|
Devlet Bakanlığından:
SİGORTA VE REASÜRANS
İLE EMEKLİLİK ŞİRKETLERİNİN SERMAYE
YETERLİLİKLERİNİN ÖLÇÜLMESİNE VE
DEĞERLENDİRİLMESİNE
İLİŞKİN YÖNETMELİK (23.3.2006)
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak
ve Tanımlar
Amaç ve
kapsam
MADDE 1 –
(1) Bu Yönetmeliğin amacı, sigorta ve
reasürans şirketleri ile emeklilik
şirketlerinin mevcut ve potansiyel riskleri
nedeniyle oluşabilecek zararlarına karşı
yeterli miktarda özsermaye bulundurmalarının
sağlanmasıdır.
(2) Bu Yönetmelik, Türkiye’de
kurulu sigorta ve reasürans şirketleri,
yabancı sigorta ve reasürans şirketlerinin
Türkiye’deki şubeleri ve emeklilik alanında
Türkiye’de faaliyet gösteren şirketleri
kapsar.
Dayanak
MADDE 2 –
(1) Bu Yönetmelik, 21/12/1959 tarihli ve
7397 sayılı Sigorta Murakabe Kanununun 39
uncu maddesi ile 28/3/2001 tarihli ve 4632
sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve
Yatırım Sistemi Kanununun 26 ncı maddesi
hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3 –
(1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Brüt: Reasüröre isabet eden
kısmının dahil olduğu tutarı,
b) Kanun: 7397 sayılı Sigorta
Murakabe Kanunu ile 4632 sayılı Bireysel
Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi
Kanununu,
c) Muallak Hasarlar Karşılığı:
Tahakkuk etmiş ve hesaben tespit edilmiş
ancak daha önceki hesap dönemlerinde veya
cari hesap döneminde fiilen ödenmemiş hasar
ve tazminat bedelleri veya bu bedel
hesaplanamamış ise tahmini bedelleri,
gerçekleşmiş ancak rapor edilmemiş hasar ve
tazminat bedelleri, gider payları ile
muallak hasar karşılığı yeterlilik farkını,
ç) Müsteşarlık: Hazine
Müsteşarlığını,
d) Net: Reasüröre isabet eden
kısmının düşülmesi sonucu kalan tutarı,
e) Şirket: Türkiye’de kurulmuş
sigorta ve reasürans şirketleri ile yabancı
ülkelerde kurulmuş sigorta ve reasürans
şirketlerinin Türkiye’deki şubeleri ile
emeklilik şirketlerini,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Sermaye Yeterliliği,
Tedbir ve Bildirim
Özsermaye
MADDE 4 –
(1) Özsermaye; Şirketlerin varlıklarından
öngörülebilir tüm yükümlülükleri ile maddi
olmayan varlıkların hariç tutulması ile elde
edilen;
a) Ödenmiş sermaye,
b) Kâr yedekleri,
c) Sermaye yedekleri,
ç) Vergi karşılığından sonraki
dönem kârı ile geçmiş yıllar kârları
toplamı,
d) Deprem hasar karşılığı,
e) Bu Yönetmeliğin 5 inci
maddesine uygun bir biçimde alınan sermaye
benzeri krediler,
toplamından varsa dönem zararı
ile geçmiş yıllar zararlarının düşülmesinden
sonra bulunan tutarı ifade eder.
(2) Özsermaye hesabında
şirketin kendi hisseleri dikkate alınmaz.
Sermaye
benzeri krediler
MADDE 5 –
(1) Sermaye benzeri krediler, bu kredi
tutarı hariç olarak hesaplanacak
özsermayenin en fazla %30’una kadar
özsermaye hesabına ilave edilir.
(2) Sermaye benzeri krediler;
a) Vadesine en az beş yıl
kalan,
b) Şirketin iflası ya da
tasfiyesi halinde hisse senetlerinden bir
önce diğer tüm borçlardan sonra ödenmesi
kredi verenlerce kabul edilen,
c) Defaten kullandırılan ve
herhangi bir şekil ve surette doğrudan ya da
dolaylı olarak teminata bağlanmamış, hiç bir
türev işlem ve sözleşmeyle
ilişkilendirilmemiş, başka işlere temlik
edilemeyeceği yazılı olarak belirlenmiş,
ç) Şirketin doğrudan ve dolaylı
iştirakleri dışında kalan kişilerden
sağlanan
kredilerdir.
(3) Kullanılacak sermaye
benzeri kredilere ilişkin yapılacak
sözleşmelerde ikinci fıkranın (a), (b) ve
(c) bentlerinde belirtilen koşulların ve
faiz ve diğer masraflar hariç, ana para geri
ödemesinin beş yıldan önce yapılamayacağının
açıkça hükme bağlanmış olması zorunludur.
(4) Bu maddede belirtilen
koşulları taşıyan sermaye benzeri kredilerin
özsermaye hesabına dahil edilebilmesi için
kredi sözleşmesinin aslı veya noter onaylı
örneği, sözleşme henüz imzalanmamışsa aslı
izin verilmesinin ardından ibraz edilmek
üzere, sözleşme taslağı ile birlikte
Müsteşarlığa izin başvurusunda bulunulur.
Önceden ibraz edilen sözleşme taslağı
hükümleri ile, izin verilmesinin ardından
ibraz edilen asıl sözleşme hükümleri
arasında, kullanılan kredinin sermaye
benzeri niteliğini ortadan kaldıracak
şekilde farklılıkların bulunması halinde
verilen izin iptal edilir. Bu kredilere
uygulanacak faiz oranlarının sözleşmede açık
bir şekilde belirlenememesi ve benzer
kredilere göre aşırı ölçüde yüksek olması
halinde, kredinin özsermaye hesabına dahil
edilmesine izin verilmeyebilir.
(5) Gerekli koşulları taşıyan
sermaye benzeri krediler Müsteşarlığın
izninin ardından Şirket kayıtlarına intikal
tarihi itibariyle özsermaye hesaplamalarına
dahil edilir. Sermaye benzeri kredilerin
vadesinden önce geri ödenmesine, gerekli
özsermaye tutarının altına düşülmemesi
halinde Müsteşarlıkça izin verilebilir.
(6) Özsermaye hesaplamalarına
dahil edilmesine Müsteşarlıkça izin verilen
sermaye benzeri kredilerden kalan vadesi beş
yıldan az olan krediler her bir yıl için %20
oranında azaltılarak özsermaye
hesaplamalarına intikal ettirilir. Vadesine
bir yıldan az süre kalan sermaye benzeri
krediler özsermaye hesaplamasında dikkate
alınmaz.
(7) Müsteşarlıkça izin
verilmesi halinde, şirketin sermaye
artırımlarında kullanılması hissedarlarca
kesin ve yazılı olarak taahhüt edilen,
karşılığında hiç bir şekil ve surette faiz
tahakkuku ve ödemesi yapılmayan ve tasfiye
halinde, hisse senetlerinden bir önce, diğer
tüm borçlardan sonra ödenmesi kabul edilen,
herhangi bir şekil ve surette doğrudan ya da
dolaylı olarak teminata bağlanmamış, hiç bir
türev işlem ve sözleşmeyle
ilişkilendirilmemiş, şirkete rehnedilmiş
kaynaklar da vade şartı aranmaksızın,
niteliklerine göre sermaye benzeri kredi
olarak kabul edilebilir.
Gerekli
özsermaye
MADDE 6 –
(1) Gerekli özsermaye, 7 nci maddede
belirtilen birinci yöntem ile 8 inci maddede
belirtilen ikinci yöntemlerden elde edilen
sonuçların yüksek olanıdır.
Birinci
yönteme göre gerekli özsermaye
MADDE 7 –
(1) Birinci yönteme göre gerekli özsermaye,
hayat dışı, hayat ve emeklilik branşları
için ayrı ayrı hesaplanır.
(2) Gerekli özsermaye; sağlık
ve ferdi kaza branşları da dahil olmak üzere
hayat dışı branşlarda, prim ve hasar esasına
göre bulunan tutarlardan yüksek olanı; hayat
branşında (yaşama ihtimaline bağlı
sigortalar, vefat sigortası, karma sigorta,
prim iadeli hayat sigortası, evlilik
sigortası ve doğum sigortası ve yıllık gelir
sigortası gibi sigortalardan ünite bazlı
sigortalar dışında kalan sigorta türleri
için) ise yükümlülüğe ve riske ilişkin
sonuçların toplamıdır. İlgili branşta
faaliyet gösteren şirketler için gerekli
özsermaye tutarı, her bir branş için ayrı
ayrı hesaplanan sonuçların toplamıdır.
(3) Hayat dışı branşlar için
gerekli özsermaye yıllık prim ya da son üç
yılda gerçekleşen hasarların ortalamasına
dayanılarak hesaplanır. Ancak, kredi ve
tarım sigortaları için hesaplamada son yedi
yılda gerçekleşen hasarların ortalaması esas
alınır;
a) Prim Esasına Göre Gerekli
Özsermaye: Son bir yıllık süre içinde brüt
yazılı primlerden (vergi ve harçlar hariç)
fesih ve iptaller düşüldükten sonra kalan
tutarın 85 milyon YTL’ ye kadar olan
kısmının % 18, geri kalan kısmının ise % 16
ile çarpılmasından sonra bulunan sonuçların
toplamının; son üç yıllık süre içinde şirket
üstünde kalan hasar tutarının brüt hasara
oranı % 50 den aşağı ise % 50, yüksek ise
bulunan oranla çarpılması sonucunda bulunan
tutardır.
b) Hasar Esasına Göre Gerekli
Özsermaye: Son üç yıllık sürede brüt ödenen
hasarlara, son yıl muallak hasarlar
karşılığı (direkt ve endirekt işler için
ayrılan dahil) eklenerek rücu yoluyla tahsil
edilen hasar tazminatları ile bir yıl önce
(kredi ve tarım sigortalarında altıncı yıla
ait) ayrılan muallak hasar karşılıkları
düşüldükten sonra tespit edilecek miktarın,
yukarıda bahsedilen üç ve yedi yıl olarak
belirtilen risk gruplarına göre 1/3’ü veya
1/7’si ayrılarak ilk 60 milyon YTL’ ye kadar
olan kısmı % 26, kalan kısmının % 23 ile
çarpılması sonucu bulunan tutarlar
toplamının son üç yıllık sürede şirket
üzerindeki net hasar tutarının brüt hasar
tutarına oranı % 50 den aşağı ise % 50,
yukarı ise bulunan oranla çarpılması
sonucunda bulunan tutardır.
(4)Prim ve hasar esasına göre
gerekli özsermaye tutarlarının
hesaplanmasında kullanılan prim ve hasar
tutarları, Türkiye İstatistik Kurumu
tarafından saptanmış yıllık Üretici Fiyat
Endeksindeki artış oranı dikkate alınarak
Müsteşarlıkça artırılabilir.
(5)Hasar esasına göre gerekli
özsermaye tutarının hesaplanması sırasında
yeni devralınan portföyler dolayısıyla
geçmiş üç yıllık veriye sahip olunamaması
durumunda; portföyü devralan şirket,
portföyünü devraldığı şirketin geçmiş
verilerini kendi verileri ile konsolide
ederek hesaplama yapabilir.
(6) Hayat branşı için gerekli
özsermaye tutarı aşağıdaki gibi hesaplanır.
a) Yükümlülük Esasına Göre
Gerekli Özsermaye: Hayat matematik karşılığı
(direkt ve endirekt işler dahil) ile bir
yıllık hayat sigortaları için ayrılan
kazanılmamış primler karşılığının toplamının
%4’ünün, son bir yıl için ayrılan net
matematik karşılıklar ile son bir yılda bir
yıllık hayat sigortaları için ayrılan net
kazanılmamış primler karşılığının toplamının
brüt matematik karşılıklar ile bir yıllık
hayat sigortaları için ayrılan brüt
kazanılmamış primler karşılığının toplamına
oranı %85 ten aşağı ise %85, yüksekse
bulunan oranla çarpılması sonucunda elde
edilen tutardır.
b) Risk
Esasına Göre Gerekli Özsermaye: Ölüm halinde
sigortalıya ödenecek meblağdan
matematik karşılıklar ile kazanılmamış
primler karşılığının düşülmesi sonucunda
bulunan risk kapitalinden;
1) Sigorta süresi azami üç yıla
kadar olanların % 0.1,
2) Sigorta süresi üç yıldan
fazla beş yıldan az olanların % 0.15,
3) Sigorta süresi beş yıldan
fazla olanlar için % 0.3,
ile çarpılmaları sonucunda elde
edilen tutarlar toplamının, son bir yıldaki
reasürans devirlerinden sonraki toplam risk
kapitalinin reasürans devirlerinden önceki
toplam risk kapitaline oranı % 50 den aşağı
ise % 50, yüksek ise bulunan oranla
çarpılması sonucunda bulunan tutardır.
(7) Emeklilik branşı için
gerekli özsermaye tutarı, katılımcılara ait
bireysel emeklilik
hesaplarındaki birikimlerin asgari binde
beşi oranında olmalıdır. Bu şekilde
hesaplanan özsermaye miktarının 4632
sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve
Yatırım Sistemi Kanununun 8 inci maddesinde
belirtilen asgari sermaye tutarının iki
katını aşması halinde artan tutar dikkate
alınmaz.
İkinci
yönteme göre gerekli özsermaye
MADDE 8 –
(1) İkinci yönteme göre belirlenecek gerekli
özsermaye hesabında
Şirketlerin; aktif riski, reasürans riski,
aşırı prim artışı riski, muallak hasar
karşılığı riski, yazım riski, faiz ile kur
riski dikkate alınır.
(2) Aktif riski hesaplamasında
aktif hesap kalemleri aşağıda belirtilen
risk ağırlıkları ile çarpılır;
a)
Kasa
0.000
b)
Bankalar
0.010
c) Devlet Borçlanma Senetleri
(Eurobond
Dahil)
0.000
ç) Devlet Borçlanma Senetleri
Karşılığında
0.000
Yapılan Ters Repo
İşlemlerinden Alacaklar
d) Kendi Sermaye Grubuna ait
Hisse
Senetleri
0.250
ve Diğer Değişken Getirili
Finansal Varlıklar
e) Diğer Hisse Senetleri ve
Diğer
Değişken
0.150
Getirili Finansal
Varlıklar
f) Özel Sektör
Bonoları
0.150
g) Yatırım Fonu Katılma
Belgeleri ( A
Tipi)
0.150
ğ) Yatırım Fonu Katılma
Belgeleri ( B
Tipi)
0.050
h) Bağlı Menkul Kıymetler,
İştirakler,
0.150
Bağlı Ortaklıklar ve
Müşterek Yönetime
Tabi
Ortaklıklar (Sigorta ve
Reasürans ile Emeklilik
Şirketleri Hariç)
ı) Bağlı Menkul Kıymetler,
İştirakler,
0.030
Bağlı Ortaklıklar ve
Müşterek Yönetime
Tabi
Ortaklıklar (Sigorta ve
Reasürans ile Emeklilik
Şirketleri)
i) Diğer Finansal
Varlıklar
0.150
j) Krediler (Ortaklık
İlişkisi Bulunan
Şirketlere)
0.200
k) Krediler
(Diğer)
0.200
l)
İkrazlar
0.200
m) İkrazlar
(Hayat)
0.000
n) Sigortacılık ve Emeklilik
Faaliyetlerinden
0.280
Alacaklar(Net) – Alınan
Teminatlar (Nakit,
Mevduat, Bankalarca
Garanti Edilen
Kredi Kartı Ödemeleri ve
Devlet Borçlanma
Senetlerinin %100’ü ile
Gayrimenkullerin %25’i)
o) Reasürans Faaliyetlerinden
Alacaklar
0.150
ve Depolar
ö) İlişkili Taraflardan
Alacaklar
0.200
p) Diğer
Alacaklar
0.200
(Finansal Kiralama
Alacakları, Verilen Depozito ve
Teminatlar, Diğer Çeşitli
Alacaklar)
r) Yatırım Amaçlı
Gayrimenkuller
0.200
s) Kullanım Amaçlı
Gayrimenkuller
0.050
ş) Diğer
Aktifler
0.150
(Gelecek Aylar ve Yıllar
İhtiyacı Stoklar, İş Avansı,
Personele Verilen
Avanslar, Gayrimenkuller Hariç
Olmak Üzere Maddi
Varlıklar, Maddi Olmayan
Varlıklar ve Yukarıda
Sayılmayan Diğer Aktifler)
(3) Reasürans riski
hesaplaması, reasüröre devredilen toplam
bölüşmeli reasürans primi ile yapılır.
Müsteşarlıkça belirlenecek derecelendirme
kuruluşları tarafından derecelendirilen A ve
B dereceli reasürörler ile Türkiye’deki
havuzlara devredilen riskler için 0.05
(Tarım Sigortaları Havuzu için 0.010), bunun
dışındaki dereceler için 0.150 risk
katsayısı ile devredilen bölüşmeli reasürans
prim tutarı çarpılır. Türkiye’de faaliyette
bulunan reasürans şirketlerinin
derecelendirme notlarının ülke notunu
aşamaması durumunda ülke notu A eşiti
sayılır.
(4) Aşırı prim artışı riski
hesaplamasında, toplam yazılan primin bir
önceki yıla göre artış oranı, sektör artış
oranının %50’sinden fazla ise aşan kısma 0.2
risk ağırlığı uygulanır. Özelliği itibariyle
belirli branşlarda bu oran Müsteşarlıkça
düşürülebilir. Faaliyete yeni başlayan
şirketlerin faaliyete başladıkları yıl bu
risk sıfır olarak alınır.
(5) Muallak hasar karşılık
riski hesabında, branşlar itibariyle net
muallak hasar karşılığı tutarına aşağıdaki
risk ağırlıkları uygulanır;
a)
Hayat
0.025
b)
Yangın
0.050
c)
Nakliyat
0.050
ç)
Trafik
0.050
d) Kaza
(Diğer)
0.050
e)
Mühendislik
0.050
f) Hukuksal
Koruma
0.050
g)
Kredi
0.050
ğ) Ferdi
Kaza
0.050
h) Tarım
0.100
ı)
Sağlık
0.100
i) Kaza (Kasko)
0.125
(6) Yazım Riski hesaplamasında,
branşlar itibariyle alınan primler
tutarlarından varsa bölüşmeli reasürans için
reasüröre devredilen primler indirilerek,
kalan bakiyeye aşağıdaki risk ağırlıkları
uygulanır;
a) Ferdi
Kaza
0.050
b)
Hayat
0.050
c)
Yangın
0.100
ç)
Nakliyat
0.100
d) Trafik
0.100
e) Kaza
(Diğer)
0.100
f)
Mühendislik
0.100
g) Hukuksal
Koruma
0.100
ğ) Tarım (Havuz Retro)
0.060
h)
Kredi
0.150
ı)
Sağlık
0.200
i) Tarım
0.200
j) Kaza
(Kasko)
0.230
Yukarıda yer alan branşlar için
primler yıllık olarak dikkate alınır.
(7) Faiz ile Kur Riskini
karşılamak üzere, yukarıda yer alan riskler
için hesaplanan toplamın 0.03 risk katsayısı
ile çarpılması suretiyle bulunan tutar
gerekli sermaye hesabında dikkate alınır.
(8)
Aktif riski, reasürans riski, aşırı prim
artışı riski, muallak hasar karşılığı riski,
yazım riski, faiz ile kur riski
sonuçlarının toplamı ikinci yönteme göre
gerekli özsermaye tutarına eşittir.
(9) Bu
maddenin 2 nci fıkrasının (n) bendinde
belirtilen sigortacılık ve emeklilik
faaliyetlerinden alacaklar ile ilgili olarak
alınan teminatlar içerisinde yer alan
gayrimenkullerin
değer tespitinde sermaye piyasası mevzuatı
çerçevesinde değerleme hizmeti veren
şirketlerin raporları esas alınır.
İdari
tedbirler
MADDE 9 –
(1) Şirketlerin 4 üncü maddeye göre
belirlenen özsermaye tutarının 6 ncı maddeye
göre belirlenen gerekli özsermaye tutarından
düşük olması durumunda; Şirketlerin,
10 uncu
maddede belirtilen Sermaye Yeterliliği
Tabloları ile birlikte, Müsteşarlığın uygun
bulacağı bir ödeme planı sunmaları ve eksik
kalan sermayeyi tamamlamaları gereklidir.
(2) Ödeme planının sunulmaması,
planının Müsteşarlıkça uygun bulunmaması
veya plana uyulmaması durumunda 7397 sayılı
Sigorta Murakabe Kanunu ile 4632 sayılı
Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım
Sistemi Kanunu hükümleri çerçevesinde işlem
yapılır.
Bildirim
MADDE 10
–
(1) Sigorta ve reasürans ile emeklilik
şirketleri bu Yönetmeliğin ekinde yer alan,
Ek-1A ve Ek-1B, Sermaye Yeterliliği
Tablolarını Haziran ve Aralık dönemleri
olmak üzere yılda iki defa hazırlarlar ve
dönemi takip eden iki ay içerisinde
Müsteşarlığa gönderirler.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son
Hükümler
Aşamalı
tedbir seviyesi
GEÇİCİ
MADDE 1 –
(1) 31/12/2005 için tüm şirketler bu
Yönetmelikte belirtilen esaslara uygun
olarak yeniden gerekli özsermayelerini
hesaplar ve en geç 30/4/2006 tarihine kadar
Müsteşarlığa gönderirler. Bu Yönetmeliğin 9
uncu maddesindeki tedbirlerin uygulanmasında
6 ncı maddede belirtilen gerekli özsermaye
31/12/2005 sonuçları için %80, 31/12/2006
sonuçları için %90 ve 31/12/2007 sonuçları
için %100 oranında dikkate alınır.
İstisna
tutulan hüküm
GEÇİCİ
MADDE 2 –
(1) 26/12/1994 tarihli ve 22153 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Sigorta ve Reasürans
Şirketlerinin Kuruluş ve Çalışma Esasları
Yönetmeliğin 30 uncu maddesinin bu
Yönetmeliğe aykırı hükümleri uygulanmaz.
Yürürlük
MADDE 11
–
(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe
girer.
Yürütme
MADDE 12
–
(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Hazine
Müsteşarlığının bağlı bulunduğu Bakan
yürütür.
Ekleri
İçin
Tıklayınız |
