|
Serbest bölgelerde Emlak Vergisi sorunu
Emlak Vergisi Yasası'nın
birinci maddesi uyarınca "Türkiye sınırları içinde
bulunan binalar" bina vergisine tabidir. Bu hükme
paralel olarak da aynı yasanın 12'nci maddesi ile
"Türkiye sınırları içinde bulunan arası ve arsalar"
arazi vergisine tabi tutulmuştur.
Yasal düzenleme gereği olarak "Bina ve arazi
vergileriyle ilgili muaflık ve istisna hükümleri "Emlak
Vergisi Yasası'na" eklenmak veya bu yasada değişiklik
yapılmak suretiyle düzenlenir.
Emlak vergileri ilgili belediyeler tarafından tarh
edilmektedir.
Buna vergisinde muaflık ve istisnalar Emlak Vergisi
Yasası'nın 4'üncü maddesinde sayılmak suretyile
belirlenmiş bulunmaktadır. Bazı hallerde binalar için
geçici muaflık söz konusu olabilmektedir. Binalara hangi
hallerde geçici muaflık uygulanacağı hususu ise aynı
yasanın 5'inci maddesinde belirlenmiştir.
Arazi vergisinde daimi muaflık hali Emlak Vergisi
Yasası'nın 14, geçici muaflık hali ise 15'inci maddesine
konu edilmiştir.
Uygulamada serbest bölgede faaliyette bulunan
işletmelerin, bu bölgelerde bulunan gayrimenkulleri
nedeniyle emlak vergisi mükellefi olup olamayacakları ve
dolayısıyla serbest bölgede faaliyet gösteren
işletmelerden emlak vergisi mükellefi alınıp
alınmayacağı konusu duraksama yaratmaktadır.
Serbest Bölgeler Yasası'nın birinci maddesi gereği
olarak bu yasa Türkiye'de ihracat için yatırım ve
üretimi artırmak, yabancı sermaye ve teknoloji girişini
hızlandırmak, ekonominin girdi gereksinimi ucuz ve
düzenli şekilde temin etmek, dış finansman ve ticaret
imkanlarından daha fazla yararlanmak üzere, serbest
bölgelerin kurulması, yer ve sınırlarının belirlenmesi
için yürürlüğe konulmuştur.
Ayrıca "Türkiye'de serbest bölgelerin yer ve sınırlarını
belirlemeye Bakanlar Kurulu yetkili olup, serbest
bölgelerin kamu kurum ve kuruluşların, işletilmesine
için verme yetkisi Bakanlar Kurulu'na ait bulunmaktadır.
Serbest bölgeler gümrük bölgesi dışında sayılmaktadır.
(Serbest Bölgeler Yasası madde: 6) Serbest Bölgeler
Yasası "bir serbest bölge için, o serbest bölgenin
faaliyete geçmesinen itibaren uygulanır. Faaliyete geçiş
tarihi ise, o serbest bölge alanını çevreleyen çit, kule
ve kapı inşaatlarının tamamlanması, bölge müdürlüğü,
polis ve gümrük birimlerinin göreve başlaması suretiyle
bölgenin resmen açılış tarihidir. (Serbest Bölgeler
Yasası, geçici madde: 2)
Serbest Bölgeler Yasası'nın geçici 3/c maddesi uyarınca
06.02.2004 tarihinden önce serbest bölgelerde faaliyette
bulunmak üzere ruhsat almış mükelleflerin bu bölgelerde
gerçekleştirdikleri faaliyetleri ile ilgili olarak
yaptıkları işlemler 31.12.2008 tarihine kadar her türlü
vergi, resim ve harçtan bağışık tutulmuştur.
Gerçekte Serbest Bölgeler Yasası'nda 5084 sayılı yasa
ile yapılan değişiklikler sonucunda serbest bölgelerde
var olan vergi bağışıklıklarına son verilmiş, geçici
maddelerle yapılan düzenlemelerle bazı vergi
bağışıklarının geçici bir süre devam etmesine olanak
sağlanmıştır. Bu bağlamda da 5084 sayılı yasanın
yürürlüğe girişinden önce serbest bölgelerin vergi
yasalarının uygulanmasında bağışıklık kapsamında olması
nedeni ile bina ve arazi vergileri açısından da söz
konusu bağışıklıktan yaarlanmaları mümkün olabilmesine
karşılık, bağışıklığa son verilmesi nedeniyle ortaya
çıkan olayların yeni düzenlemeler çeçevesinde
değerlendirilmesi zorunlu hale gelmiştir.
Buna karşılık bazı belediyeler geçmişe yönelik olarak
serbest bölgelerdeki bazı hak sahiplerine emlak vergisi
tahakkuk ettirmeye ve hatta ödenmeyen emlak vergileri
için ödeme emri göndermeye başlamışlardır. Bu işlemlerin
bir bölümü uyuşmazlık konusu haline dönüşmüş
bulunmaktadır.
Mevcut düzenlemeler sonucunda serbest bölgelerde
faaliyette bulunanlara ait gayrimenkuller 31.12.2008
tarihine kadar emlak vergisinden bağışık olacaktır.
Diğer yandan İstanbul Trakya Serbest Bölgesi dışında
kalan diğer serbest bölgelerdeki araziler kamuya ait
olduğu için Emlak Vergisi Yasası'nın dördüncü maddesi
uyarınca bu bölgelerde var olan arsa ve araziler emlak
vergisinden bağışık olacaktır.
Konuya ilişkin olarak ortaya çıkan bir uyuşmazlıkda da
Danıştay 9'uncu dairesi tarafından verilen bir karar
uyarınca "bu bölgelerde bulunan gayrimenkuller üzerinden
emlak vergisi alınamayacağı" hususu hükme bağlanmıştır.
(Danıştay 9. Daire E. No: 2007/3580, K.No: 2008/68)
Dolayısıyla, emlak vergisi servet üzerinden alınan bir
vergi olmakla birlikte vergiyi doğuran olay, emlake
malik olma, emlak üzerinde intifa hakkının kurulması
veya emlaki malik gibi tasarruf etme gibi bir işlem
sonucu doğduğundan serbest bölgeler 31.12.2008 tarihine
kadar emlak vergisinin kapsamı dışındadır. (Şakar, Ayşe
Yiğit "Vergi Hukukunda Serbest Bölgeler" Yaklaşım
Yayıncılık, 2008, Sf: 307)
Veysi Seviğ
20.05.2008 |
