|
Zorunlu
müdafilik ücretlerinin vergilendirilmesi
Ceza Muhakemeleri Yasası'nın
150/1'inci maddesi uyarınca "şüpheli veya sanık, müdafi
yani avukat seçebilecek durumda olmadığını beyan ederse,
istemi halinde kendisine bir müdafi (avukat)
görevlendirilir."
Yasal düzenleme gereği olarak "Şüpheli veya sanık
onsekiz yaşını doldurmamış ya da sağır veya dilsiz"
veyahut da "kendisini savunamayacak derecede malul olur
ve bir müdafi de bulamazsa istemi aranmaksızın"
kendisine bir müdafi görevlendirilir.
Diğer yandan üst sınırı en az beş yıl hapis cezasını
gerektiren suçlardan dolayı yapılan soruşturma ve
kovuşturma aşamasında mutlaka müdafiinin (avukatının)
bulunması gerekmektedir.
Cezam Muhakemesi Yasası gereğince soruşturma ve
kovuşturma makamlarının istemi üzerine, bu bağlamda
müdafii (avukatı) bulunmayanlara müdafii
görevlendirilir.
"Ceza Muhakemesi Kanunu Gereğince Müdafii ve
Vekillerinin Görevlendirilmeleri ile Yapılacak
Ödemelerin Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmeliği"n 5/1
maddesi uyarınca şüpheli veya sanıktan kendisine bir
müdafii seçmesi istenir. Müdafii seçebilecek durumda
olmadığını beyan ederse, görevlendirilecek müdafie
yapılacak ödemelerin yargılama giderlerinden sayılacağı
ve mahkumiyet halinde kendisinden (bu bedelin) tahsil
edileceği hususu hatırlatılarak talep ettiği taktirde,
barodan bir müdafi (avukat) görevlendirilmesi istenir.
Vekili bulunmayan mağdur, şikayetçi ve katılanın istemi
halinde de barodan vekil görevlendirilmesi istenebilir.
Müdafi veya vekil görevlendirilmesi; soruşturma
evresinde ifadeyi alan merci veya sorguyu yapan hakim,
kovuşturma evresinde ise mahkeme tarafından barodan
talep edilmektedir.
Ceza Muhakemeleri Yasası uyarınca baro tarafından
görevlendirilen müdafi veya vekile Avukatlık Ücret
Tarifesi'nden ayrık olarak hazırlanması öngörülen "Ceza
Muhakemeleri Kanunu Gereğince Görevlendirilen Müdafi
Vekillere Yapılacak Ödemelere İlişkin Tarife" gereğince
ödenecek meblağ Adalet Bakanlığı bütçesinden bu amaçla
ayrılan ödenekten karşılanmaktadır." Bu bağlamda müdafi
veya vekilin görevi gereğince yaptığı zorunlu yol
giderleri de ayrıca ödenmektedir.
Ancak, bu bağlamda zorunlu müdafilere (avukatlara) bu
hizmetleri karşılığı yapılan ödemeler vergi uygulaması
açısından zaman içersinde duraksama yaratmıştır.
Ağırlıklı bir görüşe göre Ceza Muhakemesi Yasası'na göre
"barolar tarafından görevlendirilen ve yukarıda
belirtilen yönetmelik hükümleri çerçevesinde ödenmesi
zorunlu olan Avukatlık Hizmeti bedelleri, baro
tarafından görevlendirilen avukatın verdiği hizmetin
karşılığı ve müvekkil adına yapılan ödemeler "Serbest
Meslek Kazancı" niteliğindedir.
Buna göre, baro tarafından görevlendirilen avukatlara
zorunlu avukatlık hizmeti nedeniyle yapılan ödemelerin
serbest meslek kazancı kabul edilerek, ödemelerden Gelir
Vergisi Yasası'nın 94'üncü maddesinin 2/b bendi uyarınca
Bakanlar Kurulu tarafından belirlenen yüzde 20 oranında
gelir vergisi kesintisi yapılması gerekmektedir. (Konuya
ilişkin olarak Gelir İdaresi Başakanlığı'nın 27.02.2007
gün ve 16949 sayılı özelgesi mevcuttur.)
Ancak bazı hallerde zorunlu avukatlık hizmeti vermesi
konusunda serbest meslek faliyeti yanında ücretli olarak
avukatlık hizmeti veren avukatların da görevlendirildiği
gözlenmektedir. Böyle bir durumda kendisi ücretli
çalışan bir avukata zorunlu müdafilik görevinin
verilmesi halinde, bu nedenle kendisine ödenen ücretin
vergisel açıdan nasıl değerlendirileceği konusu önem
kazanmaktadır.
Bu durumda oluşan bir görüşe göre "Zorunlu müdafilik
hizmeti veren ve serbest meslek erbabı avukatın yanında
ücretli olarak çalışan avukatın, konuya ilişkin olarak
kendisine yapılacak zorunlu müdafilik ödemeleri için
serbest meslek makbuzu düzenleme olanağı
bulunamayacağından "ödemenin işvereni durumundaki
avukata ait serbest meslek makbuzu karşılığında
yapılması gerekmekte olup, işvren konumundaki avukatın
geliri olarak değerlendirilmesi ve bilahere zorunlu
müdafilik ödemesinin bu görevi üstlenen işveren
konumundaki avukat tarafından ücret bordrosu ile
ödenmesi gerekmektedir. (Eraslan, Cevdet "Avukatlara
Zorunlu Müdafilik Dolayısıyla Yapılan Ödemelerin
Vergilendirilmesi ve Belge Düzeni" Diyalog Dergisi Sayı:
234, Sf: 145)
Diğer yandan avukatlık ortaklığı şeklinde faliyet
gösteren avukatlara zorunlu müdafilik dolayısıyla
yapılan ödemelerde ise avukatlık ortaklığının çalışması
meslek çalışması niteliğinde olduğundan, burada şahıs
şirketlerine uygulanan vergilendirme ilkeleri geçerli
olacaktır. Bu bağlamda da zorunlu müdafilik ücretinin
avukatlık ortaklığı adına düzenlenen serbest meslek
makbuzu ile tahsil edilmesi gerekmektedir.
Tüm bu açıklamalar yanında zorunlu müdafilik nedeniyle
ödenen bedelin ücret niteliğinde olduğu, dolayısıyla
serbest meslek kazancından farklı olduğu konusunda var
olan tartışmalar da hali hazırda devam etmektedir.
Veysi Seviğ
Referans / 06.11.2007
|
