|
Belirli süreli iş
sözleşmelerinde deneme
süresi
olur mu?
Okurumuz E.O.diyor ki;
belirli süreli iş sözleşmesi yapılmasında nelere dikkat
edilmeli ve belirli süreli iş sözleşmelerine deneme
süresi konulabilir mi?
İş sözleşmesi iki taraflı akitlerden olup, tarafları bir
birine taahhütle bağlamaktadır. Dolayısıyla hizmet
akdinde hukuki bağımlılık şarttır. İşçi, işverenin emir,
talimat ve görüşleri ile yönlendirme ve
görevlendirmeleri doğrultusunda, işverenin gösterdiği
yerde ve belirli ya da belirsiz bir sürede çalışması ve
bunun karşılığında da işverenden ücret alması
gerekmektedir.
4857 sayılı İş Kanunu'na göre; taraflar iş sözleşmesini,
Kanun hükümleriyle getirilen sınırlamalar saklı kalmak
koşuluyla, ihtiyaçlarına uygun türde düzenleyebilirler.
İş sözleşmeleri belirli veya belirsiz süreli yapılır. Bu
sözleşmeler çalışma biçimleri bakımından tam süreli veya
kısmi süreli yahut deneme süreli ya da diğer türde
oluşturulabilir.
İş sözleşmelerinde, sözleşmenin ne zaman sona ereceğinin
belirtilmesi halinde "süresi belirli iş sözleşmesi",
sözleşmenin ne zaman sona ereceğinin belirtilmemesi
halinde de "süresi belirsiz iş sözleşmesi" söz
konusudur. 4857/11. maddede, "belirli süreli işlerde
veya belli bir işin tamamlanması veya belirli bir
olgunun ortaya çıkması gibi objektif koşullara bağlı
olarak" yapılması hükme bağlanmıştır.
İş sözleşmesinin belirli veya belirsiz süreli olmasının,
bu sözleşmenin sona ermesi veya feshinde uygulanacak
kuralların farklılık göstermesi bakımından önemi
bulunmaktadır.
Taraflar, iş sözleşmesine deneme süresi koyup koymamakta
serbesttirler. İş sözleşmesinin, belirli süreli veya
belirsiz süreli olması, sözleşmeye deneme süresi
konulmasına engel değildir.
4857 sayılı İş Kanunu'nun 15. maddesine göre; taraflarca
iş sözleşmesine bir deneme kaydı konulduğunda bunun
süresi en çok iki ay olabileceği, ancak deneme süresi
toplu iş sözleşmeleriyle dört aya kadar uzatılabileceği
belirtilmiştir. Yine, deneme süresi içinde tarafların iş
sözleşmesini bildirim süresine gerek olmaksızın ve
tazminatsız feshedebileceği, işçinin çalıştığı günler
için ücret ve diğer haklarının saklı olduğu hükme
bağlanmıştır.
Süresi belirli iş sözleşmelerinde, sürenin sona ermesi
halinde iş sözleşmesi kendiliğinden sona erecektir. İş
sözleşmesinin ne zaman biteceği önceden bilindiği için
ihbar tazminatı ödenmesi söz konusu olmayacaktır.
Taraflar, eğer iki aydan daha uzun bir süreyi, deneme
süresi olarak kararlaştırmışlarsa; bu takdirde, iki
(veya dört) ayı aşan sözleşme hükmü geçersiz sayılır ve
söz konusu hükmün yerine yasada öngörülen deneme süresi
uzunluğunun geçtiği kabul edilir. Kararlaştırılacak
deneme süresi kesindir.
İş güvencesi ve feshi ihbar hükümlerinin uygulanmadığı
bu dönem için belirli süreli iş sözleşmesinin
yapılmasının objektif nedene dayandığı kabul
edilmelidir. Ancak, işçinin daha önce çalıştığı
işyerine, aynı iş için deneme amacıyla belirli süreli iş
sözleşmesiyle işe alınması dürüstlük kurallarına aykırı
olacaktır.
Fakat, işçinin önceden çalıştığı işyerinde daha
nitelikli bir iş için işe alınması veya önceki çalışma
ile arada uzun bir sürenin geçmiş olması halinde deneme
süresi konulması mümkün olacaktır.
Resul KURT
İŞ HUKUKU VE SOSYAL GÜVENLİK
info@resulkurt.com
21.03.2008 |
