|
Tapu
işlemlerinde cins tashihi ve harç sorunu
Tapu ve kadastroda yapılan
işlemler harca tabi olup bu işlemlerde uygulanacak harç
miktarları ve oranlar Harçlar Kanunu'na ekli (4) sayılı
tarifede belirlenmiş bulunmaktadır.
Harçlar Kanunu'nun 58'inci maddesi uyarınca tapu ve
kadastro harçlarının kanuna ekli tarifede belirtilen
kişiler; tarifede belirtilmeyen işlemlerde, taraflar
aksini kararlaştırmamışlar ise aşağıda yazılı kişiler
ödemekle mükelleftir.
* Mülkiyet ve mülkiyetten gayri ayni hakları iktisap
edenler, (İktisap eden kişiler birden fazla ise harçları
hisseleri oranınca öderler.)
* İpotek tesisinde ipoteği tesis edenler,
* Kadastro işlerinde adlarına tescil yapılanlar,
* Miras sebebiyle çıplak mülkiyetin mirasçı adına
tescilinde, çıplak mülkiyet sahibi olanlar,
* Rücularda rücu edenler.
* Bunlar dışında kalan işlemlerde lehine işlem yapılmış
olanlar,
Arsa arazi üzerine yeniden inşa edilen bina ve benzeri
nitelikteki tesislerin tapuya tescilinde ise adına
tescil yapılacak kişinin veya kişi adına öncelikle
inşaat sahibinden,
* İnşaatı bitmiş binaya iskân (oturma izin belgesi)
alabilmek için inşaatın gerçekleştiği belediyeler,
harçlar ve veraset vergi dairelerinden üzerine inşaat
yapılan arsa için "vergi borcu yoktur" yazısı
istemektedirler.
* Bina sahibi belediye emlak vergi dairesine bu nedenle
bir bina beyanı vermektedir. Bu beyan üzerine emlak
vergisi değerini belirleyen bir döküm almak suretiyle
harca esas alınacak değer belirlenir.
* Binanın Emlak Vergisi değerini gösteren (2) no'lu harç
beyannamesi düzenleyerek, harcı tahsile yetkili vergi
dairesine bu beyanname verilmek suretiyle harcın
ödenmesi sağlanır. Harcın yatırıldığını gösteren belge
ile belediyeye başvurularak tapuda cins tashihini
yapmaya yönelik ilişiksizlik belgesi alınır.
* Belediyelerce düzenlenen oturma izin belgesi ile tapu
kadastro müdürlüğüne başvurularak cins tashihi talep
edilir. Kadastronun düzenlediği belge ile de cins
tashihi kayda alınmak suretiyle işlem tamamlanır.
Ancak uygulamada bu işlemler zannedildiği kadar kolay
olmamaktadır. Başka bir anlatımla vatandaş olarak böyle
bir işlemin sonuçlandırılması da bazen imkânsız
olabilmektedir.
Öncelikle harç tahsiline yetkili vergi daireleri
belediyelerin vermiş oldukları bina vergi değerini
gösteren belge üzerindeki hesaplamalara itibar
etmemektedirler.
Bu konuda hak sahiplerine veya işlemleri takip edenlere
hiçbir açıklama yapmadan belediyelerce kabul edilen ve
bildirilen değerleri değiştirmektedirler.
Oysa Harçlar Kanunu'nun 63'üncü maddesi uyarınca bu
konuda harçların Emlak Vergisi değerleri dikkate
alınarak hesaplanması gerekmektedir. Bir başka anlatımla
Harçlar Kanunu'nda yer alan "kayıtlı değer" veya "Emlak
Vergisi değeri" Emlak Vergisi Kanunu'nun 29'uncu maddesi
uyarınca belirlenmiş olan değerdir ve bu değer tapuda
işlem yapılmak üzere yeni inşaatlarda belediyelerin
ilgili birimleri tarafından dökümlü olarak hazırlanıp
harca esas alınmak üzere bina veya inşaat sahibine
verilmektedir.
Harçlar Kanunu'na göre "Tapu kadastro harcı, vergi
değeri ile mükellef tarafından beyan edilmiş olan
değerden yüksek olanı üzerinden hesaplanır.
Mükelleflerin vergi değerinden daha düşük beyanda
bulunmaları halinde harcın hesabında vergi değeri esas
alınır."
Belediyeler ve Emlak Vergisi değerinin hesaplanmasında
da esas alınan bedel Harçlar Kanunu'nun belirtmiş
bulunduğu vergi değeridir.
Harçlar Kanunu'nun sonunda yer alan bir hüküm bu
bağlamda tapu harcının hesaplanmasında ortaya çıkan
sorun nedeniyle ayrı bir önem arz etmektedir. Buna göre;
* Gayrimenkullerin devir ve tescilinde,
* Gayrimenkul mükellefiyetinin tesisinde,
Emlak Vergisi bildirimi verilmesini gerektirenlerin
Emlak Vergisi Kanunu'nda yazılı bildirim süresi sonuna
kadar tapuda gösterilmemesi halinde harç yüzde 50
fazlasıyla alınmaktadır.
Harç yatırımı aşamasında ortaya çıkan ve harcı tahsile
yetkili vergi dairesinin ilgili belediye tarafından
hazırlanan değerlemeyi kabul etmemeye yönelik davranışı
nedeniyle süresinde yatırılmamış olan harç, inşaat
sahibine ayrıca bir fark ödeme mükellefiyeti
getirmektedir.
Diğer yandan harcın ödenmesinden sonra belgeler
belediyenin ilgili birimine intikal ettirilmesine rağmen
iskânın alınması çoğu kez gecikebilmektedir. Hatta bazı
belediyelerde keyfi davranışlar nedeniyle bu sürenin
bazen altı-yedi ayı bulduğu gözlenmektedir. Bu durumda
da harcın hesaplanmasında herhangi bir sorun olmasa bile
bu sefer belediyedeki gecikmeden dolayı inşaat sahibi
ayrıca harç açısından yüzde 50 farkı ödemek zorunda
kalmaktadır.
Veysi Seviğ
30.05.2008 |
