|
Elektronik beyanname veremeyen mükellefe para cezası
yargıdan döndü
Günümüz teknolojisinin ulaştığı nokta hem
idareler hem de vatandaşlar için büyük kolaylıklar
getirdi.
Mesela yakın zamana kadar hantallığından şikâyet
ettiğimiz Adalet Bakanlığı, yeni altyapı çalışmaları
sayesinde dava müracaatlarını internet üzerinden
alabiliyor, hatta dava süreci bile internet üzerinden
takip edilebiliyor. Tıpkı bunun gibi SSK, sigortalıların
bildirgelerini ve ödemeleri internet üzerinden kabul
ediyor, altyapı hazırlıkları tamamlanan yerlerde 'borcu
yoktur' yazısı dahi internet üzerinde alınabiliyor.
Milli Eğitim'den sanayiye, savunmadan Hazine'ye kadar
tüm kurumların bu tarz teknik altyapı çalışmaları ile
işlemlerini yürüttükleri nazara alındığında gelinen
nokta daha iyi anlaşılır.
Ancak bütün bu yenilikler, vatandaşla idare arasında
kendine has yeni uyuşmazlıkların çıkmasına sebep oluyor.
Bu uyuşmazlıklardan biri de elektronik beyanname verme
mecburiyeti getirilen mükelleflerin, teknik arıza,
mecburiyetin bilinmemesi, şifrenin kaybolması, hastalık,
muhasebecinin unutkanlığı gibi muhtelif sebeplerle
elektronik beyanname vermemeleri halinde elden beyanname
verseler bile muhatap tutulacakları ceza ve bunun
hakkaniyeti konusu.
Bilindiği gibi Maliye; 2004 yılında isteyen
mükelleflerin beyannamelerini internet üzerinden
verebileceklerine ilişkin düzenleme yapmıştı. Ertesi yıl
ise aktif ve ciro toplamları belli sınırları aşan
ticari, zirai ve mesleki faaliyetlerinden dolayı gerçek
usulde vergilendirilen bir kısım Gelir ve Kurumlar
Vergisi mükelleflerine beyannamelerini elektronik
ortamdan verme mecburiyeti getirdi. Ayrıca elektronik
ortamda gönderilme mecburiyeti getirilen beyannamelerin,
elden veya posta ile gönderilmesi halinde 1.290 YTL özel
usulsüzlük cezası uygulanacağı hükme bağlanmıştı.
Halihazırda 31 Aralık 2006 tarihi itibarıyla aktif
toplamı 50.000 YTL'yi veya 2006 takvim yılına ait
ciroları toplamı 100.000 YTL'yi aşan ticari, zirai ve
mesleki faaliyetlerinden dolayı gerçek usulde
vergilendirilen Gelir Vergisi mükellefleri ile bütün
Kurumlar Vergisi mükellefleri; yıllık Gelir Vergisi,
Kurumlar Vergisi ve Geçici Vergi beyannamelerini,
İstanbul'da özel olarak kurulan Büyük Mükellefler Vergi
Dairesi mükellefleri bütün beyannamelerini ve BSMV
mükellefleri de hiçbir hadle sınırlı olmaksızın BSMV
beyannamelerini elektronik ortamda göndermek zorunda.
Elektronik beyanname düzenlenmesinin amacı,
mükelleflerin vergilendirmeye ilişkin ödevlerini yerine
getirmede, gelişen bilgi işlem teknolojilerinden
faydalanmak. Böylece de vergi beyannameleri ile bildirim
ve eklerinin kolay, hızlı, ekonomik ve güvenilir bir
şekilde idareye intikali sağlanmış olacak. Ayrıca vergi
beyannamelerinin doldurulmasındaki hatalar en aza
indirilerek mükellef mağduriyeti önlenecek. İdare
açısından da vergi dairesinin beyanname kabul, tarh,
tahakkuk ve tahsilât işlemleri azalacak. İş ve işlemleri
azalmış idare, diğer alanlarda mükellefe daha iyi hizmet
verme imkânı bulacak.
Öte yandan, Vergi Usul Kanunu'nda öngörülen vergi
cezalarının temel amacı, vergi kanunlarına aykırı
davranışlar üzerinde caydırıcı etki yapmak suretiyle,
vergi alacağının zamanında ve en az kayıpla tahsilinin
sağlanmasıdır. İyi niyetli bir mükellefin kanun ve
düzenlemelere uygun hareket ederek beyannamesini
elektronik ortamdan göndermeye çalışması halinde bile;
kendisinin veya Maliye'nin sistemindeki teknik arıza,
muhasebecisinin ihmali, unutkanlık vs. sebeplerden
dolayı elektronik ortamda beyanname gönderme mümkün
olamamaktadır. Böyle bir durumda mükellefler veya
temsilcileri son çare olarak beyannamelerini elden veya
posta ile gönderiyorlar. Bu gibi hallerde 1.290 YTL gibi
ağır bir ceza kesilmesi hakkaniyete uygun gelmiyor.
Diğer yandan, beyanname ekinde birtakım belge ve
evrakların yollanması mümkün olmuyor. Örneğin bir
fatura, gümrük beyannamesi vb. belgelerin bilahare
dilekçe ekinde vergi dairelerine verilmesi isteniyor.
Bir kısım vergi dairelerinin ve mal müdürlüklerinin,
otomasyona geçmemesi de ayrı bir problem olarak
karşımıza çıkıyor.
Mahkemeler de kendilerine intikal eden uyuşmazlıklarda
kararlarını bu yönde veriyor. (Ankara 4. Vergi Mahkemesi
Kararı, E: 2005/712, K: 2005 / 1629; İzmir 4. Vergi
Mahkemesi Kararı, E: 2005/1291, K:2006/411) Örneğin bir
mahkeme bu görüşe paralel olarak verdiği kararında vergi
uygulamalarında teknolojinin getirdiği yenilikleri
kullanmanın avantaj ve gerekliliğini kabul etmekle
beraber çeşitli zamanlarda, teknik sebepler yüzünden
elektronik beyanname veremeyen mükelleflerin, elden veya
posta yoluyla beyanname vermiş olmaları halinde,
internet yolu ile beyanname vermediği gerekçesiyle
cezalandırılmasını hukuka aykırı bulmuş. Mahkeme,
kararında mükellef ile meslek mensubu arasında
doğabilecek sorunların çözümüne katkı sağlaması
bakımından internet ortamında verilen beyannamelerde
sorumluluk konusu mükellef ile aracı olarak beyanname
veren meslek mensuplarının sorumluluklarının daha açık
bir biçimde ortaya konması gerektiğine de işaret etmiş.
Araç alım-satımına kolaylık getirildi
Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu'na göre, motorlu
taşıtların satış veya devri ve fenni muayenesi ancak
Motorlu Taşıt Vergisi borcunun olmadığına ilişkin
yazının ilgili kuruma ibrazı ile mümkündür. Bugüne kadar
geçerli olan sisteme göre, 'İlişik kesme belgesi'
şeklinde adlandırılan resmi yazının aracın kayıtlı
bulunduğu vergi dairesinden alınması zorunluydu. Bu
durum vatandaşlar açısından zaman ve emek kaybı anlamına
geliyordu. Maliye Bakanlığı, bundan böyle, araçlarla
ilgili ilişik kesme belgesi ve fenni muayene izin
belgesinin Motorlu Taşıtlar Vergisi tahsiline yetkili
otomasyona geçirilmiş herhangi bir vergi dairesinden de
alınabileceğini açıkladı. Yapılan bu düzenleme ile araç
alım-satımlarında yaşanan bir sıkıntı da ortadan
kaldırılmış oldu.
Ahmet Yavuz
Zaman /
03.09.2007
|
