| |
Serbest bölgeler 2008'de vergi avantajlarını
kaybedecek
Yatırımların ve istihdamın
teşviki ile bazı kanunlarda değişiklik yapılması
hakkındaki kanun ile 2004 yılında 3218 sayılı kanuna
bir geçici madde eklendi.
Bu geçici madde ile serbest bölgelere tanınan vergi
avantajlarının büyük bölümü kaldırıldı. Serbest
bölgelerin ayrıcalığı yok oldu.
Bu geçici maddeye göre, serbest bölgelerde
faaliyette bulunmak üzere ruhsat almış
mükelleflerin;
a) Bu bölgelerde gerçekleştirdikleri faaliyetleri
dolayısıyla elde ettikleri kazançları, bu maddenin
yürürlüğe girdiği tarih itibariyle faaliyet
ruhsatlarında belirtilen süre ile sınırlı olmak
üzere gelir veya kurumlar vergisinden müstesnadır.
Bu istisnanın 31.12.1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir
Vergisi Kanunu'nun 94'üncü maddesinin birinci
fıkrasının (6) numaralı bendinin (b) alt bendi
kapsamında yapılacak tevkifata etkisi yoktur.
b) Bu bölgelerde istihdam ettikleri personele
ödedikleri ücretler 31.12.2008 tarihine kadar gelir
vergisinden müstesnadır. Ancak, bu maddenin
yürürlüğe girdiği tarih itibarıyle ruhsatlarında
belirtilen süre 31.12.2008 tarihinden daha önceki
bir tarihte sona eriyorsa, istisna uygulamasında
ruhsatta yer alan sürenin bitiş tarihi dikkate
alınır.
c) Bu bölgelerde gerçekleştirdikleri faaliyetleri
ile ilgili olarak yaptıkları işlemler 31.12.2008
tarihine kadar her türlü vergi, resim ve harçtan
müstesnadır.
Serbest bölgelerde faaliyette bulunan gelir veya
kurumlar vergisi mükelleflerinin bu bölgelerde imal
ettikleri ürünlerin satışından elde ettikleri
kazançları Avrupa Birliği'ne tam üyeliğin
gerçekleştiği tarihi içeren yıllık vergileme
döneminin sonuna kadar gelir veya kurumlar
vergisinden müstesnadır. Bu istisnanın Gelir Vergisi
Kanunu'nun 94'üncü maddesinin birinci fıkrasının (6)
numaralı bendinin (b) alt bendi kapsamında yapılacak
tevkifata etkisi yoktur.
Serbest bölgeler için 1985 yılında çıkarılan 3218
sayılı kanunda bu bölgelerde iş yapacaklara
verilecek ruhsatın şekli ve süresi ve iş yapacaklara
verilecek teşvikler belirlenmişti.
Bugün faaliyette bulunan işletmeler 10-20-49-99 yıl
süreli faaliyet ruhsatı aldılar ve bu ruhsat
süresinde aynı teşviklerden yararlanacakları
varsayımı ile serbest bölgede faaliyete geçmişlerdi.
5084 sayılı kanunla serbest bölgelerde faaliyette
bulunan firmaların vergi avantajları kaldırıldı.
Serbest bölgeler konusunun uzmanlarından Mustafa
Karakuzey bu gelişmeleri şöyle değerlendiriyor.
Faaliyet ruhsatı alınarak serbest bölgelerde 10-99
yıl arasında faaliyette bulunulabilmektedir. Serbest
bölgelere yatırım yapan müteşebbisler, 3218 sayılı
kanunun 6'ncı maddesinde belirtilen hükümler
içeriğinde devlete güvenerek faaliyette bulunmak
için çeşitli yıllara sari olarak faaliyet ruhsatı
almışlar ancak, bu faaliyetleri ile süreç 6 Şubat
2004'te çıkarılan 5084 sayılı yasa ile adeta futbol
maçı yapılırken uygulanmakta olan kurallar basket
maçı kuralları gibi değiştirilmiş, faaliyet süreleri
sonuna dek kendilerine sağlanan avantajlar
ellerinden alınmış, özellikle hem Türkiye'de hem de
serbest bölgelerde şirketleri bulunan
müteşebbislerin defterlerinin incelenmeye alınması
neticesinde re'sen geçmiş yıllara ilave edilen
kurumlar vergisi matrah farkı üzerinden, ikmalen
tarh edilen kurumlar vergisi+fon payı ve bunlara
kesilen vergi ziyaı cezaları+terkini takibeden
kesilecek gecikme faizleri nedeniyle tüm
yatırımcılar için "serbest bölgelerde faaliyet
göstermenin Türkiye'de faaliyet göstermek arasında
bir fark kalmamış, 49 ile getirilen teşvikler ve 85
Seri Nolu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği serbest
bölgelerde uygulanan gelir vergisi, kurumlar vergisi
ve stopaj serbest bölgelerdeki avantajları ortadan
kaldırmıştır.
Serbest bölgelere 3218 sayılı kanunla verilen
teşvikler devam etmeli ve bu kanunda değişiklik
yapılmayacağına dair hükümet yatırımcıya güven
vermelidir. Yabancı firmalar ve yabancı sermaye için
ve Türk müteşebbisleri için en önemli unsur "güven
ve istikrar"dır.
Serbest bölge kullanıcılarının faaliyet konularına
göre dağılımı
31.12.2006
Yerli Yabancı Toplam
Faaliyet konuları /Local /Foreign /Total
Üretim/Production 679 172 851
Alım-satım
Purchasing-Selling 2056 396 2452
Kurucu-işletmeci/işletici
Founder-operator/operator 22 2 24
Diğer/Others 471 78 549
Toplam/Sub Total 3228 648
Genel toplam/Total 3876
Serbest bölgelerde istihdam
(30.11.2006)
Bölgeler İşçi Büro personeli Diğer Toplam
Ege 13.245 423 40 13.708
Mersin 5.026 502 923 6.451
Bursa 4.346 453 83 4.882
Antalya 3.028 290 130 3.448
İst. Deri 1.147 649 493 2.289
Menemen 1.787 201 227 2.215
İst. AHL 235 1.208 504 1.947
Kocaeli 1.714 85 143 1.942
Avrupa 1.458 142 66 1.666
Kayseri 978 22 55 1.055
İst. Trakya 498 310 229 1.037
TÜBİTAK-MAM 265 421 55 741
Gaziantep 112 58 11 181
Adana-Yum. 95 63 11 169
Denizli 35 25 25 85
Samsun 47 7 7 61
Trabzon 20 5 16 41
Mardin 13 0 4 17
Rize 5 3 3 11
D. Anadolu 0 0 0 0
Toplam 34.054 4.867 3.025 41.946
Tevfik Güngör
Dünya online
01.02.2007 |
|
