|
Sayı : |
B.13.2.SSK.5.01.08.00/VIII-031 –
443982
ANKARA
|
|
Konu : |
Seyyar görev
tazminatının
13/06/ 2007
prime esas kazanca tabi
olup olmadığı
|
G E N E L G E
2007-45
I- GENEL AÇIKLAMALAR :
Bilindiği üzere, 506 sayılı
Sosyal Sigortalar Kanununun “Prime esas ücretler”
başlıklı 4958 sayılı Kanunla değişik 77 nci
maddesinin ikinci fıkrasında,
ölüm, doğum ve evlenme
yardımları, yolluklar, kıdem, ihbar ve kasa
tazminatları, ayni yardımlar ile Çalışma ve Sosyal
Güvenlik Bakanlığınca miktarları yıllar itibariyle
belirlenecek yemek, çocuk ve aile zamlarının sigorta
primlerinin hesabına esas tutulacak kazançların
aylık tutarının tespitinde nazara alınmayacağı,
bunların dışında her ne ad altında ödeme yapılırsa
yapılsın tüm ödemelerin prime tabi tutulacağı
hükme bağlanmıştır.
Diğer taraftan,
506 sayılı Kanunun değişik 77 nci maddesinin birinci
fıkrasında hangi kazançların prime tabi olduğu, bu
kazançlardan hangisinin hak edilmeye, hangisinin
ödemeye bağlı olarak prime tabi tutulacağı
düzenlenmiştir. Söz konusu maddenin ikinci
fıkrasında ise, sigortalının prime esas kazancına
dahil edilmeyecek kazanç unsurlarının neler olduğu
tek tek sayılmıştır.
Buna göre, ölüm, doğum ve
evlenme yardımları, yolluklar, kıdem, ihbar ve kasa
tazminatları, ayni yardımlar ile Çalışma ve Sosyal
Güvenlik Bakanlığınca miktarları yıllar itibariyle
belirlenecek yemek, çocuk ve aile zamları prime esas
kazanca dahil edilmeyecektir.
Genel Müdürlüğümüze yapılan
müracaatlardan, 6245 sayılı Harcırah Kanunun 49 uncu
maddesine istinaden sigortalılara ödenen “seyyar
görev tazminatının” prime tabi olup olmadığı
konusunda tereddüte düşüldüğü anlaşılmış olup, bu
konuda Sigorta İl/Sigorta Müdürlüklerimizce
yapılacak işlemler aşağıda açıklanmıştır.
II- SEYYAR GÖREV TAZMİNATI İLE
İLGİLİ OLARAK YAPILACAK İŞLEMLER:
6245 sayılı
Harcırah Kanununun;
“Kanunun şümulü”
başlıklı 1 inci maddesinde, Umumi Muvazeneye
dahil dairelerle mülhak ve hususi bütçeli idareler
(Köy bütçeleri hariç) ve bunlara bağlı sabit ve
mütedavil sermayeli müesseseler ile hususi
kanunlarla kurulmuş banka ve teşekküller (Denizcilik
Bankası Türk Anonim Ortaklığı, Türkiye Vakıflar
Bankası Türk Anonim Ortaklığı ve Türk Havayolları
Anonim Ortaklığı hariç) ve anılan daire, idare,
banka, teşekkül ve müesseselerin sermayesinin
yarısından fazlasına sahip bulundukları teşekkül ve
müesseseler tarafından ödenecek harcırahın bu Kanun
hükümlerine tabi olduğu,
“Tarifler”
başlıklı 3 üncü maddesinde de, hizmetlinin;
personel kanunlarına göre yardımcı hizmetler
sınıfına dahil personeli, kurumlarda yalnız ödenek
mukabili çalışanlarla kurumlarda çalıştırılan tarım
ve orman işçilerini ve iş kanunlarına göre işçi
sayılan kimseleri ifade edeceği,
“Harcırah
verilecek kimseler” başlıklı 4 üncü maddesinde ise,
bu Kanunda belirtilen hallerde, bu Kanun
kapsamına giren kurumlarda çalışan memur ve
hizmetliler ile aile fertlerine ve aynı kurumlarda
fahri olarak çalışanlara, memur veya hizmetli
olmamakla beraber kurumlarca geçici bir vazife ile
görevlendirilenlere harcırah verileceği ,
“Seyyar olarak
vazife gören memur ve hizmetliler” başlıklı 49 uncu
maddesinde,
Asli görevleri gereği
memuriyet mahalli dışında ve belirli bir görev
bölgesi (Merkez veya il kuruluşuna dahil birimlerde
il sınırı, bölge şeklinde çalışan birimlerde bölge
sınırı) içinde fiilen gezici olarak görev yapan
memur ve hizmetlilere gündelik ve (aşağıda ünvanları
sayılanlar hariç) yol masrafı ödenmeyeceği,
Bunlardan, Maliye ve
Gümrük Bakanlığınca görev ünvanları ile iş ve
çalışma özellikleri uygun görülenlere; bu Bakanlıkça
vize edilen cetvellere dayanılarak fiilen gezici
görev yaptıkları günler için almakta oldukları
aylık/kadro derecelerine göre müstehak oldukları
yurtiçi gündeliklerinin üçte birinin günlük tazminat
olarak verileceği,
Takip memuru,
gezici sağlık memuru, ebe, orman muhafaza memuru,
koruyucu, koruma memuru, posta dağıtıcısı, hat
bakıcısı, tahsildar, gezici başöğretmen ve görev
niteliklerinin bunlara benzerliği Maliye
Bakanlığınca onaylanacak diğer memur ve
hizmetlilerin yol masraflarının mutat taşıt
araçlarına fiilen ödedikleri miktarlar üzerinden
karşılanacağı,
Öngörülmüştür.
Öte yandan,
sigorta primlerinden,
sosyal güvenlik destek priminden ve işsizlik
sigortası priminden istisna olan
yolluk(harcırah) kavramı, Başbakanlık tarafından
yayımlanan Türk Hukuk Lugatında; “daimi veya
muvakkat vazife ile bir yere gönderilen memurların
memuriyet mahalline ve tekaüt edilenlerin ve ölen
memur yetimlerinin ihtiyar edecekleri ikamet
mahalline gidebilmeleri için yol masrafı, yevmiye,
aile masrafı ve tebdil-i mekan masrafı olarak
verilen para” şeklinde tanımlanmaktadır.
Bu bağlamda,
Sayıştay Genel Kurulunun 08.12.1975 tarihli, 1975/10
E., 3800/3 K. sayılı kararında, aynen;
“……., 1475 sayılı
İş Kanununun 26 ncı maddesinin ilk fıkrasında da:
“Genel anlamda
ücret, bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya
üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve nakden ödenen
meblağı kapsar.” hükmü yer almış bulunmaktadır.
Bu hükümlerin
incelenmesinden de anlaşılacağı üzere, kıdem
tazminatına esas olacak ücretin hesabında, ücrete
ilaveten yapılan ödemelerin dahil edilebilmesi için,
bunların işçiye sağlanmış para ve para ile ölçülmesi
mümkün akdi ve kanundan doğan menfaat olması
icabetmektedir.
Oysa arazi
üzerinde seyyar olarak vazife gören işçilere, asıl
istihkaklarına ilaveten tediye edilen tazminat; 6245
sayılı Harcırah Kanununun (Belediye hudutları
haricinde seyyar olarak vazife görenlerin harcırahı;
hayvan satın alma avansı) başlıklı 49 uncu
maddesinde yer alan:
“Şehir ve kasabaların
belediye hudutları dışında ve muayyen bir vazife
sahası dahilinde seyyar olarak vazife gören müvezzi,
muakkip, mübaşir, sağlık memuru, sağlık koruyucusu,
köy grup ebesi, mücadele memuru, muhafaza memuru,
takip memuru, koruma memuru, tahsil memuru,
tahsildar, gezici başöğretmen, öğretmen ve tarım
memuru gibi memur ve hizmetlilere yevmiye ve yol
masrafı verilmez.
Bu gibilere
asıl istihkaklarına ilaveten aylık veya ücret
tutarlarının hizmetlilerde ücrete en yakın aylık
tutarının % 30’undan fazla olmamak üzere alakalı
vekalet ile maliye vekaleti arasında tespit edilecek
bir tazminat verilir…” hükmü uyarınca ödenmekte
olup, görüldüğü gibi sadece işçilere verilen bir
tazminat olmayıp, ilgililerin belediye hudutları
haricinde ve belirli bir görev sahası dahilinde,
seyyar olarak yaptıkları vazifenin gerektirdiği
masrafların karşılığını teşkil etmektedir.
Aynı Kanunun
“Harcırahın Unsurları” başlıklı 5 inci maddesinde;
“Harcırah; yol
masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme
masrafını ihtiva eder. İlgili, bu Kanun hükümlerine
göre bunlardan birine, birkaçına veya tamamına
müstehak olabilir” denildiğine göre, bahse konu
tazminatın, maddede unsurları sayılan harcırahtan
(yol masrafı)
unsuru karşılığında verildiği anlaşılmaktadır.
Esasen, Harcırah
Kanununun 1 inci maddesinde bu Kanunun şümulüne
giren daire ve müesseseler tarafından ödenecek
harcırahın bu Kanun hükümlerine tabi olacağı
belirtilmiş, 64 üncü maddesinde de; harcırah mevzuu
ile alakalı hükümlerin ancak bu Kanuna ek olarak
çıkarılacak Kanunlarda yer alacağı öngörülmüş
bulunmaktadır. Buna göre Harcırah Kanununda,
münhasıran Kanun kapsamına giren, daire ve
müesseseler tarafından ödenecek harcıraha ilişkin
hükümlerin düzenleneceği hükme bağlanmakta,
kişilere, para ve para ile ölçülmesi mümkün akdi ve
kanundan doğan menfaat sağlayıcı açık bir hükme yer
verilmemektedir.
İşçilere ödenen
bahse konu tazminat da; Harcırah Kanununa dayalı bir
ödeme olduğuna, 49 uncu maddenin başlığında
(Belediye hudutları haricinde seyyar olarak vazife
görenlerin harcırahı) diye yazılı bulunduğuna ve bu
tediye, seyyar olarak görülen vazife dolayısıyla
ihtiyar olunan, yol masraflarını karşılamak amacına
matuf bulunduğuna göre, Harcırah Kanununun 49 uncu
madde hükmü uyarınca verilmekte olan bu tazminatın
harcırahtan başka bir nitelik taşımasına imkan
görülmemektedir.
……………..”
Denilmektedir.
Görüldüğü gibi,
Harcırah Kanununun 1 inci maddesinde sayılan Kurum
ve Kuruluşlarda çalışan sigortalı personele Harcırah
Kanununun 49 uncu maddesine istinaden ödenen “seyyar
görev tazminatı”nın ücret niteliğinde değil, yolluk
niteliğinde bir ödeme olduğu Sayıştay Genel
Kurulunca da kesin olarak hükme bağlanmıştır.
Dolayısıyla, 6245 sayılı
Kanunun 1 inci maddesinde sayılan daire ve
müesseselerde çalışan sigortalılardan, arazi
üzerinde seyyar olarak vazife gören işçilere
ilgililerin belediye hudutları haricinde ve belirli
bir görev sahası dahilinde, seyyar olarak yaptıkları
vazifenin gerektirdiği masrafların karşılığını
teşkil etmek üzere 6245 sayılı Kanunun 49 uncu
maddesine göre ödenen seyyar görev tazminatı,
Sayıştay Genel Kurulunun 22.01.1976 tarihli ve 15476
sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 1975/10 E., 3800/3
K. sayılı kararı uyarınca
sigortası primine esas kazanca
dahil edilmeyecektir.
Bilgi edinilmesini, gereğinin
buna göre yapılmasını rica
ederim.
|
Birol AYDEMİR |
|
Kurum Başkanı V. |
|
D A Ğ I T I M : |
|
|
Gereği :
-Sosyal Sigortalar Genel
Müdürlüğüne |
Bilgi:
-Çalışma ve Sosyal
Güvenlik Bakanlığına |
|
-SSK Sigorta İl ve Sigorta
Müdürlüklerine
(Devredilen) |
-Sosyal Güvenlik Kurumu
Başkanlığına
-Merkez Teşkilatına |
muhasebenet.net
|
