|
Zorunlu göçe borçlanma hakkı
Hatırlanacağı üzere, yaklaşık 20 yıl önce
Bulgaristan’da yaşayan, o ülke vatandaşı olan Türk
soylulara karşı yürütülen baskı ve göçe zorlama
politikası sonucunda, yüz binlerce soydaşımız
ülkemize sığınmak zorunda kalmıştı. Evlerini,
yerlerini, yurtlarını ve bazen en yakınlarını
bırakarak ülkemize gelenlere devletimiz ve
milletimiz kucağını açmış, en kötü günlerinde
soydaşlarımıza bütün yardımlar yapılmıştı.
Bulgaristan’dan zorunlu göç yolu ile ülkemize
sığınan bu soydaşlarımız daha sonra Türkiye
Cumhuriyeti vatandaşlığına alındılar. Devlet desteği
ile iş, aş ve ev sahibi olmaları için bütün
gayretler, imkanlar ölçüsünde gösterildi.
Zorunlu göç yolu ile ülkemize sığınan soydaşlarımız
her yaş grubundan oldukları için, Bulgaristan
vatandaşı olarak orada geçen sosyal güvenlik
hizmetlerini de bırakarak geldiler. Belirli bir
yaşın üzerinde olanların ülkemizde çalışıp emekli
olması süre yönünden zor olmuştur. Konunun çözümü
için yargı yolu dahil birçok girişim sonuç vermedi.
Soydaşlarımız yurt dışında çalışan Türk vatandaşları
gibi Bulgaristan’da geçen hizmetlerinin borçlanma
yolu ile kazanılmasını istediler.
Ancak, Yurtdışı Hizmet Borçlanması Kanunu sadece
Türk vatandaşı olanların yurt dışında Türk vatandaşı
olarak geçen hizmetlerini borçlanmaya imkan
tanıyordu. Bulgaristan göçmeni soydaşlarımızın ise
Türkiye’ye göçmeden önce Bulgaristan vatandaşı
olduklarından hizmet borçlanmalarına imkan yoktu.
Sorunun çözümü için TBMM’de yasal değişiklik
yapılması gerekiyordu. Bulgaristan göçmeni
vatandaşlarımızın yıllardan beri bekledikleri yasal
değişiklik bizzat Çalışama ve Sosyal Güvenlik Bakanı
Faruk Çelik tarafından ele alındı ve Mecliste
kanunlaşarak hakkın verilmesi sağlandı.
Bulgaristan
göçmenleri yararlanabilir
Ülkemiz ile “sosyal güvenlik sözleşmesi” imzalamamış
ülkelerden 1 Ocak 1989 tarihinden 8 Mayıs 2008
tarihine kadar zorunlu göç yolu ile ülkemize gelip
Türk vatandaşı olan ve Türkiye’de ikamet edenlerden,
2022 sayılı Kanun dahil olmak üzere sosyal güvenlik
kuruluşlarından gelir veya aylık almayanlar yurt
dışında geçen çalışmalarını borçlanabilecekler.
Hizmet borçlandırması yapılabilmesi için bu
vatandaşlarımızın göç ettikleri ülkede geçen çalışma
sürelerini belgelendirmeleri gerekmektedir.
Belgelendirilen çalışma süreleri, borçlandırılmak
suretiyle emeklilik aylığı bağlanmasında sosyal
güvenlikleri bakımından dikkate alınacaktır.
Yukarıda açıkladığımız gibi, 1989 yılından itibaren
özellikle Bulgaristan’da yaşayan Türk soylu
vatandaşlarımız zorunlu göçe tabi tutuldukları için,
bu haktan öncelikle bunlar yararlanabilecekler.
Anılan borçlanma hakkından yararlandırılabilmek
için;
- 1 Ocak 1989 tarihinden 8 Mayıs 2008 tarihine kadar
geldikleri ülke tarafından zorunlu göçe tabi
tutulmuş olmaları,
- Zorunlu göçten sonra Türk vatandaşı olup,
Türkiye’de ikamet ediyor olmaları,
- 2022 sayılı Kanun dahil olmak üzere sosyal
güvenlik kuruluşlarından gelir ve aylık almamaları,
- Geldikleri ülkedeki çalışma sürelerini
belgelendirmeleri,
- Borçlanma için yazılı istekte bulunmaları,
- Tebliğ edilen borç miktarını üç ay içinde
ödemeleri gerekmektedir.
Hemen belirtelim ki, T.C. kimlik numarası ile Nüfus
ve Vatandaşlık Genel Müdürlüğünün “Kimlik Paylaşım
Sisteminden” Sosyal Güvenlik Kurumunca yapılacak
sorgulama sonucunda vukuatlı nüfus kayıt örneğinde
“..... tarih ve .... Sayılı Bakanlar Kurulu kararı
ve 2510 (veya 5543) sayılı İskan Kanununa istinaden
Türk vatandaşlığına alınmıştır” ibaresi bulunanlar
için ayrıca zorunlu göçe tabi tutulduklarını
belgelendirme şartı aranmayacaktır.
Nüfus kayıtlarında bu şekilde ibare bulunmuyorsa
ilgililerden bu ibarenin nüfus kayıtlarına işlenerek
temin edilecek olan vukuatlı nüfus kayıt örneği veya
“Uyrukluk ve Aile Kütüğünde Kayıt Bildirgesi”nin
Kuruma ibrazı istenecektir.
Diğer yandan, Bulgaristan’dan temin edilen ve
Türkiye’de yeminli tercüme bürolarınca, çevirisi
yapılmış hizmet belgesi ile Türkiye’deki nüfus
kayıtlarında ad ve soyadı yönünden farklılık
bulunması halinde, ilgiliden isim değişikliğini
gösteren nüfus müdürlüğünden onaylı bir belgenin de
Kuruma verilmesi talep edilecektir.
Borçlanma işlemi, 3201 sayılı kanunda yapılan
değişiklik nedeniyle müracaat tarihinde geçerli olan
asgari ücret ile azami ücret arasından kişilerin
tercih edecekleri bir matrah üzerinden yüzde 32 prim
ödemesi şeklinde olacaktır.
Her alanda yapılan borçlanma işlemlerinde olduğu
gibi bu borçlanma hakkının da sosyal güvenlik
sistemimize ciddi bir yük getireceği kaçınılmaz
görünüyor. Ancak, TBMM’de alınan bu kararın,
meclisin iradesine saygı göstererek, borçlanma
işlemi yapabilecek olan göçmen vatandaşlarımıza
hayırlı olmasını diliyoruz.
Şerif Akcan
08 Haziran 2008 Pazar |
