|
Sorunsuz ihracatçıya KDV
iadesi için teminat şartı kalkacak
Gelir İdaresi Başkanlığı,
ihracatta KDV iade sistemini değiştiriyor. Buna göre sorunlu
ve sorunsuz ihracatçılar ayrılacak. Sorunlu ihracatçı
denetime tabi tutulacak, sorunsuzdan ise teminat
istenmeyecek.
Gelir İdaresi Başkanlığı, ihracatta KDV iade sisteminin
değiştirilmesi için bir ekip oluşturdu. Çalışmalarda
ihracatçıların aldığı KDV iadesine bir standart getirilerek;
hem iadesinde sorun yaşamayan ihracatçılara kolaylık
sağlanacak, hem de Gelir İdaresi Başkanlığı daha etkin
denetim yapabilecek.
Ekip yeni oluşturulduğu için alternatif çözümler de şu anda
taslak aşamasında. Ama ilk düşünülen yönteme göre
ihracatçıların iade alırken verdikleri teminat sorunlu
olmayan ihracatçılar için kaldırılacak, sorunlu olanlar için
ise direkt inceleme elemanları devreye girecek.
Çalışmanın ağustos ayının sonuna doğru yoğunlaşacağı ve
eylül ayında kamuoyuna açıklanarak yürürlüğe gireceği tahmin
ediliyor. Çalışmanın önceliği ihracatçıların
sınıflandırılması olacak. Sorunlu olan ve sorunlu olmayan
iadeler birbirinden ayrılacak. Böylece riskli iadeler tespit
edilecek. Sorunlu olmayan ihracat iadelerinde kolaylık
sağlanması ana hedef olacak. Bu nedenle ihracatçıların iade
almak için yatırdığı teminatın kaldırılması ilk çözüm
alternatifi içinde değerlendiriliyor. Yetkililer, çalışmanın
amacının iadeleri azaltmak olmadığı ve tamamen bir standart
getirmek istediklerini belirttiler.
Sorun
naylon fatura
İhracatçılar için uygulanan iade sisteminin uluslararası
alandaki uygulamalara uygun olduğu belirtilerek,
Türkiye'deki sorunun kayıt dışı ve naylon fatura
kullanımından kaynaklandığı kaydedildi. Dövizin
durağanlaştığı ortamlarda, iade sisteminin kar marjını
avantajlı hale getirdiğini anlatan yetkililer, bu nedenle
naylon fatura kullanarak iade istenmesinin yaygın olduğunu
söylediler. Neler yapılabileceğinin "yeni" konuşulmaya
başlandığını, bu çerçevede naylon fatura kullanımı cezasının
artırılmasının bir yöntem olabileceği dile getirildi.
Teminat ise sistemde 6183 sayılı kanun çerçevesinde
uygulanıyor. İhracatçılar iadeyi alabilmek için banka
teminat mektubu, gayrimenkul, bono veya tahvili teminat
olarak gösterebiliyor. Özellikle banka teminat mektubu,
bankalara ödenen komisyonlar sebebiyle ek bir maliyet unsuru
olarak ortaya çıkıyor.
İade sistemi nasıl işliyor?
KDV iadesi, ihracatçıların ihracat yapacağı malı üretirken
ödediği KDV'nin iade edilmesi esasına dayanıyor. KDV bir
tüketim vergisi olduğu için, mal ve hizmeti en son tüketenin
üzerinde kalması gerekiyor. Eğer KDV yükü ihracatçının
üzerinde kalırsa, o mal ve hizmet pahalılaşıyor ve dış
piyasada rekabet şansı azalıyor. Bu nedenle ihracatçılar,
malını dışarıya sattığını belgelediğinde devlet ona satılan
malın içindeki KDV'yi iade ediyor. Yani sistem düzgün
işlediğinde, KDV iadesinden dolayı Hazine'ye bir yük
gelmiyor. İhracatçı, zaten daha önceden ödediği KDV'yi geri
alıyor. Bunun için de iade istediği KDV'ye esas ödemeleri,
ihraç ettiği malın üretiminde kullandığını belgelemesi
gerekiyor. Bu aşamada haksız KDV iadesi almak için sahte
(naylon) fatura kullanımı, ihraç edilmemiş bir malın ihraç
edilmiş gibi gösterilmesi gibi yöntemlere başvuranlar
olabiliyor.
İhracatçılara iade nakden veya mahsuben olabiliyor. 4 bin
YTL'nin altındaki iadelerde yeminli mali müşavir (YMM)
raporu beklenmeden nakden iade yapılabiliyor. YMM raporu
çıktıktan sonra eğer iade fazla yapılmışsa geri isteniyor.
Sistemde; YMM raporu çıkıncaya kadar ihracatçı bir teminat
yatırıyor ve ancak böyle iade alabiliyor. İade haksızsa ve
zamamında geri ödenmezse Maliye, teminat mektubunu nakde
çevirebiliyor. Mahsuben iade ise ihracatçının vergi
borçlarına karşılık, yani vergi borcundan düşülmesi şeklinde
yapılıyor.
Artış dikkat çekti
1989 yılında 585 bin YTL olan ihracatçıya KDV iadesi 2001
yılından sonra hızla arttı. 2000 yılında 770 milyon YTL olan
iade miktarı 2002 yılında 1.7 milyar YTL'ye, 2002 yılında
3.5 milyar YTL'ye, 2003 yılında 5 milyar YTL'ye, 2004
yılında 4.9 milyar YTL'ye ve 2005 yılında da 6.7 milyar
YTL'ye kadar çıktı. 2006 yılının başında tekstil sektöründe
KDV yüzde 18'den 8'e düşürüldü.
Maliye, 10 puanlık indirimle iade yükünde yaklaşık 2 milyar
YTL'ye varan bir avantaj sağlayacağını hesaplamıştı. Mart
ayında yapılan 10 puanlık indirimin ilk etkisi nisan ayında
görüldü. Martta 690.9 milyon YTL olan iade miktarı 481.2
milyon YTL'ye düştü. Ancak mayıs ayından itibaren yine artış
trendine girdi. Mayısta 642.2 milyon YTL olan ihracatta KDV
iadesi, yaz aylarında 550 milyon YTL seviyesinde seyretti ve
geçen yılın tamamında 7.3 milyar YTL iade ödemesi yapıldı.
2007 yılında da KDV gelirlerine olumsuz etkisi olan iadeler
için 6 ayda 4.5 milyar YTL ödendi.
|
İhracatçıya yapılan KDV iadeleri
(bin YTL) |
|
|
|
|
1989 |
585 |
|
1990 |
686 |
|
1991 |
1.349 |
|
1992 |
2.816 |
|
1993 |
5.270 |
|
1994 |
15.439 |
|
1995 |
38.884 |
|
1996 |
61.250 |
|
1997 |
149.751 |
|
1998 |
304.709 |
|
1999 |
456.667 |
|
2000 |
770.983 |
|
2001 |
1.692.166 |
|
2002 |
3.475.781 |
|
2003 |
5.060.762 |
|
2004 |
4.939.814 |
|
2005 |
6.704.384 |
|
2006 |
7.359.409 |
|
2007* |
4.531.189 |
|
|
|
|
* İlk 6 ay |
|
|
|
|
|
|
|
|
Neler teminat
verilebiliyor |
|
|
|
|
Banka teminat mektubu |
|
|
Gayrimenkul |
|
|
Bono veya tahvil |
|
|
