|
Maliye Bakanlığından:
Milli Emlak Genel Tebliği Sıra No : 300)
20.10.2005
Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmazlar
ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin
kiraya verilmesi görev ve yetkisi, 178 sayılı Maliye
Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun
Hükmünde Kararnamenin 13 üncü maddesinin (b) bendine
göre Bakanlığımıza ait olup, bu işlemler esas olarak
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu ve bu Kanunun 74 üncü
maddesine istinaden çıkarılan Devlete Ait Taşınmaz Mal
Satış, Trampa, Kiraya Verme, Mülkiyetin Gayri Ayni Hak
Tesis, Ecrimisil ve
Tahliye Yönetmeliği hükümlerine göre yürütülmektedir.
Buna göre, Hazinenin özel mülkiyetinde ve
Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan
taşınmazların kiraya verilmesi işlemleri ilgili
mevzuat hükümleri dikkate alınarak aşağıda belirtilen
esaslara göre yürütülecektir.
I. TANIMLAR
Bu Genel Tebliğde geçen;
Bakanlık:
Maliye Bakanlığını,
Kanun:
2886 sayılı Devlet İhale Kanununu,
Kira Sözleşmesi:
Kiraya verenin bir şeyin kullanılmasını veya
kullanmayla birlikte ondan yararlanılmasını kiracıya
bırakmayı, kiracının da buna karşılık kararlaştırılan
kira bedelini ödemeyi üstlendikleri bir sözleşmeyi,
Taşınmaz:
Hazinenin özel mülkiyetinde veya Devletin hüküm ve
tasarrufu altında bulunan taşınmazları,
Yönetmelik:
Devlete Ait Taşınmaz Mal Satış, Trampa, Kiraya Verme,
Mülkiyetin Gayri Ayni Hak Tesis,
Ecrimisil ve Tahliye Yönetmeliğini,
İfade eder.
II. KİRAYA
VERİLEMEYECEK TAŞINMAZLAR
Aşağıda belirtilen taşınmazların
Bakanlığımızca kiraya verilmesi mümkün değildir.
1.
Kamu hizmetlerine tahsisli olup
tahsis amacında kullanılan taşınmazlar, (Bu gibi
taşınmazların içinde bulunan büfe, kantin, çay ocağı
ve benzeri ticari üniteler hariç)
2.
3621 sayılı Kıyı Kanunu
kapsamında bulunup, bu Kanunda belirtilen amaçlar
dışında kullanılmak üzere kiralanması talep edilen
taşınmazlar,
3.
2863 sayılı Kültür ve Tabiat
Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında olup, Kültür ve
Turizm Bakanlığınca kiraya verilmesi uygun görülmeyen
taşınmazlar,
4.
2873 sayılı Kanun uyarınca; millî park, tabiat parkı,
tabiat anıtı ve tabiat koruma alanları içinde kalan ve
Çevre ve Orman Bakanlığına tahsisi gereken
taşınmazlar,
5.
3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine
Dair Tarım Reformu Kanunu kapsamında olup, Tarım
Reformu Genel Müdürlüğünce kiraya verilmesi uygun
görülmeyen taşınmazlar,
6.
2565 sayılı Askerî Yasak Bölgeler ve Güvenlik
Bölgeleri Kanunu kapsamında olup, Genelkurmay
Başkanlığınca kiraya verilmesi uygun görülmeyen
taşınmazlar,
7.
6831 sayılı Orman Kanunu kapsamında kalan taşınmazlar,
8.
5393 sayılı Belediye Kanununun 79. maddesinin 2
nci fıkrası kapsamında
kalan taşınmazlar,
9.
İbadet yerleri,
10.
Devletin hüküm ve tasarrufu altında olup da ilan
edilmiş olan özel çevre koruma bölgesinde kalan
taşınmazlar,
11.
Özel kanunları gereğince hak
sahiplerine devri gereken ve devrine yönelik işlemleri
devam eden taşınmazlar. (4070, 4071, 4072 vb.)
12.
İl Özel İdarelerince kiraya verilmesi gereken, su
ürünü üretim yerleri ile kaynak ve yer altı suları.
Bu bölümün 7, 8, 10 ve 12. maddelerinde
belirtilen taşınmazların kiralanmasına yönelik
talepler ilgili kurumlara yönlendirilecek, diğerleri
ise reddedilecektir.
III. KİRAYA VERMEYE
YETKİLİ MERCİLER
1.
İlk yıl tahmin edilen kira bedeli, Kanunun 76
ncı maddesi uyarınca;
a.
Ankara, İstanbul ve İzmir illerinde, yılı genel bütçe
kanununun (İ) cetvelinde, "Ankara, İstanbul ve İzmir
il merkezleri" için,
b.
Diğer büyükşehir
belediyesi olan illerde, yılı genel bütçe kanununun
(İ) cetvelinde, " diğer
büyükşehir belediyesi olan il merkezleri" için,
c.
Bu iller dışındaki illerde ise yılı genel bütçe
kanununun (İ) cetvelinde, "diğer il merkezleri,
büyükşehir belediyesi
sınırları içindeki ilçeler ve nüfusu 50.000’i geçen
ilçeler" için,
tespit edilen parasal sınırı (bu bedel
dahil) aşmayan taşınmazların 5 (beş) yılı
geçmemek üzere Kanunun 36
ve 45 inci maddeleri uyarınca kiraya verilmesi
işlemleri ile Pazarlık usulü ile yapılabilecek
kiralamalarda, tespit edilen parasal sınırın yarısını
aşmayan (bu bedel dahil) taşınmazların kiraya
verilmesi işlemleri valiliklerce (defterdarlık)
yapılacak, şayet taşınmaz ilçede ise, kiralama
işleminden önce valilikten (defterdarlık) izin
alınacaktır.
2.
Tahmin edilen kira bedeline bakılmaksızın,
-Tahsisli veya genel bütçeye dahil
dairelerin hizmetlerini karşılamak için kiralanmış
taşınmazlarda bulunan ve işletme hakkı verilecek büfe,
kantin, çay ocağı gibi yerlerin,
-GSM operatörleri tarafından baz
istasyonu olarak kullanılacak yerlerin,
-Bankalar veya özel finans kurumları
tarafından ATM makinesi kurulmak istenen yerlerin,
Reklam levhası konulmak üzere kiralanması
talep edilen yerlerin,
5 (beş) yılı
geçmemek üzere kiraya verilmesi,
-Kira süresi bir yıldan kısa olmak
kaydıyla geçici iş ve hizmetler için kullanılacak
taşınmazların kiraya verilmesi,
işlemleri valiliklerce (defterdarlık)
yapılacak, şayet taşınmaz ilçede ise, kiralama
işleminden önce valilikten (defterdarlık) izin
alınacaktır.
Kira süresine ve kira bedeline ilişkin
yukarıda belirtilen yetki sınırlarının üstünde kalan
kiralama işlemlerinden önce Bakanlıktan izin
alınacaktır. Şu kadar ki tahmin edilen bedel
itibariyle valilik (defterdarlık) yetkisinde kalan,
ancak 5 yıldan daha uzun süreli kiralanması talep
edilen taşınmazlar 5 yıl süreyle kiraya verilecek,
kira sözleşmesinin bitiminde yenileme şartlarının
oluşması halinde kira süresi uzatılabilecektir.
IV. KİRA SÜRELERİ
Kanunun 64 üncü maddesinin birinci
fıkrasında; "Kiraya verilecek taşınır ve taşınmaz
malların kira süresi, on yıldan çok olamaz. Turistik
tesis kurulacak yerlerin ve turistik tesislerin ve
enerji üretimi tesisleri ile iletim ve dağıtım tesis
ve şebekelerinin ihtiyacı olan arazilerin ve doğal gaz
iletim, dağıtım ve depolama tesis ve şebekelerinin
ihtiyacı olan arazilerin on yıldan fazla süre ile
kiraya verilmesi mümkündür." hükmü yer almaktadır.
Söz konusu hüküm gereğince, taşınmazlar
10 yıldan daha uzun süreyle kiraya verilemez, ancak;
1.
Turistik tesis kurulacak yerler
ile turistik tesislerin,
2.
Enerji üretimi tesisleri ile iletim ve dağıtım tesis
ve şebekelerinin ihtiyacı olan arazilerin,
3.
Doğal gaz iletim, dağıtım ve depolama tesis ve
şebekelerinin ihtiyacı olan arazilerin,
10 yıldan uzun süreli kiraya verilmesi
mümkündür.
V. KİRA BEDELİNİN
TESPİTİ
Tahmini kira bedeli, idarece tespit
edilir veya ettirilir. Tespitte rayiç bedel esas
alınır.
Bu bedel;
Tespit genel beyan yılında yapılacaksa bu
yılda, genel beyan yılından sonraki bir yılda
yapılacak ise o yılda, aynı veya benzer vasıfta emsal
taşınmaz için emlak vergisi beyannamesinde gösterilen
değerin %5 (Yüzdebeş)’inden
az olmamak üzere idarece doğrudan,
Tespit, beyan yılından sonraki bir yılda
yapılacak ve o yılda da aynı veya benzer vasıfta
taşınmaz için beyanda bulunulmamış ise bedel, ilgisine
göre belediye, ticaret odası, sanayi odası gibi
kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturularak,
Tespit ve hesap edilir.
Bedelin idarece doğrudan tespit edilmesi
halinde de, ilgili kuruluş veya bilirkişilerden
yaralanılabilir.
Tespit ve hesaplamalar Yönetmelik eki
"Tahmin Edilen Kira Bedeli Tespitine Ait Hesap
Tutanağında" gösterilir, tutanak asıl evrak arasında
saklanır. Bu bedel, gerektiğinde ihale komisyonunca
tahkik ettirilir.
İşletme hakkı verilen büfe, kantin,
çayocağı gibi yerlerin
işletme hakkına ait tahmini bedel, Yönetmeliğin 8 inci
maddesinde sayılan kuruluşlardan veya bilirkişilerden
soruşturulmadan bünyesinde büfe, kantin,
çayocağı gibi yerler
açılacak idarenin yetkililerinden alınacak bilgiler de
gözönünde tutularak
idarece tespit edilir. Bu bedel, Yönetmelik eki
"İşletme Hakkı Verilecek Büfe, Kantin,
Çayocağı Gibi Yerlere Ait
Tesbit ve Tahmin Edilen
İşletme Hakkı Bedeli Hesap Tutanağı"
nda gösterilir.
Ayrıca; 4706 Hazineye Ait Taşınmaz
Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi
Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 7
nci maddesine 5228 sayılı
Kanunla eklenen son fıkrasında; 2499 sayılı Sermaye
Piyasası Kanununa tâbi ekspertiz şirketlerince ve
Bakanlık merkez denetim elemanlarınca tespit edilen
rayiç bedelin, tahmin edilen bedel olarak dikkate
alınacağı öngörüldüğünden, bu yolla değer takdir
edilen taşınmazlar için ayrıca kıymet takdir kararı
alınmayacaktır.
VI. ŞARTNAMELER
Kira İhaleleri için bu Genel Tebliğin
ekinde yer alan "Taşınmaz Kira Şartnamesi (Ek 1)"
hazırlanır. Taşınmazın niteliği dikkate alınarak
şartnameye ayrıca ilave edilmesi istenilen şartlar
idarece özel şartlar bölümünde gösterilir.
Büfe, kantin, çay ocağı gibi yerlerin
kiraya verilmesi işlemlerinde "İşletme Hakkı Verilen
Büfe, Kantin, Çayocağı
Gibi Yerlere Ait İşletme Hakkı Şartnamesi" (Ek 2)
düzenlenir. Bünyesinde büfe, kantin
çayocağı gibi yerler
açılan kuruluşun önereceği hususlar ile idarenin
gerekli gördüğü şartlar bu şartnamenin özel şartlar
bölümünde gösterilir.
Şartnameler kira sözleşmesinin ekini
teşkil eder.
VII. GEÇİCİ TEMİNAT
Kiralama ihalelerinde tahmini kira
bedelinin % 3 (yüzdeüç)’ünden
az olmamak üzere % 30 (yüzdeotuz)'una
kadar geçici teminat alınabilir.
Geçici teminat miktarı, kiraya verilecek
taşınmazın tüm özellikleri ve taşınmaz kira ihalesine
girmesi muhtemel kişilerin durumları da göz önünde
tutularak tahmin edilen bedelin %3’ünden az olmamak
üzere %30'una kadar ita amirinin onayı ile
belirlenecektir.
Geçici teminat oranı %30'a kadar
yükseltilebileceği için, Hazineye ait taşınmaz kira
ihalelerinde ayrıca ek teminat alınmasına gerek
bulunmamaktadır.
Geçici teminat miktarı idarece alınacak
onayla belirlenir ve Taşınmaz Kira Şartnamesinin (Ek
1) 5 inci maddesinde gösterilir.
Tarıma elverişli arazilerin topraksız ve
az topraklı çiftçilere kiraya verilmesi ihalelerinde
geçici teminat alınması zorunlu değildir.
Geçici veya kesin teminat olarak kabul
edilecek değerler aşağıda gösterilmiştir:
1.
Tedavüldeki Türk Parası,
2.
Bankalar ve özel finans kurumlarının verecekleri
süresiz teminat mektupları,
3.
Hazine Müsteşarlığınca ihraç edilen Devlet iç
borçlanma senetleri veya bu senetler yerine düzenlenen
belgeler (Nominal bedele faiz dahil edilerek ihraç
edilmiş ise bu işlemlerde anaparaya tekabül eden satış
değerleri esas alınır).
Bankalarca ve özel finans kurumlarınca
verilen teminat mektupları dışındaki teminatların
istekliler tarafından mal sandıklarına yatırılması
zorunlu olup, bunlar komisyonlarca teslim alınamaz.
Üzerlerine ihale yapılanların teminat mektupları
ihaleden sonra mal sandıklarına teslim edilir ve
üzerlerine ihale yapılmayan isteklilerin geçici
teminatları hemen geri verilir.
Her ne suretle olursa olsun idarece
alınan teminatlar haczedilemez ve üzerine ihtiyati
tedbir konulamaz.
VIII. KİRA ARTIŞ
ORANLARI
İkinci ve müteakip yıllar kira bedelleri,
cari yıl kira bedelinin Devlet İstatistik Enstitüsünce
artışın yapılacağı ayda yayımlanan Üretici Fiyatları
Endeksi (bir önceki yılın aynı ayına göre % değişim
oranı) oranında artırılması suretiyle hesaplanacaktır.
Bu Genel Tebliğin yürürlüğünden önce
ihalesi veya sözleşmesi yapılan ve kira artış oranı
olarak Devlet İstatistik Enstitüsünce yayımlanan
Toptan Eşya Fiyatları Endeksi kullanılan
sözleşmelerde, ikinci ve müteakip yıl kira bedelleri
Devlet İstatistik Enstitüsünce yayımlanan Üretici
Fiyatları Endeksi (bir önceki yılın aynı ayına göre %
değişim oranı) oranı kullanılarak hesaplanacaktır.
Sözleşmelerinde kira artışlarına ilişkin,
yeniden değerleme oranı veya Devlet İhalelerinde
belirtilen kira artış oranı bulunan kiracıların talep
etmesi durumunda, kira artışlarının Devlet İstatistik
Enstitüsünce yayımlanan Üretici Fiyatları Endeksi (bir
önceki yılın aynı ayına göre % değişim oranı) oranında
artırılması yönünde sözleşme tadilatı
yapılabilecektir. Bu suretle yapılacak tadilatlar yeni
kira döneminden itibaren geçerli olacaktır. Kiracının
başvurmaması halinde kira bedeli artışları
sözleşmelerdeki hükümlere göre yapılacaktır.
IX. İZİN TALEPLERİNDE, BAKANLIĞA
VEYA VALİLİĞE GÖNDERİLECEK
BİLGİ VE BELGELER
Bakanlığa veya valiliğe gönderilecek izin
talep yazılarına, tebliğin ekinde yer alan "Hazinenin
Özel Mülkiyetinde Ve Devletin Hüküm Ve Tasarrufu
Altında Bulunan Taşınmazlara Ait Kira İşlemi Bilgi
Formu (Ek 3)" ile aşağıda açıklanan belgeler
eklenecektir.
1.
Taşınmaz Hazinenin özel
mülkiyetinde ise, ilk defa hangi yolla ve amaçla
edinildiği, son duruma göre tapu kayıt örneği.
2.
Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden ise,
ebatları gösterilmiş ölçekli krokisi.
3.
189, 775, 2510, 2634, 2863, 2873, 2924, 3083, 4342,
6831, 7269 sayılı Kanunların kapsamına girip
girmediği.
4.
İmar planı sınırları içinde olup olmadığı, imar planı
içinde ise, hangi ölçekte, hangi tür plân (bölge
plânı, çevre düzeni plânı, nazım imar plânı, uygulama
imar plânı gibi) içinde olduğu, plânda ne kadarının
hangi amaca ayrıldığı, belediyesince onaylı imar durum
belgesi veya üzerinde kadastro yahut imar parseli
işaretlenerek yeri belirlenmiş ve varsa kıyı kenar
çizgisi işlenmiş onaylı imar planı örneği,
5.
Belediye ve belediye mücavir alanı sınırları içinde
bulunup bulunmadığı,
6.
Üzerinde muhdesat (bina,
tesis, ağaç vs.) varsa, ne olduğu;
muhdesat Hazineye ait
değilse, kime ait olduğu.
7.
Kıyı mevzuatı açısından, kıyı veya sahil şeridi
tanımına giren yerlerden olup olmadığı, sahil
şeridinin hangi bölümünde kaldığı.
8.
Tapu kayıtlarında herhangi bir şerh veya beyan bulunup
bulunmadığı, varsa ne olduğu, mülkiyetinin ihtilâflı
veya davalı olup olmadığı.
9.
Bu güne kadar ki kullanım şekli, en son ne şekilde ve
ne kadarının kullanıldığı, boş olup olmadığı.
10.
Tahsisli olup olmadığı, bir kamu hizmeti
ya da Bakanlığımız için
gerekli olup olmadığı.
11.
Taşınmazın mahallinde düzenlenmiş, krokisi, işgal ve
kullanım durumu ile muhdesat
ve benzeri fiilî durumları konusunda bilgiler ihtiva
eden tespit tutanağı.
12.
Tahmini kira bedeline ait kıymet takdir kararı (Kira
İşlemine Esas Kıymet Takdir Karar Formu (Ek 4)
hazırlanacak ve formda, tahmini kira bedelinin
tespitinde esas güncelleştirilmiş emlak vergi
değerleri ile taşınmaz daha önce kiraya verilmiş ise
son yıl kira bedeli, işgalli ise son yıl
ecrimisil bedeli
belirtilecektir.)
13.
Hangi amaçla kiralanmak istendiği, organize
hayvancılık yapılmak üzere kiralanmasının talep
edilmesi halinde, İlgilileri tarafından hazırlanacak
ve talep konusu alanda yetiştirilecek hayvan türünü ve
sayısını, ihtiyaç duyulacak kapalı ve açık alanların
yüzölçümünü, yerleşim şeklini ve açık alanlarda ne tür
faaliyetin gerçekleştirileceğini, talep edilmesi
halinde ne kadarlık bir
alanın yem bitkisi üretimi için gerekli olduğuna dair
bilgileri de içeren avan
proje.
14.
Eski kiracının kiralama talebinde bulunması halinde,
kira sözleşmesinden doğan yükümlülüklerin yerine
getirilip getirilmediği. (Kira borcunun bulunup
bulunmadığı, kiraya verilen alanın amacında kullanılıp
kullanılmadığı vb.)
15.
Kısmî kiralamalarda; taşınmazın kiraya verilecek
kısmını gösteren krokisi,
16.
Taşınmazın MEOP Taşınmaz Programı üzerinden kira
programına gerekli veri girişinin (talep, kira, ihale
vs.) yapılıp yapılmadığına dair ilgili program özet
rapor çıktısı, taşınmazla ilgili olarak Bakanlıkla
yazışma yapılmış ise, yazıların tarih ve sayıları ile
varsa eski dosya numarası ile birlikte yeni taşınmaz
numarası.
17.
Taşınmazın işgalli olması durumunda MEOP Taşınmaz
Programı üzerinden Ecrimisil
Programına gerekli bilgilerin girilip girilmediğine
dair ilgili program özet rapor çıktısı,
18.
Kiralama hakkındaki valilik veya kaymakamlık görüşü.
X. İHALE USULÜ
Taşınmazların kiraya verilmesinde kapalı
teklif usulü esastır. Tahmin edilen ilk yıl kira
bedeli, Kanunun 45 inci maddesinde belirtilen parasal
sınıra kadar olan taşınmazların kiraya verilmesi
işlemleri açık teklif usulüyle, tahmin edilen ilk yıl
kira bedeli bu sınırı aşan taşınmazların kiraya
verilmesi işlemleri kapalı teklif usulü ile
yapılacaktır.
Kanunun 51 inci maddesinin (f) bendi
uyarınca Hazinenin müştereken veya iştirak halinde
sahibi bulunduğu taşınmazlardaki payları paydaşlara
pazarlık usulü ile kiraya verilebilir. Ayrıca aynı
maddenin (g) bendi uyarınca, kullanışlarının özelliği,
idarelere yararlı olması veya ivediliği nedeniyle
kapalı veya açık teklif usulüyle ihalesi uygun
görülmeyen, taşınmazların kiralama ihalesi pazarlıkla
yapılabilir.
Kanunun 51 inci maddesinin (g) bendi ile
verilen yetkiye istinaden aşağıda belirtilen
taşınmazların kiraya verilmesi işlemlerinin pazarlık
usulü ile yapılması uygun görülmüştür.
1.
Kamu hizmetine tahsisli taşınmazlar içinde bulunan
büfe, kantin, çay ocağı ve benzeri ticari üniteler.
2.
Turizm yatırımı yapılacak yerler.
3.
Geçici iş ve hizmetler için kullanılacak taşınmazlar.
4.
Tarihî ve bediî değeri olan taşınmazlar.
5.
Kamu kurum ve kuruluşları tarafından kiralanması talep
edilen taşınmazlar. (Protokol karşılığı kiralanması
talep edilen yerler dahil)
6.
Birlikte kullanılacağı parselin maliki veya kiracısı
tarafından kiralanması talep edilen ve bu parselle
bütünlük arz eden, müstakil kullanımı mümkün olmayan
taşınmazlar (apartman önleri, ticari işletme ile
bütünlük arz eden yerler vb.)
7.
Sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getiren eski
kiracısı tarafından kiralanması talep edilen
taşınmazlar (otoparklar hariç).
8.
Hazineye ait olmakla birlikte diğer kamu kurum ve
kuruluşları tarafından kiraya verilen ve kiracıları
tarafından kiralanması talep edilen taşınmazlar.
9.
Projeye dayalı organize hayvancılık faaliyetlerinde
kullanılmak üzere kiralanması talep edilen
taşınmazlar.
10.
Reklam levhası konulmak üzere kiralanması talep edilen
taşınmazlar.
Yukarıda sayılanların dışında, Kanunun 51
inci maddesinin (a) fıkrasına göre, yılı genel bütçe
kanunlarının (İ) cetvelinde gösterilen tutar içinde
kalsa dahi, taşınmaz kiraya verme ihalesi, bu fıkraya
göre pazarlık usulü ile yapılamaz.
XI. KİRA İHALELERİNİN ONAYI
Bakanlıktan veya valilikten önceden
alınan izne uygun olarak, Kanun hükümlerine göre,
ihalesi yapılan taşınmazların, kiraya verilmesine
ilişkin ihale komisyonu kararlarının, Kanunun 31 inci
maddesi gereğince, ita amirlerince, 15 işgünü içinde
onaylanması veya iptal edilmesi gerekmektedir. Yine
Yönetmeliğin 40 ıncı
maddesi uyarınca; komisyonların verdiği ihale
kararlarından, her yıl genel bütçe kanununa bağlı (İ)
cetvelinde, merkez ilçeler için tespit edilen parasal
sınıra kadar olan ihaleler defterdarın, diğer ilçeler
için tespit edilen parasal sınıra kadar olan ihaleler
kaymakamın, bu parasal sınırı aşan ihaleler ise,
Bakanlığın onay veya ret kararları ile
kesinleşmektedir.
Mahallî ita amirlerinin parasal yetki
sınırını aşan taşınmaz kiraya verme ihaleleri, onay
için Bakanlığa bildirilecektir. Onay isteme yazıları,
valiliklerce veya vilayet araya girmeden
kaymakamlıklarca doğrudan Bakanlığa faks yoluyla
bildirilecektir. Bu yazılarda:
1.
Taşınmazın numarası, mahalle veya köyü, mevkii, pafta,
ada ve parsel numaraları veya cilt, sayfa ve sıra
numaraları, cinsi, yüzölçümü, varsa sokak adı ve kapı
numarası, hisseli ise Hazine payının oranı,
2.
Taşınmazın tahmin edilen kira bedeli ile teklif edilen
bedellerin en yükseği; bu bedellerin bir metrekareye
mi yoksa taşınmazın tamamına mı ait olduğu,
3.
İhale tarihi, ihaleye kaç kişinin katıldığı ve
ihalenin kime yapıldığı,
4.
Taşınmazın kiraya verilmesine ilişkin ön izin,
valilikten alınmış ise, bu konuyla ilgili valilik
yazısının tarih ve sayısı,
Belirtilecek, valilikten alınan ön izin
yazısının bir örneği gönderilecektir.
Ayrıca, kaymakamlıklarca Bakanlığa onaya
gönderilen ihalelerle ilgili olarak "İhalenin
yapıldığı ve onay için Bakanlığa gönderildiği"
konusunda valiliklere aynı günlü yazı ile bilgi
verilecektir.
XII. KESİN TEMİNAT
Kiracının taahhüdünü, sözleşme ve
şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirilmesini
sağlamak amacıyla, sözleşme yapılmasından önce bir
yıllık kira bedeli üzerinden %6 oranında kesin teminat
alınır.
Kiracının bu zorunluluğa uymaması
halinde, protesto çekmeğe ve hüküm almaya gerek
kalmaksızın ihale bozulur ve varsa geçici teminat
Hazineye gelir kaydedilir.
Geçici teminat olarak kabul edilen
değerler kesin teminat olarak da verilebilir. Verilen
kesin teminat, teminat olarak kabul edilen diğer
değerlerle değiştirilebilir.
Sözleşmenin yapılmasından sonra geçici
teminat iade edilir.
Kesin teminat, taahhüdün sözleşme ve
şartname hükümlerine uygun biçimde yerine getirildiği,
usulüne göre anlaşıldıktan ve kiracının bu işten
dolayı idareye herhangi bir borcunun olmadığı tespit
edildikten sonra kiracıya iade edilir.
XIII. SÖZLEŞME DÜZENLENMESİ VE
YER TESLİMİ
İstekli onaylanan ihale kararının
kendisine bildirilmesini izleyen günden itibaren 15
gün içinde geçici teminatı kesin teminata çevirerek
noterlikçe tescil edilmiş "Taşınmaz Kira Sözleşmesini"
(Ek 5) idareye vermek zorundadır.
Bu zorunluluklara uyulmadığı takdirde,
protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın
ihale bozulur ve varsa geçici teminat Hazineye gelir
kaydedilir.
Topraksız ve az topraklı çiftçilere
kiraya verilecek tarıma elverişli arazilerin, büfe,
kantin, çay ocağı gibi yerlerin, geçici iş ve
hizmetler için kullanılacak taşınmazların kiraya
verilmesinde düzenlenecek sözleşmelerin notere tescili
zorunlu değildir.
Topraksız ve az topraklı çiftçilere
kiraya verilecek tarıma elverişli arazilerin kiraya
verilmesi anında düzenlenecek sözleşmeler taşınmazın
bulunduğu köy veya mahalle muhtarının veya azalarından
birinin, büfe, kantin, çay ocağı gibi yerler bunların
bulunduğu yerin yetkilisi huzurunda düzenlenir;
sözleşmeyi bunlar da imzalar.
Noterlikce
tescil edilen sözleşmenin idareye tesliminden
itibaren, 15 gün içerisinde idare, taşınmazı müşteriye
mahallinde tanzim edilecek tutanakla şartnamede
belirtilen sınır ve evsafa göre teslim eder.
Tutanakta, taşınmaz bina ise müştemilatı, değilse
üzerindeki muhdesat ve
dikili şeyler değerleri itibariyle gösterilir, teslim
tutanağı ilgili memur ve kiracı tarafından imzalanır.
Kira süresi, mahallinde yapılan yer teslimi tarihinde
başlar.
Tabii afetler (yangın, deprem su basması
vs.), ülkede genel veya tesisin bulunduğu yerde kısmi
seferberlik ilanı, genel veya kısmi grev, lokavt gibi
kısmi hak kullanımından doğan imkânsızlıkların meydana
gelmesi, bulaşıcı hastalık, salgın gibi olayların
çıkması ve benzeri haller gibi mücbir sebepler ile
sözleşmenin düzenlenmesinden sonra ortaya çıkan ve
kamudan kaynaklanan hakkın kullanımı engelleyen
sebepler hariç olmak üzere sözleşmenin devamı
süresince kiracının, sözleşmenin niteliğinin
değiştirilmesine, kira süresinin uzatılmasına, kira
bedelinin indirilmesine, kiralanan alanın yüzölçümünün
değiştirilmesine yönelik talepleri değerlendirilmeye
alınmadan reddedilecektir.
XIV. SÖZLEŞME DEVRİ
Kanunun 66 ncı
maddesinde; sözleşmelerin, ita amirinin yazılı izni
ile başkasına devredilebileceği ancak, devir
alacaklarda ilk ihaledeki şartların aranacağı ve
izinsiz devir yapılması halinde, sözleşmenin
bozularak, Kanunun 62 nci
maddesine göre işlem yapılacağı belirtilmiştir.
Yönetmeliğin 52 nci
maddesiyle de topraksız ve az topraklı çiftçilere
kiraya verilen tarım arazisi ile büfe, kantin ve çay
ocaklarıyla ilgili olan sözleşmelerin
devredilemeyeceği hüküm altına alınmıştır.
Buna göre:
1.
Kira sözleşmeleri, kiracının
yükümlülüklerini yerine getirmiş olması ve devir
talebinde bulunduğu tarih itibarıyla sözleşmeden doğan
herhangi bir borcunun olmaması kaydıyla ita amirinin
yazılı izni ile devredilir. Ancak, Yönetmeliğin 52
nci maddesine göre,
topraksız ve az topraklı çiftçilere kiraya verilen
tarım arazisi ile büfe, kantin ve çay ocaklarıyla
ilgili olan sözleşmeler devredilemez.
2.
Devir alacaklarda ilk ihaledeki şartlar aranır.
3.
Kira sözleşmeleri, devir talebinde bulunan kiracının
söz konusu taşınmazı sözleşmeye dayalı olarak
kullanmaya başladığı tarihten itibaren 3 yıl içinde ve
sözleşmenin bitimine 6 ay kala devredilemez.
Sözleşmeyi devralacak kişiler devir tarihinden
itibaren 3 yıl geçmedikçe
yeniden devir talebinde bulunamazlar. Ancak ticaret
unvanı ve işletmenin nev’indeki
(limited şirketin, anonim
şirkete dönüşmesi gibi) değişiklikler nedeniyle
yapılacak devirler ile kiracının %50 hissesinden
fazlasına sahip olduğu şirketlere yapılacak devirlerde
süre şartı aranmaz.
Kiracının %50 hissesinden fazlasına sahip
olduğu şirketlere yapılacak devirlerde; sözleşme
süresince kiracının şirketteki hissesinin %50’nin
altına düşmemesi gerekmektedir.
İşletmenin nev’inde
meydana gelen değişiklikler nedeniyle yapılacak
devirlerde; yeni şirketin en az %50 hissesinin eski
şirket ortaklarına ait olması ve sözleşme süresince bu
oranın %50’nin altına düşmemesi gerekmektedir.
4.
Kira sözleşmelerinin devrinde, sözleşme konusu
taşınmaza günün emsal ve rayiç bedelleri dikkate
alınmak suretiyle, bu tebliğin "Kira Bedelinin
Tespiti" başlıklı bölümü uyarınca kıymet takdir
ettirilerek devre esas kira bedeli tespit edilecek ve
devir sözleşmesi sözleşmenin devredildiği tarihteki
kira bedelinden az olmamak kaydıyla bu bedel üzerinden
düzenlenecektir.
Ticaret ünvanı
ve işletmenin nev’indeki
değişiklikler nedeniyle yapılacak devirler ile
kiracının %50 hissesinden fazlasına sahip olduğu
şirketlere yapılacak devirlerde devre esas kira
bedeli, devredilen sözleşmede öngörülen kira
bedelidir.
5.
Devir taleplerinde aşağıdaki belgeler istenilecektir.
a)
Kiracının devir talebini ve gerekçesini belirten
dilekçesi,
b)
Sözleşmeyi devralacak kişinin devralınacak kira
sözleşmesinin şartlarını ve devre esas kira bedelini
kabul ettiğine dair taahhütnamesi,
c)
Sözleşmeyi devralanın gerçek kişi olması durumunda,
ikametgah ilmuhaberi ve
nüfus cüzdanı örneği, tüzel kişi olması halinde ise
ticaret sicil gazetesi, talepte bulunanın tüzel
kişiliği temsile yetkili olduğuna dair belge ve imza
sirküleri.
6.
Kira sözleşmelerinin devrinin uygun görüldüğünün
ilgilisine tebliğinden itibaren, belirtilen esaslara
göre düzenlenecek yeni sözleşme 15 gün içinde notere
tescil ettirilerek idareye teslim edilir.
Devir sözleşmeleri, devredilen kira
sözleşmesinin tabi olduğu şekil şartlarına uygun
olarak düzenlenecektir. Düzenlenecek sözleşmelerin bir
örneği Bakanlığa gönderilecektir.
Devralınan kira sözleşmesi, devredilen
kira sözleşmesinin devamı niteliğinde olup kira
süresi, kira artışlarının uygulanacağı tarih,
yükümlülükler ve içerdiği özel şartlar açısından
devredilen kira sözleşmesinin hükümlerine tabidir.
7.
Devre esas kira bedeli;
a)
Ankara, İstanbul ve İzmir illerinde, yılı genel bütçe
kanununun (İ) cetvelinde, "Ankara, İstanbul ve İzmir
il merkezleri" için,
b)
Diğer büyükşehir
belediyesi olan illerde, yılı genel bütçe kanununun
(İ) cetvelinde, "diğer büyükşehir
belediyesi olan il merkezleri" için,
c)
Bu iller dışındaki illerde ise yılı genel bütçe
kanununun (İ) cetvelinde, "diğer il merkezleri,
büyükşehir belediyesi
sınırları içindeki ilçeler ve nüfusu 50.000’i geçen
ilçeler" için,
tespit edilen parasal sınırı (bu bedel
dahil) aşmayan kira sözleşmelerinin devirleri
valiliklerce (defterdarlık) yapılacak, şayet taşınmaz
ilçede ise, kira sözleşmelerinin devrinden önce,
valilikten (defterdarlık) izin alınacaktır.
Sözleşme devirlerine ilişkin olarak
valiliklere veya Bakanlığa gönderilecek yazılarda,
kiracının sözleşmede öngörülen yükümlülüklerini yerine
getirip getirmediği ve devir talebinde bulunduğu tarih
itibarıyla herhangi bir borcunun bulunup bulunmadığı
hususlarına yer verilecek, ayrıca 5 inci maddede
belirtilen belgeler eklenecektir.
8.
Bu şartlara uygun olmayan kira sözleşmelerinin devrine
ilişkin talepler valiliklere veya Bakanlığa
iletilmeden reddedilecektir.
9.
İta amirinden izin alınmadan kira sözleşmesinin
devredildiğinin belirlenmesi halinde, Kanunun 62
nci maddesi gereğince
sözleşme feshedilecek ve sözleşmeyi izinsiz olarak
devreden kiracı hakkında Kanunun 84 üncü maddesine
göre işlem yapılmasını teminen
Bakanlığa bilgi verilecektir.
XV. SÖZLEŞME FESHİ
Kanunun 62 nci
maddesi ile Yönetmeliğin 50 nci
maddesi gereğince sözleşme yapıldıktan sonra kiracının
taahhüdünden vazgeçmesi veya taahhüdünü, şartname ve
sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi
üzerine, idarenin en az 10 gün süreli ve nedenleri
açıkça belirtilen ihtarına rağmen aynı durumun devam
etmesi halinde,
1.
Düzenlenen kira sözleşmesi feshedilecek,
2.
Fesih tarihi itibariyle varsa ödenmemiş kira bedelleri
6183 sayılı Kanuna göre hesaplanacak gecikme zammı ile
birlikte tahsil edilecek,
3.
Kiracıdan bir yıllık kira bedeli tutarında tazminat
alınacak,
4.
Kesin teminat kiracının borcuna mahsup edilmeksizin,
Hazineye gelir kaydedilecek,
5.
Söz konusu taşınmaz kiracıdan teslim alınacaktır.
Kira sözleşmelerinin feshi işlemleri, söz
konusu taşınmazın kiraya verilmesine onay veren
makamca (Bakanlık veya Valilik) yapılacaktır.
XVI. TAHLİYE
Kiracı, kira süresinin sonunda veya
sözleşmenin idarece feshedildiğinin bildirilmesini
müteakip taşınmazı tahliye edecektir.
Kira süresinin sona ermesine veya kira
sözleşmesinin feshedildiğinin bildirilmesine rağmen
tahliye edilmeyen taşınmazların tahliyesi Kanunun
75’inci maddesi uyarınca sağlanacaktır.
Kira süresinin sona ermesi nedeniyle
kiracısı tarafından yeniden kiralama talebinde
bulunulan taşınmazların, yeniden eski kiracısına
kiraya verilinceye kadar geçen süre içindeki kullanımı
için, yeni sözleşmede öngörülen bedel üzerinden
| 
