve bu
mahiyetteki ödemelerden, ödenek ve
gelirin hesabına esas alınan üç
aylık dönemden önceki aylara ilişkin
olanlar dikkate alınmaz.
Meslek
hastalığı, sigortalının sigortalı
olarak çalıştığı son işinden
ayrıldığı tarihten bir yıl
geçtikten
sonra meydana çıkmış ise, günlük
kazancı bu son işinden ayrıldığı
tarih esas alınarak yukarıdaki
fıkralara göre hesaplanır.
İş
kazası ile meslek hastalığı
sigortasından bağlanacak gelirlere
esas tutulacak aylık kazanç,
yukarıdaki hükümlere göre
hesaplanacak günlük kazancın otuz
katıdır.
Geçici iş
göremezlik ödeneği
MADDE 18-
Kurumca yetkilendirilen hekim veya
sağlık kurullarından istirahat
raporu alınmış olması şartıyla;
a) İş
kazası veya meslek hastalığı
nedeniyle iş göremezliğe uğrayan
sigortalıya her gün için,
b) 4
üncü maddenin birinci fıkrasının (a)
ve (c) bentleri ile 5 inci madde
kapsamındaki sigortalıların hastalık
sebebiyle iş göremezliğe uğraması
halinde, iş göremezliğin başladığı
tarihten önceki bir yıl içinde en az
doksan gün kısa vadeli sigorta primi
bildirilmiş olması şartıyla geçici
iş göremezliğin üçüncü gününden
başlamak üzere her gün için,
c)
Sigortalı kadının analığı halinde,
doğumdan önceki bir yıl içinde en az
doksan gün kısa vadeli sigorta primi
bildirilmiş olması şartıyla,
doğumdan önceki ve sonraki sekizer
haftalık sürede, çoğul gebelik
halinde ise doğumdan önceki sekiz
haftalık süreye iki haftalık süre
ilave edilerek çalışmadığı her gün
için,
d)
Sigortalı kadının isteği ve hekimin
onayı ile doğuma üç hafta kalıncaya
kadar çalışılması halinde, doğum
sonrası istirahat süresine eklenen
süreler için,
geçici
iş göremezlik ödeneği verilir.
4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (b)
bendine göre sigortalı sayılanlara
hastalıkları halinde geçici iş
göremezlik ödeneği, genel sağlık
sigortası dahil prim ve her türlü
borçlarının ödenmiş olması şartıyla
yatarak tedavi süresince veya
yatarak tedavi sonrası bu tedavinin
gereği olarak istirahat raporu
aldıkları sürede ödenir.
İş
kazası, meslek hastalığı, hastalık
ve sigortalı kadının analığı halinde
verilecek geçici iş göremezlik
ödeneği, 17 nci
maddeye göre hesaplanacak günlük
kazancının üçte ikisidir. Ancak
geçici iş göremezlik ödeneğinin
güncellenmemiş tutarı, sigortalının
ödenek hesabına esas alınan döneme
ilişkin kazanç üzerinden vergi,
sosyal sigorta, genel sağlık
sigortası ve işsizlik sigortası
primleri kesintileri sonrası
hesaplanan günlük net kazancını
geçemez.
Sigorta
prim ve ödeneklerinin hesabına esas
tutulacak günlük kazançların alt
sınırında meydana gelecek
değişikliklerde, yeniden tespit
edilen alt sınırın altında bir
günlük kazanç üzerinden ödenek
almakta bulunanların veya almaya hak
kazanmış veya kazanacak olanların bu
ödenekleri, günlük kazançlarının alt
sınırındaki değişikliklerin
yürürlüğe girdiği tarihten
başlayarak değiştirilmiş günlük
kazançların alt sınırına göre
ödenir.
Bir
sigortalıda iş kazası, meslek
hastalığı, hastalık ve analık
hallerinden birkaçı birleşirse,
geçici iş göremezlik ödeneklerinden
en yükseği verilir.
Geçici
iş göremezlik ödenekleri, toplu iş
sözleşmesi yapılan işyerleri ile
kamu idarelerinin işverenleri
tarafından Kurumca belirlenen usûl
ve esaslara göre Kurum adına
sigortalılara ödenerek, daha sonra
Kurum ile mahsuplaşmak suretiyle
tahsil edilebilir.
Geçici
iş göremezlik ödeneklerinin ödeme
zamanı ile bu maddenin uygulanmasına
ilişkin diğer usûl ve esaslar, Kurum
tarafından çıkarılacak yönetmelikle
düzenlenir.
Sürekli iş
göremezlik gelirine hak kazanma,
hesaplanması, başlangıcı ve birden
çok iş kazası ve meslek hastalığı
hali
MADDE 19-
İş kazası veya meslek hastalığı
sonucu oluşan hastalık ve özürler
nedeniyle Kurumca yetkilendirilen
sağlık hizmeti sunucularının sağlık
kurulları tarafından verilen
raporlarda meslekte kazanma gücü en
az % 10 oranında azalmış bulunduğu
belirtilen ve Kurum Sağlık Kurulunca
bu durumu onaylanan sigortalı,
sürekli iş göremezlik gelirine hak
kazanır.
Sürekli
iş göremezlik geliri bağlanmış olan
sigortalının yeniden tedavi
ettirilmesi halinde meslekte kazanma
gücünü ne oranda yitirdiği, birinci
fıkrada belirtilen sağlık
kurullarından alınacak raporlara
göre yeniden tespit olunur.
Sürekli
iş göremezlik geliri, sigortalının
mesleğinde kazanma gücünün kaybı
oranına göre hesaplanır. Sürekli tam
iş göremezlikte sigortalıya, 17
nci
maddeye göre hesaplanan aylık
kazancının % 70'i oranında gelir
bağlanır. Sürekli kısmî iş
göremezlikte sigortalıya bağlanacak
gelir, tam iş göremezlik geliri gibi
hesaplanarak bunun iş göremezlik
derecesi oranındaki tutarı kendisine
ödenir. Sigortalı, başka birinin
sürekli bakımına muhtaç ise gelir
bağlama oranı % 100 olarak
uygulanır.
4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (b)
bendine göre sigortalı sayılanlara,
sürekli iş göremezlik geliri
bağlanabilmesi için, kendi
sigortalılığından dolayı, genel
sağlık sigortası dahil prim ve her
türlü borçlarının ödenmiş olması
zorunludur.
Bu
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (c) bendi kapsamında
bulunan sigortalılardan,
kurumlarınca sürekli iş göremezlik
nedeniyle görevlerine son
verilenlerden;
a)
Malûllük veya yaşlılık aylığına hak
kazanamayan sigortalılara sürekli
tam iş göremezlik geliri bağlanarak
sürekli iş göremezlik derecesine
göre hesaplanacak sürekli iş
göremezlik gelir tutarı ile sürekli
tam iş göremezlik geliri arasındaki
fark, sigortalının görevine son
veren kurum tarafından, Kuruma
ödenir. Bunların bu Kanun kapsamında
tekrar çalışması halinde, sürekli
işgöremezlik
geliri, sürekli iş göremezlik
derecesine göre ödenmeye devam
edilir.
b)
Malûllük veya yaşlılık aylığına hak
kazanan sigortalılara ise sürekli iş
göremezlik derecesine göre gelir
bağlanır.
Başka
birinin sürekli bakımına muhtaç
olanlar hariç, sürekli iş göremezlik
gelirinin güncellenmemiş aylık
tutarı; sigortalının sürekli iş
göremezlik geliri hesabına esas
alınan döneme ilişkin kazancı
üzerinden vergi, sosyal sigorta,
genel sağlık sigortası ve işsizlik
sigortası primleri kesintileri
sonrası hesaplanan aylık net
kazancını
geçemez.
Yukarıdaki fıkralara göre hesaplanan
gelir, günlük kazanç hesabına giren
son ay ile gelir başlangıç tarihi
arasında 55 inci maddenin ikinci
fıkrası hükmüne göre artırılarak
belirlenir.
Sigortalının sürekli iş göremezlik
geliri;
a)
Geçici iş göremezlik ödeneğinin sona
erdiği tarihi,
b)
Geçici iş göremezlik tespit
edilemeden sürekli iş göremezlik
durumuna girilmişse, buna ait sağlık
kurulu raporu tarihini,
takip
eden ay başından başlar.
Sürekli
iş göremezlik geliri bağlanmış
sigortalılardan, aynı özürlülük veya
meslek hastalığı nedeniyle istirahat
raporu alanlara, yazılı istek
tarihinden itibaren 18 inci maddeye
göre hesaplanacak bir günlük geçici
iş göremezlik ödeneği ile aylık
sürekli iş göremezlik gelirinin
otuzda biri arasındaki fark, her gün
için geçici iş göremezlik ödeneği
olarak verilir.
Sigortalının yeniden bir iş kazasına
uğraması veya yeni bir meslek
hastalığına tutulması halinde,
meydana gelen özürlerin bütünü göz
önüne alınarak kendisine, sürekli iş
göremezliğini doğuran son iş kazası
veya meslek hastalığı sırasındaki
kazancı üzerinden gelir hesaplanır.
Ancak, sigortalının son iş kazası
veya meslek hastalığı sırasındaki
günlük kazancına göre bulunacak
geliri, hesaplanan ilk gelirinden az
ise sigortalının sürekli iş
göremezlik geliri ilk kazanç
üzerinden ödenir.
İş
kazası ve meslek hastalığı sonucu
sürekli iş göremezlik hallerinde
meslekte kazanma gücündeki kayıp
oranının belirlenmesine ve bu
maddenin uygulanmasına ilişkin diğer
usûl ve esaslar, Kurum tarafından
çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
Hak
sahiplerine gelir bağlanması,
evlenme ve cenaze ödenekleri
MADDE 20-
İş kazası veya meslek hastalığına
bağlı nedenlerden dolayı ölen
sigortalının hak sahiplerine, 17
nci
madde gereğince tespit edilecek
aylık kazancının % 70'i, 55 inci
maddenin ikinci fıkrasına göre
güncellenerek 34 üncü madde
hükümlerine göre gelir olarak
bağlanır.
İş
kazası veya meslek hastalığı sonucu
meslekte kazanma gücünü % 50 veya
daha fazla oranda kaybetmesi
nedeniyle sürekli iş göremezlik
geliri bağlanmış iken ölenlerin,
ölümün iş kazası veya meslek
hastalığına bağlı olup olmadığına
bakılmaksızın birinci fıkraya göre
belirlenen tutar, 34 üncü madde
hükümlerine göre hak sahiplerine
gelir olarak bağlanır.
İş
kazası veya meslek hastalığı sonucu
meslekte kazanma gücünü % 50
oranının altında kaybetmesi
nedeniyle sürekli iş göremezlik
geliri bağlanmış iken ölenlerin,
ölümün iş kazası veya meslek
hastalığına bağlı olmaması halinde
sigortalının almakta olduğu sürekli
iş göremezlik geliri, 34 üncü madde
hükümlerine göre hak sahiplerine
gelir olarak bağlanır.
4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (b)
bendine göre sigortalı sayılanların
hak sahiplerine gelir bağlanabilmesi
için, kendi sigortalılığından
dolayı, genel sağlık sigortası dahil
prim ve her türlü borçlarının
ödenmiş olması zorunludur.
Gelirin
başlangıcı, kesilmesi ve yeniden
bağlanmasında 34 üncü ve 35 inci
maddeler uygulanır.
37
nci
madde hükümlerine göre hak
sahiplerine cenaze ve evlenme
ödeneği verilir.
İş kazası ve
meslek hastalığı ile hastalık
bakımından işverenin ve üçüncü
kişilerin sorumluluğu
MADDE 21-
İş kazası ve meslek hastalığı,
işverenin kastı veya sigortalıların
sağlığını koruma ve iş güvenliği
mevzuatına aykırı bir hareketi
sonucu meydana gelmişse, Kurumca
sigortalıya veya hak sahiplerine bu
Kanun gereğince yapılan veya ileride
yapılması gereken ödemeler ile
bağlanan gelirin başladığı tarihteki
ilk peşin sermaye değeri toplamı,
sigortalı veya hak sahiplerinin
işverenden isteyebilecekleri
tutarlarla sınırlı olmak üzere,
Kurumca işverene ödettirilir.
İşverenin sorumluluğunun tespitinde
kaçınılmazlık ilkesi dikkate alınır.
İş
kazasının, 13 üncü maddenin ikinci
fıkrasının (a) bendinde belirtilen
sürede işveren tarafından Kuruma
bildirilmemesi halinde, bildirim
tarihine kadar geçen süre için
sigortalıya ödenecek geçici iş
göremezlik ödeneği, Kurumca
işverenden tahsil edilir.
| 
