|
İL ÖZEL İDARELERİNE VE
BELEDİYELERE GENEL BÜTÇE VERGİ
GELİRLERİNDEN PAY
VERİLMESİ HAKKINDA KANUN
|
Kanun No. 5779 |
|
Kabul Tarihi:
2/7/2008 |
Amaç ve kapsam
MADDE 1-
(1) Bu Kanunla, il özel idareleri ve belediyelere genel
bütçe vergi gelirleri tahsilâtı toplamı üzerinden
ayrılacak paylara ilişkin esas ve usuller
düzenlenmektedir.
Payların hesaplanması ve
oranı
MADDE 2-
(1) İl özel idareleri ve belediyelere genel bütçe vergi
gelirleri tahsilâtı toplamı üzerinden pay verilir. Pay,
genel bütçe vergi gelirleri tahsilâtı toplamından, vergi
iadeleri düşüldükten sonra kalan net tutar üzerinden
hesaplanır.
(2) Genel bütçe vergi
gelirleri tahsilâtı toplamının; yüzde 2,85’i büyükşehir
dışındaki belediyelere, yüzde 2,50’si büyükşehir ilçe
belediyelerine ve yüzde 1,15’i il özel idarelerine
ayrılır.
(3) Büyükşehir belediye
sınırları içinde yapılan genel bütçe vergi gelirleri
tahsilâtı toplamının yüzde 5’i ile genel bütçe vergi
gelirleri tahsilâtı toplamı üzerinden büyükşehir ilçe
belediyelerine ayrılan payların yüzde 30’u büyükşehir
belediye payı olarak ayrılır.
(4) Bakanlar Kurulu, bu
maddede belirtilen oranları iki katına kadar artırmaya
veya kanuni haddine kadar indirmeye yetkilidir.
(5) Genel bütçe vergi
gelirlerinden belediye ve il özel idarelerine ayrılan
payların dağıtımına esas belediye ve il nüfusları, her
yılın ocak ayından geçerli olmak üzere İçişleri
Bakanlığı tarafından, Türkiye İstatistik Kurumundan
alınmak suretiyle, İller Bankası ve Maliye Bakanlığına
bildirilir. Belde, köy, mahalle veya bunların bazı
kısımlarının bir belediyeye katılması veya birleşmesi
halinde bu belediyelerin payı, katılma veya birleşmenin
fiilen gerçekleştiği tarihi takip eden Ocak ayının
birinci gününden itibaren yeni nüfuslarına göre
hesaplanır.
Payların ayrılmasına ve
gönderilmesine ilişkin esaslar
MADDE 3-
(1) Paylar, Maliye
Bakanlığı tarafından aylık olarak hesaplanır. Maliye
Bakanlığı büyükşehir belediye paylarını 5 inci maddede
belirtilen esaslara göre paylaştırarak bu belediyelere
doğrudan, il özel idareleri ve diğer belediyelerin
paylarını ise ilgili idarelere aktarılmak üzere tahsil
edilen ayı takip eden ayın sonuna kadar İller Bankasına
aktarır. İller Bankası, payları 4 üncü ve 5 inci
maddelerde belirtilen esaslara göre müteakip ayın en geç
onuncu günü mesai saati sonuna kadar ilgili idarelere
gönderir.
(2) Belediye ve il özel
idare paylarını, Kanunda belirtilen süreler içinde
ilgili idarelerin hesaplarına yatırmayan sorumlular
hakkında beş maaş tutarı kadar aylıktan kesme cezası
uygulanır.
(3) İller Bankası ve
Maliye Bakanlığı yetkilileri hakkında ikinci fıkra
uyarınca yapılacak işlemler bağlı veya ilgili
bulundukları bakanlıklarca yürütülür.
İl özel idare paylarının
tahsisine ilişkin esaslar
MADDE 4-
(1) 2 nci maddenin ikinci fıkrasında belirtilen orana
göre ayrılmış bulunan il özel idare payının;
a) Yüzde 50’lik kısmı
illerin nüfusuna,
b) Yüzde 10’luk kısmı
illerin yüzölçümüne,
c) Yüzde 10’luk kısmı
illerin köy sayısına,
ç) Yüzde 15’lik kısmı
illerin kırsal alan nüfusuna,
d) Yüzde 15’lik kısmı
illerin gelişmişlik endeksine,
göre İller Bankası
tarafından dağıtılır.
(2) Birinci fıkranın (c)
bendinde belirtilen köy sayısı, İçişleri Bakanlığı
tarafından her yılın ocak ayından geçerli olmak üzere
İller Bankasına bildirilir.
(3) Birinci fıkranın (d)
bendinde belirtilen kriter için Devlet Planlama
Teşkilatı Müsteşarlığı tarafından tespit edilen en son
endeks esas alınır. Bu endeksin kullanımında iller
gelişmişlik katsayılarına göre en az gelişmiş ilden en
çok gelişmiş ile doğru ve eşit sayıda ili içeren beş
gruba ayrılır. İllerin eşit sayıda beş gruba
ayrılmasında eşitliği bozan il son gruba ilave edilir.
Birinci fıkranın (d) bendine göre belirlenen miktarın
yüzde 23’ü birinci gruba, yüzde 21’i ikinci gruba, yüzde
20’si üçüncü gruba, yüzde 19’u dördüncü gruba ve yüzde
17’si beşinci gruba tahsis edilir. Bu tahsisat, her grup
içinde, gruba giren illerin nüfuslarına göre dağıtılır.
Belediye paylarının
tahsisine ilişkin esaslar
MADDE 5-
(1) 2 nci maddenin ikinci fıkrasında belirtilen orana
göre ayrılan belediye payının; yüzde 80’lik kısmı
belediyelerin nüfusuna ve yüzde 20’lik kısmı gelişmişlik
endeksine göre İller Bankası tarafından belediyelere
dağıtılır.
(2) Birinci fıkrada
belirtilen gelişmişlik endeksine göre dağıtılacak miktar
için Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı tarafından
tespit edilen en son veriler esas alınır. Bu endeksin
kullanımında, ilçeler gelişmişlik katsayılarına göre en
az gelişmiş ilçeden en çok gelişmiş ilçeye doğru ve eşit
sayıda ilçeyi içeren beş gruba ayrılır. Eşitliği bozan
ilçe son gruba ilave edilir. Belde belediyelerine bağlı
bulundukları ilçenin endeks değeri uygulanır. Birinci
fıkraya göre belirlenen miktarın yüzde 23’ü birinci
gruba, yüzde 21’i ikinci gruba, yüzde 20’si üçüncü
gruba, yüzde 19’u dördüncü gruba ve yüzde 17’si beşinci
gruba tahsis edilir. Bu tahsisat, her grup içinde, gruba
giren belediyelerin nüfuslarına göre dağıtılır.
(3) 2 nci maddenin ikinci
fıkrasına göre ayrılan büyükşehir ilçe belediyeleri
payı, nüfus esasına göre dağıtılır. Hesaplanan tutardan
yüzde 30’luk büyükşehir belediyesi payı ayrıldıktan
sonra kalan miktar büyükşehir ilçe belediyelerinin
hesabına İller Bankası tarafından aktarılır.
(4) 2 nci maddenin üçüncü
fıkrasına göre ayrılan büyükşehir belediye payının;
yüzde 70’i doğrudan ilgili büyükşehir belediyesi
hesabına aktarılır. Kalan yüzde 30’luk kısmı ise
büyükşehir belediyeleri arasında nüfus esasına göre
dağıtılır.
(5) 2 nci maddenin üçüncü
fıkrasına göre ayrılan ve bu maddenin üçüncü ve dördüncü
fıkralarına göre dağıtılan büyükşehir belediye
paylarındaki artış, bir önceki yılın aynı ayında
tahakkuk eden tutarların yüzde 20’sinden fazla olamaz.
Fazla olan tutarlar, artış oranı yüzde 20’den az olan
büyükşehir belediyelerine bu oranı aşmamak üzere, nüfus
esasına göre dağıtılır. Bakanlar Kurulu bu oranı bir
katına kadar artırmaya veya kanuni haddine indirmeye
yetkilidir.
Denkleştirme ödeneği
MADDE 6-
(1) Kesinleşmiş en son genel bütçe vergi gelirleri
tahsilâtı toplamının binde biri Maliye Bakanlığı
bütçesine belediyeler denkleştirme ödeneği olarak
konulur. Maliye Bakanlığı, bu ödeneği, mart ve temmuz
aylarında iki eşit taksit halinde dağıtılmak üzere,
İller Bankası hesabına aktarır. Bu ödeneğin yüzde 60’ı,
nüfusu 5.000’e kadar olan belediyelere, yüzde 40’ı ise
nüfusu 5.001 – 9.999 arasında olan belediyelere eşit
şekilde dağıtılır.
(2) Bu Kanunda ayrılması
öngörülen paylar ile birinci fıkrada belirtilen ödenek
dışında, mahalli idarelere yardım amacıyla, bakanlıklar
ile bağlı ve ilgili kurum ve kuruluşların bütçelerine
pay, fon veya özel hesap gibi adlarla başka bir ödenek
konulamaz.
Kesinti yapılması
MADDE 7-
(1) Bu Kanunda, il özel idareleri ve belediyelere, genel
bütçe vergi gelirleri tahsilâtından ayrılacak paylar ile
diğer kanunlarda bu idarelere verilmesi öngörülen paylar
vergi hükmündedir.
(2) İl özel idareleri ve
belediyeler ile bu idarelere bağlı kuruluşların ve
bunlara ait tüzel kişilerin, 21/7/1953 tarihli ve 6183
sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun
hükümlerine göre takip edilen Devlete olan borçları,
28/3/2002 tarihli ve 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç
Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun kapsamında
tanımlanan Hazine alacağı niteliğindeki borçları, İller
Bankasına olan borçları ile sosyal güvenlik
kuruluşlarına olan borçlarına karşılık, bu idareler
adına her ay genel bütçe vergi gelirleri tahsilatı
toplamı üzerinden ayrılacak tutardan, alacaklı
idarelerin talebi üzerine, ilgisine göre Maliye
Bakanlığı veya İller Bankası tarafından kesinti
yapılarak alacaklı idarelere ödenir.
(3) İl özel idareleri ve
belediyeler ile bunların bağlı kuruluşları tarafından
kanuni süresinde verilen gelir (stopaj) vergisi ile
katma değer vergisi beyannameleri üzerine tahakkuk eden
vergiler; bu vergilere ait beyannamenin verildiği aya
ilişkin olarak, bu idareler adına genel bütçe vergi
gelirlerinden ayrılan paydan, bu madde uyarınca
yapılacak tüm kesintilerden önce ilgisine göre Maliye
Bakanlığı veya İller Bankasınca kesilerek ilgili vergi
dairesine aktarılır. Bu şekilde tahsil edilen vergi,
vade tarihinde tahsil edilmiş sayılır. Kesinti yoluyla
tahsil edilemeyen vergilerin, kesintinin yapılması
gereken ay içinde ilgili idareler tarafından ödenmesi
halinde, tahsil edilen tutara ayrıca gecikme zammı
hesaplanmaz. Bu hüküm, kanuni süresinde bildirilen
sosyal güvenlik primleri ile emekli kesenekleri için de
uygulanır. Bu şekilde tahsil edilen alacaklar,
bildirimlerin yapıldığı tarihte tahsil edilmiş sayılır.
Kesinti yoluyla tahsil edilemeyen prim ve emekli
keseneklerinin, kesintinin yapılması gereken ay içinde
borçlusu tarafından ödenmesi halinde, bu şekilde tahsil
edilen tutara herhangi bir gecikme cezası ve gecikme
zammı hesaplanmaz. Bu fıkranın uygulamasına ilişkin
usulleri belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.
(4) Genel bütçe vergi
gelirleri tahsilâtı toplamı üzerinden, il özel idareleri
ve belediyeler adına aylık olarak ayrılacak tutardan,
ikinci ve üçüncü fıkralara göre yapılacak kesintilerin
toplamı, hiçbir şekilde ayrılan tutarların toplamının
yüzde 40’ını aşamaz.
(5) Yapılacak kesintilerin
oranlarını alacakların nev'ine göre ayrı ayrı veya
topluca belirlemeye, kesinti ve mahsup işlemlerine
ilişkin diğer usul ve esasları tespit etmeye, Hazine
Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan yetkilidir.
Yürürlükten kaldırılan
mevzuat ve hükümler
MADDE 8-
(1) a) 2/2/1981 tarihli ve 2380 sayılı Belediyelere ve
İl Özel İdarelerine Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay
Verilmesi Hakkında Kanun,
b) 10/7/2004 tarihli ve
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 23 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri ile
ikinci fıkrası,
c) 15/7/1963 tarihli ve 277
sayılı 5237 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu ile Diğer
Kanunlarla, Belediyelere Verilen Payların Belediye Vergi
ve Resimleri Hükmünde Olduğuna Dair Kanun,
ç) 6/6/2002 tarihli ve 4760
sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununun 17 nci maddesinin
birinci fıkrası,
d) 13/7/1956 tarihli ve
6802 sayılı Gider Vergileri Kanununun 39 uncu maddesinin
altıncı fıkrasında yer alan “Tahsil edilen vergiden,
2.2.1981 tarihli ve 2380 sayılı Kanun ile 10.7.2004
tarihli ve 5216 sayılı Kanuna göre mahalli idarelere pay
verilmez” cümlesi,
yürürlükten kaldırılmıştır.
(2) Diğer mevzuatta, 277
sayılı 5237 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu ile Diğer
Kanunlarla, Belediyelere Verilen Payların Belediye Vergi
ve Resimleri Hükmünde Olduğuna Dair Kanun ve 2380 sayılı
Belediyelere ve İl Özel İdarelerine Genel Bütçe Vergi
Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanuna yapılan
atıflar bu Kanuna yapılmış sayılır.
GEÇİCİ MADDE 1-
(1) 13/1/2005 tarihli ve 5286 sayılı Köy Hizmetleri
Genel Müdürlüğünün Kaldırılması ve Bazı Kanunlarda
Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun uyarınca kaldırılan
Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğünün taşra teşkilatı için
2005 Mali Yılı Bütçe Kanununda personel ve cari
giderlere ayrılan ödenekler kadar ödenek, personel
sayısındaki değişimler dikkate alınarak beş yıl süreyle
Maliye Bakanlığı bütçesine konulur. Bu ödenek Bakanlık
tarafından 5286 sayılı Kanunda belirtilen ilgili il özel
idareleri ile büyükşehir belediyelerine aktarılır.
(2) Bakanlar Kurulu,
birinci fıkrada öngörülen süreyi beş yıla kadar
uzatabilir.
(3) Bu maddenin
uygulanmasına ilişkin esas ve usuller, İçişleri
Bakanlığı ve Maliye Bakanlığı tarafından birlikte
belirlenir.
(4) Belediyelerin Kentsel
Altyapı İhtiyaçları İçin Tahsis Edilen Ödeneğin
Kullanımına İlişkin Yönetmelik kapsamında yürütülen ve
bu Kanunun yayımı tarihinde İller Bankasının yükümlülüğü
altında bulunan harita, imar planı, içmesuyu, atıksu,
katı atık, deniz deşarjı, proje ve yapım işlerinin
finansmanında kullanılmak üzere, 6 ncı maddeye göre
ayrılan denkleştirme ödeneğinin % 30’u, Maliye Bakanlığı
tarafından iki eşit taksit halinde ve beş yıl süre ile
İller Bankası’na aktarılır. Aktarılan ödenek bu projeler
dışında kullanılamaz.
GEÇİCİ MADDE 2-
(1) 6/3/2008 tarihli ve 5747 sayılı Büyükşehir
Belediyesi Sınırları İçerisinde İlçe Kurulması ve Bazı
Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun
hükümlerine göre tüzel kişiliği ilk genel mahalli
idareler seçimlerine kadar devam edecek ilçe ve ilk
kademe belediyelerine genel bütçe vergi gelirleri
tahsilatı toplamı üzerinden ayrılan payların yüzde 30’u,
büyükşehir belediye payı olarak ayrılır.
(2) 2 nci maddenin üçüncü
fıkrasına göre ayrılan ve dördüncü fıkrasına göre
dağıtılan büyükşehir belediye paylarında 1/7/2008 ilâ
31/12/2008 dönemine ilişkin tahakkuk edecek aylık artış,
2007 yılının aynı dönemine ilişkin olarak tahakkuk eden
aylık tutarların yüzde 50’sinden fazla olamaz; 1/1/2009
ilâ 30/6/2009 dönemine ilişkin tahakkuk edecek
büyükşehir belediye paylarındaki artış ise 2008 yılının
aynı döneminde tahakkuk eden aylık tutarların yüzde
50’sinden fazla olamaz. Fazla olan tutarlar, artış oranı
yüzde 50’den az olan büyükşehir belediyelerine bu oranı
aşmamak üzere nüfus esasına göre dağıtılır.
(3) 1/7/2008 ilâ 31/12/2012
tarihleri arasında 2 nci maddenin üçüncü fıkrasına göre
ayrılan büyükşehir belediye paylarının hesaplanmasında,
6/6/2002 tarihli ve 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi
Kanununa ekli (I) sayılı listede yer alan mallardan
tahsil edilen Özel Tüketim Vergisi tutarları, bu dönemle
sınırlı olmak üzere büyükşehir belediyesi pay hesabına
dahil edilmez. Pay hesabına dahil edilmeyecek tutarın
miktarını ve süresini azaltmaya Bakanlar Kurulu
yetkilidir.
Yürürlük
MADDE 9-
(1) Bu Kanunun 6 ncı maddesinin birinci fıkrası 1/1/2009
tarihinde, 7 nci maddesinin üçüncü fıkrası 1/7/2009
tarihinde, diğer hükümleri ise 1/7/2008 tarihinde
yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 10-
(1) Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
|
