|
Yılda 9 bin YTL'ye kadar satış yapan esnaf Gelir
Vergisi'nden muaf olacak
Yıllardır tartışılan vergi
sistemi ile ilgili ikinci büyük adım atılıyor. Kurumlar
Vergisi'nin ardından Gelir Vergisi ile ilgili
düzenlemede de sona yaklaşıldı.
Önümüzdeki aylarda Meclis'e sunulması düşünülen kanun
tasarısı birçok yeni düzenlemeyi ihtiva ediyor. Vergi
Konseyi, Gelir Vergisi'nin yeniden yapılandırılmasındaki
temel amacı; ekonomik-sosyal politikalarla ve piyasa
mekanizmasıyla uyumlu, sermaye birikimini güçlendiren,
yatırımları ve istihdamı artıran, vergi yükünü düşürerek
mükelleflerin gönüllü uyumunu artırmak diye özetliyor.
Vergi güvenliğini güçlendirmek suretiyle kayıtlı
ekonomiye geçişi hızlandırmak, verginin tabana yayılması
suretiyle vergi oranlarının düşürülmesine imkan
sağlamak, uluslararası eğilimlere uygun bir Gelir
Vergisi sistemi oluşturmak suretiyle ekonomide
sürdürülebilir bir kalkınmayı ve verimliliği desteklemek
de diğer amaçlar.
Yeni yapıda ikili sistem olarak tabir edilebilecek karma
sitem uygulanması düşünülüyor. Buna göre, katı bir ikili
sistemin tüm kuralları ile hayata geçirilmesi yerine,
sermaye kaynaklı gelirin vergilenmesinde toplama
esasından ve artan oranlı tarifeden uzaklaşılması ve
bunlar için basit bir usul dahilinde sabit ve düşük
oranlı bir Gelir Vergisi uygulamasına geçilmesi
hedefleniyor. Diğer gelirlerin ise bu tercihi yansıtacak
şekilde sınıflanarak artan oranlı tarife yapısının
korunması, ancak vergi tarifesinde dilim sayısının
azaltılması ve gerek dilim aralıklarının gerekse vergi
oranlarının gözden geçirilmesi öngörülüyor. Özetle,
çalışma/girişim gelirleri yeniden sınıflanacak, sermaye
gelirlerinin bir bölümü için Gelir Vergisi Kanunu'nun
geçici 67'nci maddesi marifetiyle zaten sistemimize
girmiş olan ikili yapı daha belirgin kılınacak ve
kanunun sistematiği de bu karma yapıyı en yalın şekilde
yansıtır duruma getirilecek.
Birçok yeniliği içeren düzenlemede ilk göze çarpanlar
arasında esnaf muaflığının genişletilmesi geliyor. Esnaf
muaflığından faydalanacak olanlar cüz'i bir harç
mukabili 'esnaf muaflığı belgesi' alacak. Bu belge
sayesinde faaliyetini vergiden muaf olarak devam
ettirebilecek. Ev hanımlarının vergiden muaf olarak
satabileceği ürün yelpazesi de genişletiliyor. Bu sınıfa
mevcut sistemde dahil olanlar ile yıllık alışları 8 bin,
satışları 9 bin YTL'yi aşmayan herkes girecek. Yıllık
alımları 32 bin veya satışları 36 bin yeni lirayı
aşmayanlar küçük esnaf olarak nitelendirilecek ve özel
vergileme usulü (götürü) ile vergilendirilecek.
Kalkınmada öncelikli yöreler, normal yöreler ve
büyükşehir belediyesi sınırları dahilindekiler olmak
üzere ayrı ayrı vergi tarifesi uygulanacak. Şehir içi
yolcu taşıma aracı (dolmuş-taksi) işletenlerin vergileme
usulü (götürü), araçların plaka, hat ve araç kasko
değerleri toplamının yüzde 10'u vergiye matrah olarak
alınacak. Sürücü için ödenen vergi ve sigorta primleri
bu tutardan indirilebilecek.
Ücret ödemelerine ilişkin Gelir Vergisi Kanunu ve diğer
kanunlarda (toplam 72) çok sayıda istisna bulunuyor. Bu
sebeple, kamuda çalışanlara yapılan ücret ödemelerinin
1/3'ünden daha azı matraha dahil ediliyor. Gelir Vergisi
Kanunu ve diğer kanunlarda yer alan ücret istisnalarının
(emekli keseneği hariç) tamamen kaldırılması ve
ücretlilere bunu karşılayacak tutarda zam yapılması
düşünülüyor. Ayrıca pilot, makinist, dalgıç gibi
ücretlilere uçuş ve dalış tazminatı adı altında yapılan
ödemeler şu an vergiden istisna tutuluyor. Yeni kanunda
bu istisnanın da tamamen kaldırılması düşünülüyor.
Serbest meslek iradı olarak vergilendirilen ve vergiden
istisna tutulan müellif, mütercim, köşe yazarları,
sanatçılar, kamu çalışanı olup zaman zaman kitap veya
dergi ve gazetelere yazı yazanların faydalandığı istisna
da yeniden düzenlenecek. Buna göre bu gelirlerin Gelir
Vergisi tarifesinin birinci ve ikinci gelir dilimleri
toplamını aşması halinde yıllık beyanname ile beyan
edilmesi öngörülüyor. Satın alınan veya trampa suretiyle
iktisap olunan arazinin zorunlu haller de dahil herhangi
bir nedenle 5 yıl içerisinde parsellenerek kısmen veya
tamamen satılmasından elde edilen kazançlar ticari
kazanç olarak kabul edilecek. Mevcut düzenlemeye göre
belediyeler tarafından yapılan parsellemeler mahkemeler
tarafından madde kapsamında değerlendirilmiyor.
--------------------------------------------------------------------------------
'Ortalama yıllık kazanç
ve geçim bildirimi' geliyor
Hükümetin yeni programında yer verdiği işsizliğin
azaltılması hedefini gerçekleştirmek maksadıyla yeni
Gelir Vergisi Kanunu'nda istihdamı teşvik edici
düzenlemelere de yer veriliyor. Buna göre işverenlerin
normalin (yüzde 10 ve üstünde) istihdam imkanı sağlaması
halinde beş yıl süreyle yeni istihdam için ödenen brüt
ücretin iki katı ticari kazancın tespitinde indirim
olarak dikkate alınacak. Ayrıca 'ortalama yıllık kazanç
ve yıllık geçim bildirimi'ne geçiliyor. Gerçek usulde
vergilendirilen mükelleflerin faaliyette bulundukları
alan ve yer de dikkate alınarak asgari ücretin brüt
tutarından aşağı olmamak üzere "Ortalama Yıllık Kazanç
Tutarı" tespit edilecek. Bu tutara mükelleflerin sahip
oldukları ve belirli bir harcama gücünün göstergesi
mahiyetindeki varlıklara (ikinci konut ve binek araçlar,
deniz araçları, hava araçları, özel kulüp üyeliği gibi)
ilişkin yıllık tahmini masraflar da eklenecek.
Mükelleflerin zarar beyanı da dahil olmak üzere,
faaliyetleri ile ilgili olarak beyan edecekleri
kazançlarının, yukarıdaki tespitlere göre bulunacak
tutardan düşük olması halinde, yıllık Gelir Vergisi
beyannamesine şekli ve muhteviyatı Maliye Bakanlığı'nca
belirlenen, yıl içindeki tüm harcamalarını ve bunların
kaynaklarını gösteren "Yıllık Geçim Bildirimi"ni
eklemeleri zorunlu hale getiriliyor.
Kira ve gayrimenkul satış gelirlerindeki kayıt dışılıkla
mücadelede de yeni politikalar geliştirilecek. Emlak
Komisyonculuğu Kanunu çerçevesinde, kontratın belli bir
makamın onayından geçirilmesi gibi otokontrol
tedbirlerinin uygulanması, Türkiye'de gayrimenkul
envanteri için belediyelerdeki vergi bankalarından
faydalanılması, GMSİ'de gayrimenkullerle ilgili değer
tespitleri kapsamında, yıllık getirilerinin tespit
edilmesi, kiralık konutların tespitinde muhtarlık
kayıtlarından faydalanılması gibi tedbirler alınacak.
Belki bu tedbirlerle kira değerlerini tespit etmek
mümkün olmayabilir; ama yine de öncelikle kiralık
konutların tespit edilerek beyanname verilmesi sağlanmış
olacak.
Ahmet YAVUZ
Zaman / 01.10.2007 |
