|
JEOTERMAL KAYNAKLAR VE DOĞAL
MİNERALLİ SULAR KANUNU (13.06.2007)
Kanun No. 5686
BİRİNCİ BÖLÜM
Genel Hükümler
Amaç
MADDE 1 –
(1) Bu Kanunun amacı,
jeotermal
ve doğal mineralli su kaynaklarının
etkin bir şekilde aranması,
araştırılması, geliştirilmesi,
üretilmesi, korunması, bu kaynaklar
üzerinde hak sahibi olunması ve
hakların devredilmesi, çevre ile
uyumlu olarak ekonomik şekilde
değerlendirilmesi ve terk edilmesi
ile ilgili usûl ve esasları
düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2 –
(1) Bu Kanun, belirlenmiş veya
belirlenecek
jeotermal ve doğal mineralli
su kaynakları ile
jeotermal
kökenli gazların arama ve işletme
dönemlerinde, kaynaklar üzerinde hak
sahibi olunması, devredilmesi, terk
edilmesi, kaynak kullanımının ihale
edilmesi, sona erdirilmesi,
denetlenmesi, kaynak ve
kaptajın
korunması ile ilgili usûl ve esaslar
ile yaptırımları kapsar.
Tanımlar
MADDE 3 –
(1) Bu Kanunda geçen;
1) Bakanlık: Enerji ve
Tabiî Kaynaklar Bakanlığını,
2) MTA: Maden Tetkik ve
Arama Genel Müdürlüğünü,
3) MİGEM: Maden İşleri
Genel Müdürlüğünü,
4) İdare: İl özel
idarelerini,
5) Kaynak: Doğal yolla,
sondaj veya kuyularla
jeotermal
akışkan veya doğal mineralli su,
gaz veya bunların birlikte elde
edildiği yerleri,
6)
Jeotermal kaynak: Jeolojik
yapıya bağlı olarak yerkabuğu
ısısının etkisiyle sıcaklığı sürekli
olarak bölgesel atmosferik yıllık
ortalama sıcaklığın üzerinde olan,
çevresindeki sulara göre daha fazla
miktarda erimiş madde ve gaz
içerebilen, doğal olarak çıkan veya
çıkarılan su, buhar ve gazlar ile
yeraltına insan düzenlemeleri
vasıtasıyla gönderilerek yerkabuğu
veya kızgın kuru kayaların ısısı ile
ısıtılarak su, buhar ve gazların
elde edildiği yerleri,
7) Doğal mineralli su:
Yerkabuğunun farklı derinliklerinde,
uygun jeolojik şartlarda doğal
olarak oluşan bir veya daha fazla
kaynaktan yeryüzüne kendiliğinden
çıkan ya
da çıkartılan, mineral içeriği ve
diğer bileşenleri ile tanımlanan;
tedavi, şifa amaçlarıyla da
kullanılan içmece suyu, şifalı su ve
benzeri adlarla anılan soğuk ve
sıcak doğal suları,
8)
Jeotermal alan: Yapılan
bilimsel ve teknik çalışmalarla
sınırları belirlenen ve üzerinde
jeotermal
kaynak veya
jeotermal kaynakla birlikte
doğal mineralli suların bulunduğu
alanı,
9)
Jeotermal sistem:
Jeotermal
alan oluşumunu sağlayan; beslenme
alanı, akışkan, ısı kaynağı,
rezervuar
ve/veya zonu,
örtü kaya ve boşalım alanının tümünü
kapsayan,
jeotermal kaynak ve/veya
doğal mineralli suların çıktığı
ve/veya üretildiği, kendine özgü
jeolojik yapısı, hidrojeolojik ve
kimyasal özellikleri olan sistemi,
10)
Jeotermal
rezervuar:
Sıcaklık ve jeokimyasal açıdan doğal
bir denge içinde bulunup bir
bütünlük ifade eden, değişik
şekillerde dışardan beslenen yarı
açık veya kapalı sıcak su ve/veya
buhar üretim ortamını,
11) Sondaj:
Jeotermal
akışkanları aramak, üretmek,
kullanım sonrası
reenjekte
etmek,
rezervuarı gözlemlemek veya
test etmek için bilimsel yöntemler
ve uygun araçlar kullanılarak,
gereken derinlik ve çapta
yeryüzünden kaynağa doğru jeolojik
takip ile delik kazma ve açma işlemi
ile jeotermal
rezervuar
oluşturmak için akışkan enjekte
etmek için kuyu açma işlemini,
12) Akışkan:
Kaynaklardan elde edilen su, gaz ve
buharı,
13)
Kaptaj:
Akışkanın doğal olarak ve/veya
bilimsel yöntemler ve uygun araçlar
kullanılarak
rezervuardan yeryüzüne
ulaşmasından itibaren kirlenmesinin
önlenerek ve korunarak daha sağlıklı
şekilde değerlendirilebilmesi için
kullanım öncesi özel teknikle
yapılan toplama havuzlarında, galeri
ve/veya kuyularda biriktirilmesi
işlemini,
14) Koruma alanı:
Kaynak ve bunların bağlı olduğu
jeotermal
sistemin; bozulmasına, kirlenmesine
ve sürdürülebilir özelliğinin
yitirilmesine neden olacak dış
etkenlerden korumak amacıyla sahanın
jeolojik, hidrojeolojik yapısı,
iklim koşulları, zemin cinsi ve
tipleri, drenaj sahası sınırı,
kaynak ve kuyu çevresindeki yerleşim
birimleri, endüstri tesisleri,
çevrenin
topografik yapısı gibi
unsurlara bağlı olarak belirlenmiş
önlemler alınması gereken,
içerisinde yapılan faaliyetlerin
kontrol ve denetime tâbi olduğu ve
gerektiğinde yapılaşma ve arazi
kullanım faaliyetleri kısıtlanabilir
alanları,
15) Bloke alan: İşletme
ruhsatı verilmiş bir
jeotermal
kaynaktan yapılan üretim
faaliyetlerinin etkilenmemesi için
işletme ruhsatı sahibi dışındaki
talep sahiplerine kapatılmış ve
işletmeye açılmayacak alanları,
16) Enjeksiyon:
Akışkanların, yapay yöntemlerle
jeolojik formasyonlara
gönderilmesini,
17)
Reenjeksiyon:
Üretilen
jeotermal akışkanların yapay
yöntemlerle kullanıldıktan sonra
tamamının veya kalan kısmının
üretildikleri jeolojik formasyonlara
geri gönderilmesini/basılmasını,
18) Deşarj:
Jeotermal
akışkanın kullanımından sonra
reenjekte
edilemeyen kısmının veya tamamının
çevre kirliliğine neden olmayacak
şekilde başka alıcı ortamlara
gönderilmesini,
19) Test:
Rezervuarın
üretimi, yönetimi ve izleme
programını oluşturmak için fiziksel
ve kimyasal parametreleri
belirlemeye yönelik yürütülen
çalışmaları,
20) Emniyetli verim:
Jeotermal
sistemi ve
rezervuar dengesini
bozmayacak şekilde aynı
rezervuardan
birim zamanda üretilebilecek azami
akışkan miktarını,
21) Ruhsat: Sınırları
belirlenmiş bir alanda kaynak
tespiti ve işletilmesi
faaliyetlerinin yapılabilmesi için
verilen izin belgesini,
22) Proje: Kaynaktan
yararlanmak amacıyla yapılacak
çalışmaları düzenleyen, belirlenen
usûl ve esaslara göre hazırlanan,
arama ve işletme dönemindeki
faaliyetlerin başlaması, gelişimi ve
bitirilmesi ile ilgili süreleri
içeren, beyan niteliğindeki metni,
23) Arama:
Jeotermal
sistemden akışkan elde etmek
amacıyla jeolojik araştırmalarla
başlatılan, jeokimyasal ve jeofizik
çalışmalarla desteklenen, yapılan
tüm çalışmalara ait verilerin
değerlendirilmesi sonucu belirlenen
lokasyon
veya
lokasyonlarda amaç ve
tekniğine uygun olarak jeolojik
takiple açılan sondaj çalışmaları
ile üretime yönelik test
çalışmalarını da içeren projede
belirtilen faaliyetler bütününü,
24) Arama ruhsatı:
Sınırları belirlenmiş bir alanda,
kaynak arama faaliyetlerinde
bulunulabilmesi amacıyla projeye
dayalı verilen izin belgesini,
25) İşletme: Arama
faaliyetleri sonucunda elde edilen
kaynağın üretim, kullanım,
reenjeksiyon,
enjeksiyon, deşarj ve bu
faaliyetlere yönelik sondaj
çalışmalarını içeren projede
belirtilen faaliyetler bütününü,
26) İşletme ruhsatı:
Belirli bir alanda akışkanın
üretilebilmesi ve değerlendirilmesi
için projeye dayalı verilen izin
belgesini,
27) Faaliyet:
Jeotermal
kaynakların aranması,
geliştirilmesi, işletilmesi ve terk
edilmesi ile
jeotermal ve doğal mineralli
suların kullanılması hususundaki
işlemleri,
28) Faaliyet raporu:
Ruhsat döneminde yönetmelikle
belirlenen kıstaslara göre yıllık
olarak hazırlanan ve faaliyetler ile
ilgili gelişmelerin idare ve MTA’ya
bildirilmesini sağlayan raporu,
29) Kira sözleşmeleri:
İşletme ruhsatına dayalı kullanım
alanlarıyla ilgili hakların,
başkalarına kiralanmasını sağlayan
sözleşmeleri,
30) Mücbir sebep: Sel,
yangın, deprem, çökme, heyelan,
savaş hali ile yönetmelikte
belirtilen diğer halleri,
31) Beklenmeyen haller:
Jeoloji ve kaynak şartlarındaki
beklenmeyen fiziksel ve kimyasal
değişiklikler ile ilgili mevzuat
gereğince diğer kurumlardan alınması
gereken izinlerin alınamaması
durumlarını,
32) Teminat: Kaynağın
değerlendirilmesine yönelik
faaliyetlerde, kamu can ve mal
sağlığını etkileyecek durumların
oluşması ve ruhsat sahibi tarafından
gerekli tedbirlerin alınmaması
halinde kullanılmak üzere arama,
işletme ve bloke alanları için nakdi
para, banka ve özel finans teminat
mektubu, Devlet bono ve tahvili
olarak idareye verilen güvenceyi,
33)
Gayrisafi
hasılat: İşletmenin toplam yıllık
cirosu olup, işletmelere ait
tahakkuk eden her türlü mal ve
hizmet satış bedelleri, faizler ile
yapılan kiralamaların dahil olduğu
miktarı,
ifade eder.
Mülkiyet ve ruhsat
MADDE 4 –
(1) Jeotermal
kaynaklar ve doğal mineralli sular,
Devletin hüküm ve tasarrufu altında
olup bulundukları arzın mülkiyetine
tâbi değildir. Kaynağa ilişkin
faaliyetlerin yapılabilmesi için bu
Kanuna göre Ruhsat alınması
zorunludur.
(2)
Jeotermal
kaynaklar ve doğal mineralli sulara
ilişkin haklar, medeni hakları
kullanmaya ehil Türkiye Cumhuriyeti
vatandaşlarına, statüsünde
jeotermal
kaynaklar ve doğal mineralli sularla
ilgili faaliyet yapabileceği hususu
yer alan Türkiye Cumhuriyeti
kanunlarına göre kurulmuş tüzel
kişiliği haiz şirketlere, bu hususta
yetkisi bulunan kamu iktisadi
teşebbüsleri ile müesseselerine,
bağlı ortaklıkları ve iştirakleri
ile diğer kamu kurum, kuruluş ve
idarelerine verilir.
Jeotermal
kaynaklar ve doğal mineralli sulara
ilişkin haklar gerçek veya tüzel tek
kişi adına verilir.
(3)
Jeotermal
kaynaklar ve doğal mineralli sulara
ilişkin haklar, miras yolu ile
intikal eder. Bu haklar, bütün
mirasçıların vekâletini havi bir
vekâletname ile ikinci fıkrada
belirtilen niteliklere sahip
mirasçılardan birine veya üçüncü bir
şahsa devredilir. Mirasçıların
ittifak edememeleri halinde
mirasçılardan birinin müracaatı ile
mahkeme mirasçılardan bu hakkın en
ehil olana tahsisine veya bu da
mümkün olmazsa ruhsatın satılmasına
karar verir. Mahkeme bu hususu basit
muhakeme usûlü ile halleder. Eğer
dava söz konusu değil ise altı ay
içerisinde intikal işlemleri
tamamlanmayan ruhsatlar feshedilir.
Devir ve intikal işlemlerinin ne
şekilde yapılacağı yönetmelikle
belirlenir.
İKİNCİ BÖLÜM
Ruhsatlar
Arama ruhsatı
MADDE 5 –
(1) Arama ruhsatı müracaatları,
talep sahibi tarafından 1/25000
ölçekli pafta adı ve koordinatları
belirtilerek beş bin hektarı
geçmeyecek
şekilde arama projesi ile birlikte
idareye yapılır. Müracaatlarda
öncelik hakkı esastır. Aynı yer için
aynı anda birden fazla talep olması
halinde, projeler incelenerek en
hızlı ve en fazla yatırımı teklif
eden proje sahibinin talebi tercih
edilir.
(2) İdare, müracaat
alanı hakkında bilgileri
MİGEM’e
bildirir. Arama için başvurulan
saha, önceki diğer başvurular ile
çakışıyorsa, MİGEM çakışan kısımları
çıkararak kalan saha için "arama
ruhsatı" verilebileceğini idareye
bildirir. İdare, verilen ruhsatı
koordinatları ile birlikte kayıtlara
alınmak üzere
MİGEM’e bildirir.
(3) Arama ruhsat süresi
üç yıldır. Faaliyetlerin olumlu
gelişmesi ve ilave etütlere ihtiyaç
duyulması halinde revize proje
verildikten sonra idarece uygun
bulunması halinde bir yıl uzatılır
ve uzatma
MİGEM’e bildirilir. Arama
ruhsatı süre uzatım talebi, ruhsat
süresi bitiminden önce idareye
yapılır.
(4) Arama ruhsatı
döneminde idarenin bilgisi
dahilinde, çevrenin kirletilmemesi
kaydı ile sadece test amaçlı üretim
yapılabilir.
(5) Birden fazla ili
içine alan arama ve işletme
faaliyetlerinde başvurular alanın
büyük olduğu il idaresine yapılır ve
işlemler alanın küçük olduğu il
idaresine bildirilir.
İşletme ruhsatı
MADDE 6 –
(1) Arama ruhsatı sahibinin, arama
ruhsat süresinin son günü akşamına
kadar işletme projesi ile idareye
işletme ruhsatı başvurusunda
bulunması halinde "işletme ruhsatı"
verilir ve varsa tespit edilen bloke
alanıyla birlikte
MİGEM’e
bildirilir.
(2) İşletme ruhsatı
sahipleri, işletme faaliyetine
geçmek
için ilgili kurumlardan gerekli
izinleri almakla yükümlüdür.
(3) İşletme ruhsatı
sahibi, projesinde belirtilen süre
içinde işletmeye
geçmez
veya herhangi bir sebeple işletme
ruhsatının iptal edilmesi durumunda
teminat irat kaydedilir ve saha
idare tarafından ihaleye çıkarılır.
İşletme projeleri ile ihaleye
katılan isteklilerden idareye en
fazla geliri teklif eden istekliye
işletme ruhsatı verilir ve
MİGEM’e
bildirilir.
(4) İdareden izin
alınmaksızın, projede yer alan
herhangi bir kuyunun yenilenmesi,
sayısının ve kapasitesinin
artırılması, enjeksiyon,
reenjeksiyon,
üretim amaçlı tüm sondaj
faaliyetleri ile diğer proje
değişiklikleri ve revizyonları
yapılamaz. İdare, gerekli görülen
hallerde, bedelini ödemek kaydıyla,
MTA’dan değerlendirme isteyebilir.
(5) İşletme ruhsatı
süresi otuz yıldır. Süre sonunda
ruhsat sahibinin talep etmesi
durumunda onar yıllık dönemler
halinde uzatılır. Süre uzatımları
MİGEM’e
bildirilir.
(6) Doğal çıkış
halindeki
jeotermal ve doğal mineralli
sular için,
kaptajı yapılarak doğrudan
işletme talepleri de İdarece bu
Kanun hükümlerine göre işletme
ruhsatına bağlanır ve
MİGEM’e
bildirilir.
Teknik sorumluluk ve faaliyet raporu
MADDE 7 –
(1) Arama ve işletme ruhsatı
süresince, faaliyetlerin ilgili
mühendislik dallarından bir
mühendisin sorumluluğunda
sürdürülmesi zorunludur. Teknik
sorumlu olmaksızın faaliyette
bulunulması halinde, ruhsat teminatı
irat kaydedilerek, faaliyetler
durdurulur.
(2) Teknik sorumlu;
kaynağın aranması, araştırılması,
geliştirilmesi ve üretiminde
bilimsel ve teknik esasları
gözeterek görev ve sorumluluklarını
yerine getirir. Ancak doğal
mineralli su işletmelerinde ilgili
mühendislik fakültesi mezunu
herhangi bir kişi teknik sorumlu
olarak bulunabilir.
(3) Teknik sorumlu veya
sorumlularca hazırlanan yıllık arama
ve işletme faaliyet raporlarının
ruhsat sahibince iki nüsha olarak
takip eden yılın Mart ayı sonuna
kadar idareye verilmesi zorunludur.
Faaliyet raporlarının bir nüshası
idare tarafından MTA’ya gönderilir.
(4) Arama ve işletme
faaliyet raporlarının süresi
içerisinde idareye verilmemesi
halinde, teminatı irat kaydedilerek
iki aylık ek süre verilir ve teminat
iki ay içerisinde iki katına
tamamlattırılır. Bu süre sonunda da
faaliyet raporunun verilmemesi
halinde arama ruhsatı iptal edilir
ve MİGEM’e
bildirilir.
Mücbir sebep ve beklenmeyen hal
MADDE 8 –
(1) Ruhsat sahibi, mücbir sebep veya
beklenmeyen halin ortaya çıkması
durumunda, gerekçe ve süre
belirtilmek kaydıyla on gün içinde
idareye müracaat ederek geçen
sürenin ruhsat süresine eklenmesini
ve bu sürede yükümlülüklerinin
askıya alınmasını talep eder. Ruhsat
sahibi tarafından idareye yapılan
müracaat tarihi, mücbir sebebin
başlama tarihi olarak kabul edilir.
(2) Ruhsat sahibi,
mücbir sebep veya beklenmeyen
hallerin ortadan kalkmasından
itibaren en geç üç ay içinde
faaliyete
geçmek zorundadır. Bu süre
içinde faaliyete
geçilmediği
takdirde, teminatı irat kaydedilerek
yeniden teminat vermesi ve faaliyete
geçmesi
için ruhsat sahibine üç ay ek süre
verilir. Bu süre sonunda da teminat
yatırılmaz ve faaliyete geçilmez ise
ruhsat iptal edilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Ortak Hükümler
Faaliyetlerin denetlenmesi
MADDE 9 –
(1) Faaliyetler her yıl idare
tarafından denetlenir. Gerektiğinde
idarece talep edilmesi halinde MTA
tarafından da denetim yapılır.
Denetimler, 14 üncü maddede
belirtilen hususlar ve diğer
maddelerde belirtilen ilkeler
dikkate alınarak yapılır. Denetimler
için ruhsat sahibi tarafından MTA’ya
1000 Türk Lirası ödenir. Bu miktar,
MTA tarafından yıllık
ÜFE’ye
göre artırılır.
(2) Memuriyet mahalli
dışında MTA’ca görevlendirilen
konuyla ilgili ve yardımcı
personele, 10/2/1954 tarihli ve 6245
sayılı Harcırah Kanununun 50
nci
maddesi ile ilişkilendirilmeksizin,
her yıl Bütçe Kanunu ile belirlenen
gündelik harcırah miktarının iki
katı tutarında 6245 sayılı Harcırah
Kanunu genel hükümlerine göre
harcırah ödenir. Bu madde kapsamında
ödenen gündelik tutarından herhangi
bir ad altında kesinti yapılmaz.
(3) MTA, yapacağı
denetim ve incelemeler için gerekli
görmesi halinde, diğer ilgili
bakanlık, kamu kurum ve
kuruluşlarının da katılımını
isteyebilir.
Devir, sicil, ihale, harç, teminat
ve idare payı
MADDE 10 –
(1) Devir, sicil, ihale, harç,
teminat ve idare payına ilişkin
esaslar aşağıdaki şekildedir:
a) Devir: Arama ve
işletme ruhsatları devredilebilir.
b) Sicil: İdare,
kaynağa ilişkin hakların devir,
haciz, rehin ve ipotek veya sona
erme hususlarını içeren bir sicil
tutmakla yükümlüdür. Ruhsatın
sınırları, kuyuların koordinatları,
akışkanın parametreleri, devir,
ihtiyati haciz, rehin, ihtiyati
tedbir, ipoteğe ilişkin bilgiler ve
akışkanın kullanımına ilişkin kira
ve benzeri sözleşmeler ile hakların
sona ermesi sicile işlenir. Haklar,
ancak sicile işlendiği takdirde
hüküm ve sonuç doğurur. İlgililer,
sicil kayıtlarının idarenin sicil
memurlarından biri huzurunda
gösterilmesini isteyebilir. Sicil
alenidir ve kaynak sicilindeki
kayıtların bilinmediği iddia
edilemez. Haklara ilişkin olarak
yapılan sözleşmeler, idarece sicile
işlenmedikçe üçüncü kişilere karşı
ileri sürülemez.
c) İhale: Herhangi bir
sebeple hükümden düşmüş, terk
edilmiş veya taksir edilmiş
ruhsatlar, İdarece ihale yoluyla
aramalara ve işletmeye açılır. İhale
ilanı Resmî Gazete’de yayımlanır.
İhale süresi içinde müracaat
olmaması halinde ruhsat alanları
başka bir işleme gerek kalmaksızın
idare tarafından
MİGEM’e
bildirilerek arama ve işletme
müracaatlarına açık hale gelir.
ç) Harç:
Jeotermal
kaynaklar için 1000 Türk Lirası,
doğal mineralli sular için 500 Türk
Lirası arama ruhsat harcı alınır.
İşletme ruhsatları için bu harç
miktarları dört kat olarak
uygulanır.
d) Teminat: Ruhsat
aşamasına bağlı olarak, hektar
başına, ruhsat harcının % 1’i
tutarında ruhsat teminatı alınır. Bu
oranı, % 50 oranında artırmaya veya
eksiltmeye Bakanlar Kurulu
yetkilidir. Ancak teminat 15.000
Türk Lirasından az olamaz. Teminatın
asgarî miktarı ve harçlar, her yıl
Maliye Bakanlığınca belirlenen
yeniden değerleme oranlarına göre
artırılır. Bu madde uyarınca önceden
alınan işletme ruhsatı teminatları,
beş yılda bir Maliye Bakanlığınca
belirlenen yeniden değerleme
oranlarına göre artırılarak
güncelleştirilir. Bu Kanuna göre
tamamlanması veya yenilenmesi
gereken teminatlar güncel teminat
üzerinden alınır.
e) İdare payı:
Akışkanın doğrudan ve/veya dolaylı
kullanıldığı tesislerin
gayrisafi
hasılatının % 1’i tutarında idare
payı, her yıl Haziran ayı sonuna
kadar idareye ödenir. Tahsil edilen
tutarın beşte biri, idare
tarafından, kaynağın bulunduğu
belediye veya köy tüzel kişiliğine
bir ay içerisinde ödenir.
(2) Hak sahibi,
başvurunun kabul edildiğinin
kendisine bildirildiği tarihten
itibaren 15 gün içerisinde harç ve
teminatı yatırmadığı takdirde,
talebinden vazgeçmiş sayılır.
İdarî yaptırımlar
MADDE 11 –
(1) Faaliyetlerin, projeye göre
yürütülmesi zorunludur. Ruhsat
sahibinin projesinde belirtilmeyen
konularda veya izinsiz olarak
faaliyette bulunulduğu tespit
edilirse, teminatı irat kaydedilerek
faaliyet durdurulur ve teminat üç
katına çıkarılarak bir ay içinde
tamamlattırılır. Aynı fiilin tekrarı
halinde teminat irat kaydedilerek
ruhsat iptal edilir.
(2) Ruhsat sahibince,
kaynak koruma alanı etüdü yapılmadan
işletmeye
geçilmesi veya koruma alanı
etüdünde öngörülen tedbirlere
uyulmamasının tespiti halinde
faaliyetler durdurularak teminat
irat kaydedilir. Altı ay içerisinde
gerekli tedbirlerin alınması ve
teminatın tamamlattırılması istenir.
Altı ay sonunda teminat verilmez ve
tedbirler alınmaz ise faaliyetler
durdurulur.
(3) İdare payının
süresi içerisinde ödenmemesi
halinde, teminat irat kaydedilerek
iki aylık süre verilir. Bu süre
zarfında idare payı yatırılmaz ve
teminat tamamlanmaz ise faaliyetler
durdurulur.
(4) Ruhsat olmadan
faaliyette bulunulduğunun tespiti
halinde, faaliyetler idarece
durdurulur. 22/2/2005 tarihli ve
5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununa
göre 50.000 Türk Lirası idare
tarafından idarî para cezası
tahakkuk ettirilir.
(5) Ruhsat ve/veya
gerekli izinler alınmadan yapılan
faaliyetler durdurulur. Kaynağın ve
rezervuarın
korunması ile çevre kirliliğinin
önlenmesi için acil tedbirlerin
gerekli olduğu hallerde tedbirler
idarece alınır. Bu nedenle yapılan
her türlü masraf, sorumlusundan
idare tarafından 21/7/1953 tarihli
ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının
Tahsil Usulü Hakkında Kanun
hükümlerine göre tahsil edilir.
İrtifak ve kamulaştırma
MADDE 12 –
(1) Arama ruhsatı sahibi, arama
faaliyetleri yapılacak alanda, özel
mülkiyete konu taşınmazın sahibi ile
anlaşamaması halinde, idareye
müracaat ederek irtifak hakkı
talebinde bulunabilir.
(2) İşletme ruhsatı
süresince sadece sondaj yerleri ve
isale
hattı, kaptaj
gibi gerekli olan yerler için
taşınmazın sahibi ile anlaşma
sağlanamaz ise ruhsat sahibi,
idareye müracaat ederek kamulaştırma
veya irtifak hakkı talebinde
bulunabilir. Talep, idarece
incelenip değerlendirildikten sonra
uygun bulunması halinde kamu yararı
kararı alınır.
(3) İrtifak ve
kamulaştırma işlemleri, 4/11/1983
tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma
Kanunu hükümlerine göre yürütülür.
İrtifak ve kamulaştırma bedelleri ve
masrafları ruhsat sahibince ödenir.
(4) Kamulaştırılan
taşınmaz, tapuya idare adına tescil
edilip, faaliyetler devam ettiği
sürece ruhsat sahibi adına tahsis
edilir.
(5) Kamulaştırılan
taşınmazın, faaliyetler için lüzum
kalmadığının idarece tespiti
halinde, Kamulaştırma Kanununda
öngörülen usûl ve esaslara göre
belirlenecek rayiç bedeli ödenmek
kaydıyla kamulaştırılan yerin eski
sahibine iade edileceği hususu,
ruhsat sahibi ve taşınmazın eski
sahibine tebliğ edilir. Eski
sahibinin taşınmazı altı ay
içerisinde almak istememesi
durumunda taşınmaz idareye kalır.
(6) Tapu siciline
konulan şerhler idarenin müracaatı
üzerine ayrıca mahkeme kararına
gerek kalmadan silinir.
(7) Hazinenin özel
mülkiyetinde veya Devletin hüküm ve
tasarrufundaki yerlerde yapılan
faaliyetler için bu Kanunun yürürlük
tarihinden sonra kira, ecri misil
alınmaz.
(8)
Jeotermal
kaynak dağıtımı ve üretimini yapan
şirketler sanayi kuruluşu ve atık
arıtma kuruluşu olarak
değerlendirilirler. Bu
değerlendirilmeye göre başta
elektrik tarifeleri olmak üzere
sanayi kuruluşları ve atık arıtma
kuruluşlarına tanınan tüm teşvik ve
haklardan yararlanırlar.
Rehin, haciz, ihtiyati tedbir ve
ipotek tesisi
MADDE 13 –
(1) Ruhsat alanının işletilmesinde
gerekli olan kuyular, her türlü
tesisler, ekipman, su taşıma hat ve
sistemleri, aletleri ile bir yıllık
diğer işletme malzemesi gibi
kaynağın üretimine yönelik ayrılmaz
parçalar, münferiden haczedilemez
veya üzerlerine ihtiyati tedbir
konulamaz ancak bir kül halinde
haczi ve ihtiyati tedbir konulması
mümkündür. Bunların tamamı üzerine
ihtiyati tedbir konulması veya
icraen
satışlarına karar verilmesi halinde,
işletmenin faaliyetlerine müdahale
edilemez.
(2) İşletme ruhsatı
üzerine 22/11/2001 tarihli ve 4721
sayılı Türk Medeni Kanunu ilgili
hükümleri uyarınca, ruhsat süresini
geçmemek
kaydıyla, ipotek tesisi mümkündür.
Üzerine ipotek tesis edilmiş işletme
ruhsatının alanlarında değişiklik
olduğu takdirde, mevcut ipotek,
hiçbir işleme gerek kalmaksızın
yeniden verilen ruhsat üzerinde de
aynı şartlarla devam eder.
(3) İşletme ruhsatının
sona ermesi halinde ipotek, kuyular
ve bunların korunması için yapılmış
tesisler dışında kalan ruhsat
sahibine ait tesis, vasıta, alet ve
malzeme üzerinde devam eder.
Kaynak
rezervuarının korunması
MADDE 14 –
(1) Bu Kanuna tâbi faaliyetlerde
kaynağı oluşturan
jeotermal
sistemin korunması, kaynağın israf
edilmemesi ve çevrenin korunması
esas olup işletme faaliyeti
öncesinde kaynağın koruma alanları
etüdünün ruhsat sahibi tarafından
yaptırılması zorunludur. Aksi
takdirde faaliyetler durdurularak
koruma alanlarının belirlenmesi için
ruhsat sahibine uygun süre verilir.
Bu süre sonunda da koruma alanının
belirlenmemesi halinde 11 inci madde
hükümleri uygulanır.
(2) Koruma alanı etüt
raporları, MTA’nın görüşü alınarak,
idare tarafından onaylanır. Arazi
kullanımı ve yapılaşma ile ilgili
kaynak koruma alanları etüdünde
öngörülen kısıtlama ve koşullar,
imar planlarında esas alınır. Kaynak
koruma alanlarında alınacak
tedbirlere ilişkin genel ilkeler
yönetmelikle belirlenir.
(3) MTA tarafından
yapılan denetlemelerde faaliyetlerin
öngörülen tedbirlere uygun
yürütülmediğinin tespiti halinde,
faaliyetler idarece durdurulur.
Alınacak tedbirler, MTA tarafından
belirlenir ve idareye bildirilir.
Gerekli tedbirleri almak ve/veya
aldırmakla idare yükümlüdür. Gerekli
tedbirlerin alınması için en fazla
bir yıl süre verilir. Öngörülen
tedbirlerin yerine getirilmemesi
halinde ruhsat iptal edilir.
(4) Ruhsat sahibi,
kullanım sonrası açığa çıkacak
akışkanı çevre limitlerini dikkate
alarak deşarj edebilir. Akışkan
içeriği çevre limitlerine göre
deşarja izin vermiyorsa
reenjekte
etmekle yükümlüdür. Ancak
formasyonun fiziksel ve kimyasal
özellikleri nedeniyle
reenjeksiyonun
gerçekleşmediğinin MTA tarafından
onaylanması halinde, çevre
kirlenmesini önleyecek tedbirler
alınarak deşarj yapılır.
(5) Entegre
jeotermal
kaynak kullanım alanı dışındaki
müstakil kaplıca ve doğal mineralli
su işletmelerinde
reenjeksiyon
ve enjeksiyon şartı aranmayabilir.
Çevre ve Orman Bakanlığının görüşü
doğrultusunda idarece karar verilir.
Terk ve tesislerin intikali
MADDE 15 –
(1) Arama veya işletme ruhsatı
sahibi, ruhsat alanının tamamını
veya bir kısmını terk talebinde
bulunabilir. İdare, faaliyetle
ilgili gerekli emniyet tedbirlerinin
yerine getirilmiş ve çevre
düzenlenmesi yapıldığının tespitini
müteakip terk talebini kabul eder.
(2) Arama ve işletme
ruhsatlarının fesih, iptal, terk
veya sürenin bitmesi nedeniyle sona
ermesi halinde, hak sahibine
tazminat verilmeksizin kuyular ve
bunların korunması için yapılmış
tesisler, gerekli kuyu başı emniyet
tedbirleri alınmış olmak kaydıyla
idareye intikal eder. Diğer tesis,
vasıta, alet ve malzeme ruhsat
sahibine aittir. Bu şekilde idareye
intikal eden varlıklar ihale ile
satışı yapılarak gerekli
ruhsatlandırma yapılır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli
Hükümler
Maden Tetkik ve Arama Genel
Müdürlüğü hizmetleri ile ilgili
haklar
MADDE 16 –
(1) MTA,
jeotermal ve doğal mineralli
su kaynak aramalarını ruhsat
harcından ve teminatından muaf
olarak bu Kanun hükümlerine göre
ruhsat alarak yapar. MTA’nın arama
ruhsatı aldığı sahalarda kaynak
varlığı tespit etmesi halinde, bu
alan MTA tarafından ihale edilir ve
ihale üzerinde kalan istekliye bu
alanda idarece işletme ruhsatı
verilir. MTA’nın yaptığı masraflar
ihale bedeli üzerinden alındıktan
sonra kalan miktar MTA ve idarece
eşit paylaşılır.
(2) MTA, yürüyen ruhsat
alanları dahil her yerde ruhsat
şartı olmaksızın her türlü bilimsel
ve teknik çalışmayı yapabilir.
Kültür
ve turizm koruma ve gelişim
bölgeleri ile turizm merkezlerine
ilişkin hususlar
MADDE 17 –
(1) 12/3/1982 tarihli ve 2634 sayılı
Turizmi Teşvik Kanunu uyarınca ilan
edilen kültür ve turizm koruma ve
gelişim bölgeleri ile turizm
merkezlerinde;
a) Bu Kanun kapsamında
verilecek termal turizm amaçlı
işletme faaliyet izinlerinde, imar
planları ile belirlenen yatırım
alanları ve işletmelerin
kapasitelerinin gerektirdiği kaynak
miktarı sağlandıktan sonra diğer
kullanımlara yönelik talepler
karşılanabilir. Termal turizme
yönelik kullanım alanlarında imar
planı olmadan faaliyet izni
verilemez.
b) Turizm belgeli
tesislerin
jeotermal su kullanım bedeli,
kullanılan
jeotermal su miktarına göre
belirlenir.
c) Faaliyetler için
idarece önceden Kültür ve Turizm
Bakanlığının görüşü alınır.
(2) Enerji üretimi ve
ısıtma uygulamalarına uygun olan
akışkanlar hariç diğer akışkanların
bulunduğu alanlarda termal turizm
amaçlı kullanıma öncelik tanınır.
(3) Bu madde kapsamında
belediyelerce kurulacak şirketler
için 4046 sayılı Özelleştirme
Uygulamaları Hakkında Kanunun 27
nci
maddesi uygulanmaz, İçişleri
Bakanlığının görüşü alınır.
(4) Bu maddenin
uygulanması ile ilgili tüm usûl ve
esaslar, Kültür ve Turizm
Bakanlığının uygun görüşü alınarak
Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle
belirlenir.
MADDE 18 –
(1) 4/6/1985 tarihli ve 3213 sayılı
Maden Kanununun 47
nci
maddesinin üçüncü fıkrası aşağıdaki
şekilde değiştirilmiştir.
"Maden Tetkik ve Arama
Genel Müdürlüğü bu Kanun hükümlerine
göre arama ruhsatı alarak bulduğu
madenler için 15 inci maddeye göre
buluculuk hakkını kazanır. Arama
ruhsat süresi sonuna kadar Genel
Müdürlüğe devredilen bu ruhsatlar 30
uncu madde hükümlerine göre ihale
edilir. İhale sonucu elde edilen
gelirin %50’si MTA’ya kaynak geliri
olarak aktarılır."
MADDE 19 –
(1) MTA yurtiçi ve yurt dışında
yerli ve yabancı kamu veya özel
tüzel kişilerle
jeotermal kaynak ve doğal
mineralli sulara yönelik olarak
arama, araştırma, geliştirme ve
bilimsel ve teknik çalışma
yapabilir. Asgarî %20 olmak
kaydıyla, ilgili şirket ile varılan
anlaşma çerçevesinde belirlenecek
oranda işletme gelirinden pay alır.
Bu maddenin uygulama usûl ve
esasları Bakanlıkça çıkarılacak
yönetmelikle belirlenir.
Yönetmelik
MADDE 20 –
(1) Bu Kanunun uygulanmasına dair
usûl ve esaslar, bu Kanunun yürürlük
tarihinden itibaren altı ay
içerisinde, Bakanlık tarafından
çıkarılacak yönetmelikler ile
düzenlenir.
Yürürlükten kaldırılan hükümler
MADDE 21 –
(1) Bu Kanunla, 10/6/1926 tarihli ve
927 sayılı Sıcak ve Soğuk Maden
Sularının İstismarı ile Kaplıcalar
Tesisatı Hakkında Kanun, 12/3/1982
tarihli ve 2634 sayılı Turizmi
Teşvik Kanununun ek 1 inci maddesi
ile birlikte 26 Mart 1322 tarihli
Mülga Maadin
Nizamnamesinin, 26/3/1931 tarihli
ve 1794 sayılı 26 Mart 1322 tarihli
Maadin
Nizamnamesinin 50
nci
Maddesinin Tadiline Dair Kanunun ve
17/6/1942 tarihli ve 4268 sayılı
Mülga Madenlerin Aranma ve
İşletilmesi Hakkında Kanunun içmeye
ve yıkanmaya mahsus şifalı sıcak ve
soğuk maden sularıyla kaplıcalar
hakkındaki hükümleri yürürlükten
kaldırılmıştır.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Geçici ve Son
Hükümler
GEÇİCİ MADDE 1 –
(1) Bu Kanunun yürürlük tarihinden
önce, 26/3/1322 tarihli Mülga
Maadin
Nizamnamesi, 17/6/1942 tarihli ve
4268 sayılı Mülga Madenlerin Aranma
ve
İşletilmesi Hakkında Kanun,
19/2/1985 tarihli ve 3154 sayılı
Enerji ve Tabiî Kaynaklar
Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri
Hakkında Kanun, 26/5/2004 tarihli ve
5177 sayılı Maden Kanununda ve Bazı
Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına
İlişkin Kanun, 927 ve 2634 sayılı
kanunlar ile 83/6568 sayılı Bakanlar
Kurulu Kararı uyarınca 3/3/1954
tarihli ve 6309 sayılı Mülga Maden
Kanunu kapsamında verilmiş ruhsat ve
haklar aşağıdaki şekilde intibak
ettirilir.
a) İl Özel
İdarelerinin işlettiği veya kiraya
verdiği kaynaklar il özel
idarelerine,
b) İl Özel
İdarelerinin işletme ruhsatı verdiği
kaynaklar ruhsat sahiplerine,
c) Vilayetçe rüsum ve
temettü hisseleri devredilen
kaynaklar devir alan belediye veya
köy tüzel kişiliği adına,
d) Belediyelerin
işlettiği ve/veya kiraya verdiği
kaynaklar belediye tüzel kişiliği
adına,
e) Belediye ve il özel
idarelerinin ortağı olduğu
şirketlerin işlettiği kaynaklar
şirket adına,
f) MTA tarafından bu
Kanunun yayımı tarihinden önce kamu
veya özel tüzel kişiler, belediye ve
özel idare ile yapılan sözleşme ve
protokollerle verilen işletme
hakları, alanı MTA tarafından
belirlenerek ilgili hak sahibi
adına,
g) 5177 sayılı
Kanunun geçici 5 inci maddesine
göre temdit talebinde bulunulan ve
süresi uzatılan içmece, maden
suları, ılıca ve kaplıcalar ilgili
hak sahibi adına,
h) Elektrik Üretim
A.Ş. tarafından işletilen kaynak,
alanı MTA tarafından belirlenerek
Elektrik Üretim A.Ş. adına,
idare tarafından alan
bazında intibak ettirilir. Elektrik
Üretim A.Ş. veya Özelleştirme
İdaresi Başkanlığı tarafından bu
sahanın üçüncü kişilere ihale
edilmesi halinde, ihale bedelinin
%50’si MTA’ya öz kaynak olarak
aktarılır. İntibaklarda sözleşme ve
işletme şartları ile üçüncü
kişilerin müktesep hakları sicile
işlenir.
(2) İşletme imtiyazlı
ruhsatlarda ise hak sahibinin
geçmişte kullandığı süre dikkate
alınarak toplam süre
doksandokuz
yılı geçemez.
(3) İntibakı yapılan
ruhsatlar
MİGEM’e bildirilir.
(4) Bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarih itibariyle
927 sayılı Kanuna göre süresi içinde
temdit talebinde bulunulmuş
ruhsatlar ile 5177 sayılı Kanunun
geçici 4 üncü maddesine göre ruhsat
almak üzere yapılan yeni
müracaatlar, il özel idarelerince
müracaat tarihinde yürürlükte olan
5177 sayılı Kanunun geçici 4 üncü
maddesi ve 927 sayılı Kanuna göre
sonuçlandırılarak uygun görülenler
ruhsatlandırılarak bu Kanuna
intibakı yapılır.
GEÇİCİ MADDE 2 –
(1) Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden
önce kazanılmış hakların sahipleri,
bu haklarına konu olan kaynağa ait
mevcut bilgi ve belgeler ile
sahadaki mevcut tesislere ait bilgi
ve projeleri, hak sahibi olduğunu
gösterir ruhsat, izin, imtiyaz,
sözleşme, sicil ve benzeri belgeleri
varsa işletme projesi ve teminat
makbuzları ile birlikte altı ay
içerisinde idareye müracaat ederek
intibak yaptırmakla yükümlüdür.
(2) Altı ay içinde
intibak talebinde bulunulmayan
haklar için teminat iki katına
çıkarılarak altı ay ek süre verilir.
Bu süre içerisinde de intibak
talebinde bulunulmayan haklara
ilişkin faaliyetler durdurulur.
(3) Kanunun yürürlük
tarihi itibariyle bir yıl boyunca
müracaat kabul edilmez. Bu süre
sonunda ilk hafta yapılan
müracaatlar aynı anda yapılmış kabul
edilir ve öncelik sırası kura ile
belirlenir. İlk hafta içinde yapılan
müracaatlardan asgarî teminat
miktarı kadar müracaat bedeli
alınır.
(4) İdare, il sınırları
içerisindeki kaynak ruhsatlarını ve
ruhsat verilmesi
MİGEM’ce
uygun bulunan müracaatları, bu
Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren üç ay içerisinde; hak
sahibi, kaynak ve alan sınır
koordinatları, kaynağın cinsi,
süresi, mülkiyet durumu ve diğer
gerekli olan tüm bilgileri
MİGEM’e
bildirmek zorundadır.
GEÇİCİ MADDE 3 –
(1) Bu Kanunun yürürlük tarihinden
önce MTA tarafından, kamu veya özel
tüzel kişilere, belediyelere, özel
idarelere sözleşme ile devredilen,
kiraya verilen veya kullanım hakkı
verilen ve bu Kanunun yürürlük
tarihi itibarı ile sona eren kaynak
veya kaynak alanları ile MTA’nın
yaptığı çalışmalarla belirlediği ve
MTA adına tescil edilen ve tescil
edilecek kaynak ve/veya kaynak
alanları için MTA’ya idare
tarafından arama ruhsatı verilerek
MİGEM’e
bildirilir. Bu ruhsat alanları, MTA
tarafından ihale edilir. İhale
gelirinden MTA’nın yaptığı arama
masrafları düşüldükten sonra kalan
miktar MTA ile İdare arasında eşit
olarak paylaşılır.
(2) MTA adına tescil
edilen ve tescil edilecek bu
sahalardan herhangi bir nedenle
ihale edilemeyenlerden idare payının
yarısı MTA’ya ödenir.
GEÇİCİ MADDE 4 –
(1) Bu Kanunda geçen Türk Lirası
ibaresi karşılığında, uygulamada
28/1/2004 tarihli ve 5083 sayılı
Türkiye Cumhuriyeti Devletinin Para
Birimi Hakkında Kanun hükümlerine
göre ülkede tedavülde bulunan para
"Yeni Türk Lirası" olarak
adlandırıldığı sürece bu ibare
kullanılır.
GEÇİCİ MADDE 5 –
(1) Elektrik Üretim Anonim Şirketi
tarafından yapılan kömür tahsis (rödövans)
ihalesi sonucunda kömür kullanım
hakkı elde edecek şirketler
tarafından yapılacak 1000 MW üzeri
güçte yerli kömür yakıtlı elektrik
santrallarından
2014 yılı sonuna kadar işletmeye
girenlerin ürettiği elektrik,
perakende ve toptan satış lisansı
sahibi şirketler tarafından
onbeş
yıl süreli ikili anlaşmalar ile
satın alınır ve üstlenilecek
elektrik enerjisi alımına ilişkin
hükümler bu şirketlerin lisanslarına
dercedilir.
(2) Toptan ve perakende
satış şirketlerine satışı yapılacak
miktarla santralın üreteceği yıllık
elektrik miktarı arasında ikili
anlaşmaya bağlanamayan bir üretim
bakiyesi oluşursa, bu miktar için
Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt
Anonim Şirketi alım anlaşması yapar.
(3) Elektrik Üretim
Anonim Şirketi tarafından 1000 MW
üzeri güçte yerli kömür yakıtlı
elektrik santralı yapılması amacıyla
yapılacak kömür tahsis (rödövans)
ihalelerinde isteklilerce; yıllara
sâri olarak
rödövans bedeli,
onbeş
yıllık süre için yıllara sarî olarak
elektrik enerjisi üretim miktarları
ve yıllık birim elektrik enerjisi
satış fiyatları teklif edilecektir.
Bu ihalede seçim, şartnamede
belirlenecek esaslar dahilinde,
teklif edilecek yıllık üretim
miktarları ile yıllık birim elektrik
enerjisi satış fiyatlarının çarpımı
sonucu oluşacak elektrik alım
bedellerinin önceden saptanmış
belirli bir
iskonto haddi üzerinden
ihalenin yapıldığı tarihe
indirgenmiş değerleri toplamı ile
rödövans
bedelinin değerlendirilmesi
sonucunda yapılır.
Yürürlük
MADDE 22 –
(1) Bu Kanun yayımı tarihinde
yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 23 –
(1) Bu Kanun hükümlerini Bakanlar
Kurulu yürütür.
12/6/2007 |
