|
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasından:
Zorunlu Karşılıklar Hakkında
Tebliğ-Sayı: 2005/1
R.G.16.11.2005
Amaç
Madde 1 -
Bu Tebliğin
amacı, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası
nezdinde
bulundurulacak zorunlu karşılıklara
ilişkin esas ve şartları düzenlemektir.
Kapsam
Madde 2 -
Serbest
bölgelerde faaliyette bulunanlar dahil
Türkiye’de kurulmuş veya şube açmak
suretiyle Türkiye’de faaliyet gösteren
bankalar bu Tebliğ hükümlerine tabidir.
Münhasıran
kıyı bankacılığı yapan bankalar, İller
Bankası, Türkiye Kalkınma Bankası A.Ş.
ve Türkiye İhracat Kredi Bankası A.Ş.
ile 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı
Bankacılık Kanunu gereğince iradi
tasfiyeye giden bankalar tasfiyenin ilan
edildiği tarihten itibaren, temettü
hariç ortaklık hakları ile yönetim ve
denetimi Tasarruf Mevduatı Sigorta
Fonu’na (Fon) devredilen kredi
kuruluşları Fon’a devredildiği tarihten
itibaren bu Tebliğ hükümlerine tabi
değildir.
Hukuki dayanak
Madde 3 -
Bu Tebliğ,
14/1/1970 tarihli ve 1211 sayılı Türkiye
Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu’nun 40
ıncı
maddesinin (II) numaralı fıkrasına
dayanılarak hazırlanmıştır.
Zorunlu karşılığa
tabi yükümlülükler
Madde 4
-
Bankaların tabi oldukları muhasebe
standartları ve kayıt düzeni esas
alınarak belirlenen yurt içi toplam
pasiflerinden, aşağıda belirtilen
kalemlere ilişkin hesap bakiyelerinin
indirilmesi sonucunda bulunacak tutarlar
ile yurt dışındaki şubeleri adına
Türkiye’den kabul ettikleri mevduat ile
katılım fonu toplamı, bankaların zorunlu
karşılığa tabi Türk parası ve yabancı
para yükümlülüklerini oluşturur.
İndirilecek
Kalemler:
1)
Özkaynaklar,
2)
Özkaynak
hesabında dikkate alınan sermaye benzeri
krediler,
3) Pasifte
yer alan karşılıklar,
4) Türkiye
Cumhuriyet Merkez Bankası’na
yükümlülükler,
5)
Kredi ve
diğer alacaklar değerleme fonu,
6) Repo
işlemlerinden sağlanan fonlar,
7) DİBS
Ödünç İşlemleri Piyasası’ndan
kaynaklanan yükümlülükler,
8)
Hazine’ye olan yükümlülükler,
9) Hazine
garantisiyle yurt dışından sağlanan
krediler,
10) Fonlar
ve fonlardan kullandırılan kredi
karşılıkları,
11) Yurt
içi bankalara yükümlülükler,
12)
Faiz / kâr payı ve gider
reeskontları,
13)
Kazanılmamış gelirler,
14)
Ertelenmiş vergiler,
15)
Altın depo hesapları,
16)
İhraç edilen gayrimenkul
sertifikası bedelleri,
17)
Yurt dışı merkez ve şubelere
yükümlülüklerin (net) yurt dışı şubeler
adına Türkiye’den kabul edilen mevduat /
katılım fonu tutarına kadar olan kısmı.
Zorunlu karşılık
oranları
Madde 5 -
Zorunlu
karşılık oranları; Türk parası
yükümlülüklerde yüzde 6, yabancı para
yükümlülüklerde yüzde 11’dir.
Zorunlu karşılık
yükümlülüklerinin hesaplanması, tesis
şekli ve süresi
Madde 6
- Zorunlu
karşılığa tabi yükümlülükler iki haftada
bir cuma günleri itibariyle hesaplanır.
Cuma gününün resmi tatil gününe
rastlaması halinde, yükümlülüklerin
hesaplanmasında bir önceki iş günü esas
alınır.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası,
yapılan denetim ve incelemeler sonucunda
zorunlu karşılık yükümlülüklerinden
kaçınmak için işlem yaptığı tespit
edilen bankalardan, yükümlülüklerini iki
yükümlülük hesaplama tarihi arasındaki
günlerin bakiyelerinin ortalamasını
alarak hesaplamalarını isteyebilir.
Bankalar,
Türk parası yükümlülükleri için Yeni
Türk Lirası cinsinden, yabancı para
yükümlülükleri için ABD Doları ve/veya
Euro döviz cinslerinden olmak üzere,
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası
nezdinde
açılan hesaplarda, 5 inci maddede
öngörülen oranlarda nakden zorunlu
karşılık tesis ederler.
Zorunlu
karşılıkların tesis süresi 14 gündür. Bu
süre yükümlülüklerin hesaplandığı
tarihten iki hafta sonraki cuma günü
başlar ve ikinci haftanın perşembe günü
mesai saati bitiminde sona erer.
Türk parası yükümlülükler için tesis
edilmesi gereken zorunlu karşılıkların
tamamı ile yabancı para yükümlülükler
için tesis edilmesi gereken zorunlu
karşılıkların 3 puanlık kısmı ortalama
olarak tesis edilir. Türkiye Cumhuriyet
Merkez Bankası, ortalama olarak tutulan
zorunlu karşılıkların bir kısmının veya
tamamının bankalar itibariyle belirli
süreler için bloke olarak tutulmasını
isteyebilir.
Tesis
süresinin başlangıcının resmi tatil
gününe rastlaması halinde, ortalama
olarak tesis edilemeyen kısımlara
ilişkin yükümlülüklerin yerine
getirilmesinde tatili izleyen ilk iş
günü esas alınır.
Bankaların
yabancı para cinsinden yükümlülükleri
ile bu yükümlülükler için yabancı para
hesaplarda tesis edilen zorunlu karşılık
tutarları, yükümlülüklerin hesaplandığı
tarihteki Resmi Gazete’de ilan edilen
gösterge niteliğindeki Türkiye
Cumhuriyet Merkez Bankası döviz alış
kurları ve İstanbul Altın Borsası’nda
oluşan ortalama altın fiyatı esas
alınarak Yeni Türk Lirası cinsinden
hesaplanır.
Zorunlu
karşılık yükümlülüklerinin hesaplanma
dönemi ile zorunlu karşılıkların tesis
süresi önceden duyurulmak koşuluyla
gerektiğinde Türkiye Cumhuriyet Merkez
Bankasınca değiştirilebilir.
Bildirim
Madde 7 -
Bankalar zorunlu karşılığa tabi
yükümlülüklerini, esasları Türkiye
Cumhuriyet Merkez Bankasınca tespit
edilecek cetvellerle, yükümlülüklerin
hesaplandığı tarihten iki hafta sonraki
cuma günü mesai saati bitimine kadar
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’na
bildirirler.
Zorunlu
karşılıklara faiz ödenmesi
Madde 8 -
Zorunlu
karşılıklara Türkiye Cumhuriyet Merkez
Bankasınca tespit ve ilan edilen
oranlarda faiz ödenir. Bu faizin
tahakkuku mart, haziran, eylül ve aralık
ayları sonlarında yapılır.
Yaptırım
uygulaması
Madde 9 -
Bankalarca;
a) Türk
parası veya yabancı para zorunlu
karşılık yükümlülüklerinin süresinde
tesis edilmemesi veya eksik tesis
edilmesi,
b) Zorunlu
karşılık cetvellerinde yer alan
yükümlülükleri ile yapılacak incelemeler
sonucu tespit olunacak yükümlülükleri
arasında fark oluşması nedeniyle, Türk
parası veya yabancı para zorunlu
karşılıklarının eksik tesis edilmiş
olması
hallerinde,
eksik tesis edilen; Türk parası zorunlu
karşılıkların 2 katı tutarında Yeni Türk
Lirası cinsinden, yabancı para zorunlu
karşılıkların 3 katı tutarında ABD
Doları cinsinden mevduat Türkiye
Cumhuriyet Merkez Bankası
nezdinde
açılan bloke hesaplarda, karşılıkların
eksik tesis edildiği süreler dikkate
alınarak faizsiz olarak tutulur. Faizsiz
mevduat tutulmaması halinde eksik tesis
edilen tutarlara tesis süresi esas
alınarak cezai faiz uygulanır.
Yabancı
para zorunlu karşılıklar için cezai faiz
hesaplanmasında eksik tesis edilen
tutarların Yeni Türk Lirası cinsinden
karşılıkları esas alınır.
Cezai faiz
oranı, zorunlu karşılıkların tesis
edilmesi gereken en son tarihteki
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın
ilan ettiği en yüksek gecelik borç verme
faiz oranının 1,50 katsayısıyla çarpımı
sonucu hesaplanan orandır.
Türkiye
Cumhuriyet Merkez Bankası, zorunlu
karşılık yükümlülüklerini sürekli olarak
yerine getirmeyen bankalar hakkında
gerekli idari tedbirleri alabilir.
Mevduat veya
katılım fonlarından olağanüstü
çekilişler
Madde 10 -
Mevduat veya
katılım fonları olağanüstü çekilmekte
olan bankaların, eksiliş tutarını,
eksilişe konu teşkil eden mevduat veya
katılım fonunun vade ve türünü ve
eksilişin başladığı tarihi Türkiye
Cumhuriyet Merkez Bankası’na yazılı
olarak bildirmeleri halinde tesis
etmeleri gereken zorunlu karşılık
tutarı,
olağanüstü eksilişe tekabül eden mevduat
veya
katılım
fonları
gözönüne
alınarak yeniden hesaplanabilir.
Yürürlükten
kaldırılan tebliğler
Madde 11
- a)
29/3/2002 tarihli ve 24710 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanan 2002/1 sayılı
Zorunlu Karşılıklar Hakkında Tebliğ ile
ek ve değişiklikleri,
b)
29/3/2002 tarihli ve 24710 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanan 2002/2 sayılı Umumi
Disponibilite
Hakkında Tebliğ ile ek ve değişiklikleri
yürürlükten
kaldırılmıştır.
Geçici Madde 1 -
Yürürlükten kaldırılan 29/3/2002 tarihli
ve 24710 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan 2002/1 sayılı Zorunlu
Karşılıklar Hakkında Tebliğ ile ilk defa
zorunlu karşılık yükümlülüğüne
tabi
tutulan bankaların söz konusu Tebliğin
yayımlandığı tarihten önce tahvil ihracı
yoluyla sağladıkları kaynaklar dahil
yurt dışından kullandıkları krediler,
vadeleri sonuna kadar zorunlu karşılığa
tabi yükümlülükler arasına dahil
edilmez.
Geçici Madde 2 -
3/1/2004 tarihli
ve 25335 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan “Bankalar Kanunu’nun 14 üncü
Maddesinin (3) Numaralı Fıkrası Uyarınca
Bankacılık İşlemleri Yapma ve Mevduat
Kabul Etme İzni Kaldırılan T. İmar
Bankası T.A.Ş.
Nezdinde Bulunan Tasarruf, Ticari
Kuruluşlar ve Diğer Kuruluşlar
Mevduatının Tasarruf Mevduatı Sigorta
Fonunca Ödenmesine İlişkin Esas ve
Usuller Hakkında 29/12/2003 tarihli ve
2003/6668 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı”
gereğince, Tasarruf Mevduatı Sigorta
Fonu tarafından T. İmar Bankası T.A.Ş.
mudileri adına T.C. Ziraat Bankası A.Ş.
nezdinde
açılan vadesiz mevduat hesaplarındaki
tutarlar bu hesaplarda kaldıkları
sürece, vadeli mevduat hesaplarındaki
tutarlar ise vadeleri sonuna kadar
zorunlu
karşılığa tabi değildir.
Geçici Madde 3 - “5230
sayılı Pamukbank
Türk Anonim Şirketinin Türkiye Halk
Bankası Anonim Şirketine Devri ve Bazı
Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına
İlişkin Kanun” gereğince Türkiye Halk
Bankası A.Ş.’ce
Pamukbank
T.A.Ş.’den devralınan zorunlu karşılığa
tabi yükümlülükler için zorunlu karşılık
oranları, 16/12/2005 tarihli cetveldeki
Türk parası yükümlülükler için yüzde 3,5
ve yabancı para yükümlülükler için yüzde
7 olarak uygulanır. Söz konusu zorunlu
karşılık oranları, bu tarihten sonra bu
Tebliğin 5 inci maddesindeki oranlara
ulaşıncaya kadar, her iki yükümlülük
döneminde Türk parası yükümlülükler için
0,5 puan ve yabancı para yükümlülükler
için 1 puan artırılarak uygulanır.
Yürürlük
Madde 12 -
Bu
Tebliğin,
a)
2 nci
maddesinin ikinci fıkrası 1/11/2005
tarihinde,
b)
9 uncu maddesi ile 11 inci
maddesinin (b) bendi yayımı tarihinde,
c)
diğer maddeleri 16/12/2005
tarihli zorunlu karşılık cetvelinden
geçerli olmak üzere yayımı tarihinde
yürürlüğe
girer.
Yürütme
Madde 13 -
Bu Tebliğ,
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca
yürütülür.
|
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------