|
T.C.
MALİYE
BAKANLIĞI
Gelir
İdaresi Başkanlığı
Veraset
ve İntikal Vergisi Kanunu Sirküleri/3
Konusu :
Birikimli, birikimsiz ve karma sigorta poliçelerinde
sigortalının vefatı üzerine kanuni mirasçılara ve
lehdarlara yapılacak ödemeler ile sigorta
tazminatlarının veraset ve intikal vergisi karşısındaki
durumu
Tarih : 31.08.2007
Sayısı :
Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu-3/2007-1
İlgili Olduğu
Maddeler :
Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu madde 1, 2 ve 17
1.
Giriş:
Birikimli, birikimsiz ve karma
sigorta poliçeleri kapsamında sigortalının ölümü üzerine
kanuni mirasçılarına veya poliçe lehdarlarına yapılacak
ödemelerle Veraset ve İntikal Vergisi Kanunun 17 nci
maddesi kapsamındaki sigorta tazminatlarının veraset ve
intikal vergisi yönünden nasıl değerlendirileceği hususu
bu sirkülerin konusunu oluşturmaktadır.
Öte yandan, konuya ilişkin
olarak daha önce açıklamaların bulunduğu 59 numaralı
Gelir Vergisi Sirkülerinin 4. bölümünde yer alan karma
poliçelere ilişkin ödemelerin veraset ve intikal
vergisine yönelik uygulaması bu sirkülerle aşağıdaki
şekilde belirlenmiştir.
2.
Yasal Düzenleme:
7338 sayılı Veraset ve İntikal
Vergisi Kanununun 1 inci maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti
uyruğunda bulunan şahıslara ait mallar ile Türkiye'de
bulunan malların veraset yoluyla veya herhangi bir
suretle olursa olsun ivazsız bir şekilde bir şahıstan
diğer şahsa intikalinin veraset ve intikal vergisine
tabi olduğu; Kanunun 2 nci maddesinin (c) bendinde
"veraset" tabirinin miras vasiyet ve miras mukavelesi
gibi ölüme bağlı tasarrufları, (d) bendinde de, "ivazsız
intikal" tabirinin, hibe yoluyla veya herhangi bir
tarzda olan ivazsız iktisapları ifade ettiği, bu bendin
parantez içi hükmünde de maddi ve manevi bir zarar
karşılığı verilen tazminatların ivazsız sayılmayacağı
hükme bağlanmıştır.
Diğer taraftan, Kanunun 17 nci
maddesinde;
"Amme idare ve
müesseseleri, bankalar, bankerler, kasa kiralayanlar,
sigorta şirketleri, sair şirket ve müesseseler,
mahkemeler ve icra daireleri istihkak sahiplerine bu
verginin mevzuuna giren herhangi bir muamele dolayısıyla
para ve senet verebilmek için evvelemirde verginin
ödenmiş olduğuna dair vergi dairesinden verilmiş bir
tasdikname talebederler.
Tasdikname ibraz etmeyen
hak sahiplerinin istihkaklarından, veraset yoluyla
intikallerde yüzde beş, ivazsız intikallerde yüzde onbeş
oranında vergi karşılığı olarak tevkifat yaptıktan
sonra, bakiyesini verebilirler. Tevkifatı yapanlar,
tevkif ettikleri parayı en geç bir hafta içinde
bulundukları yerin mal sandığına yatırmaya ve keyfiyeti
bağlı bulundukları vergi dairesine yazı ile bildirmeye
mecburdurlar.
Tevkifat yapmadan para ve
senet verenlerle tevkif ettikleri parayı yukarıda
belirtilen süre içinde mal sandığına yatırmayanlardan
(Hakimler hariç), tevkif etmeye ve yatırmaya mecbur
oldukları paralar Amme Alacaklarının Tahsil Usulü
Hakkında Kanun hükümlerine göre gecikme zammı tatbik
edilerek tahsil edilir. Tevkifatı yapan ilgili
kuruluşların, bu görevleri süresinde yerine getirmeyen
sorumlularından, tevkif etmeye ve yatırmaya mecbur
oldukları paraların %10'u oranında ayrıca ceza tahsil
olunur."
hükmü yer almaktadır.
Buna göre, birikimli,
birikimsiz ve karma sigorta poliçeleri kapsamında
yapılan ödemelerle Kanunun 17 nci maddesi kapsamındaki
sigorta tazminatlarına ilişkin olarak Veraset ve İntikal
Vergisi Kanununun uygulaması açısından aşağıdaki
açıklamalar doğrultusunda işlem yapılması gerekmektedir.
3. Birikimsiz Sigorta
Poliçesi Uygulaması:
Hayat sigorta poliçesine
istinaden sigortalının ecelen vefat etmesi sonucu
mirasçılarına sigorta şirketince yapılan vefat tazminatı
ödemelerinin, terekeye dahil edilerek veraset ve intikal
vergisine tabi tutulması gerekir. Sigorta akdinde
mirasçı olmayan üçüncü bir şahıs lehdar olarak
gösterilmiş ise bu takdirde lehdara ödenecek miktarın
tamamı ivazsız iktisap olarak vergiye tabi olacaktır.
Ferdi kaza kapsamında bulunan
sigortalının kaza sonucu ölümü halinde, sigorta
şirketince ödenen tazminat, sigortalının yokluğu
nedeniyle yakınlarının uğrayacakları maddi zarar ve
manevi ızdırabın sigorta sözleşmesine dayanılarak kısmen
olsun tazmini ve telafisi amacını taşıdığından ödenecek
sigorta tazminatının yukarıda belirtilen Veraset ve
İntikal Vergisi Kanununun 2 nci maddesinin parantez içi
hükmüne istinaden vergilendirilmemesi gerekir.
Ancak, ferdi kaza sigortası
kapsamında bulunan sigortalının üçüncü kişi lehine
sigorta sözleşmesi yapması veya böyle bir kişiyi
sonradan lehdar tayin etmesi durumunda, sigortalı
kişinin kaza sonucu ölümü üzerine sigorta şirketince
mirasçı olmayan üçüncü kişiye ödenecek vefat tazminatı
maddi ve manevi bir tazminat olarak kabul
edilemeyeceğinden, ödenecek miktar ivazsız bir iktisap
olarak veraset ve intikal vergisine tabi tutulacaktır.
4. Birikimli Sigorta
Poliçesi Uygulaması:
Bireysel emeklilik sözleşmeleri
ve hayat sigorta poliçelerine istinaden sigortalının
ecelen veya kazaen vefat etmesi sonucu sigorta
şirketince;
- Mirasçılara ödenen birikim
tutarının terekeye dahil edilerek,
- Sigortalının mirasçı olmayan
üçüncü kişiyi lehdar tayin etmesi halinde, poliçe
lehdarına ödenecek birikim tutarının ivazsız iktisap
olarak,
(Gelir Vergisi Kanununun 75
inci maddesi kapsamında menkul sermaye iradı olarak
vergilendirildikten sonra) veraset ve intikal vergisine
tabi tutulması gerekmektedir.
5. Karma Sigorta Poliçesi
Uygulaması:
Ölüm, maluliyet ve benzer
risklere karşı yapılan riziko teminatları ile birikimli
teminatların aynı poliçede gösterilmesi halinde sigorta
şirketince yapılan ödemelerin;
- Birikimsiz kısmına isabet
eden tutarının (3) numaralı bölümde,
- Birikimli kısmına isabet eden
tutarının ise (4) numaralı bölümde,
yapılan açıklamalar
çerçevesinde vergilendirilmesi gerekmektedir.
6. Vergiye Mukabil Alınacak
Teminat:
Veraset ve İntikal Vergisi
Kanununun 17 nci maddesinde yer alan ve 2 nci bölümde
belirtilen hüküm uyarınca, sigorta şirketleri, hak
sahiplerine vergiye tabi bir ödemede bulunmadan önce
verginin ödendiğine ilişkin tasdikname isteyecekler,
tasdikname ibraz etmeyen mirasçıların istihkaklarından
yüzde beş, ivazsız intikallerde ise yüzde onbeş oranında
tevkifat yaptıktan sonra ödemede bulunabileceklerdir.
Dolayısıyla sigorta şirketleri, vergi ilişiği kesilmeden
yapılan ödemeler üzerinden tevkifat yapmak ve tevkif
ettikleri vergileri ilgili vergi dairesine ödemekle
yükümlü bulunmaktadır. Aksi takdirde Kanunda belirtilen
cezanın uygulanacağı tabiidir.
Duyurulur.
Osman ARIOĞLU
Gelir
İdaresi Başkanı
|
