| |
Kira gelirinin beyanında akla takılanlar
Kira gelirlerinin beyanına
ilişkin geçen hafta geniş bir yazı kaleme almıştım.
Kira gelirlerinin beyan dönemi 1 Mart itibarıyla
başladı, mükellefler ikametgâhlarının bulunduğu
vergi dairesine en geç 15 Mart akşamına kadar
beyanname verecek ve hesaplanan vergiyi mart ve
temmuz aylarında iki eşit taksit halinde
ödeyecekler.
Ancak sizlerden çok sayıda e-posta ve faks geldi,
konunun ehemmiyetine binaen bazı soruları örneklerle
cevaplamaya çalışacağım.
Örneğin; dairesini konut olarak kiraya veren M.Ayaz,
2006 yılında 15 bin 200 Yeni Türk Lirası, işyeri
olarak kiraya verdiği daireden ise 17 bin YTL brüt
kira geliri elde etti. İşyeri için ödenen kira
bedelleri üzerinden 3 bin 740 YTL kesinti yapıldı.
Mükellef, devlete ait bir huzurevine 10 Ağustos
2006'da bin 250 yeni lira nakit bağışta bulundu.
Beyana tabi başka geliri olmayan mükellef, götürü
gider yöntemini seçti. Mesken kirası gelirinin
istisna haddini aşan kısmı ile kesintiye tabi
tutulan işyeri kirasının toplamı 18 bin yeni lirayı
aştığından, mesken ve işyeri kira gelirleri birlikte
beyan edilecek. Gelir Vergisi ise şöyle
hesaplanacak:
Gayrimenkul alım
satımından sağlanan gelirler de 'gayrimenkul sermaye
iradı' kapsamında mıdır?
Gayrimenkul sermaye iradı kavramı sadece Gelir
Vergisi Kanunu'nun 70. maddesinde sayılan mal ve
hakların kiralanmasından elde edilen gelirleri ifade
eder. Gayrimenkullerin alım satımlarında elde edilen
gelirler süreklilik arz ediyorsa ticari kazanç,
süreklilik arz etmiyorsa değer artış kazancı olarak
vergilendirilir.
İşletmemin aktifinde
yer alan mal ve hakların kiralanmasından elde
ettiğim gelirler nasıl vergilendirilecek?
İşletmenin aktifinde olan gayrimenkullerden elde
edilen gelirler faaliyet türüne göre ticari veya
zirai kazanç olarak vergilendirilecek. Ayrıca
kiralama işleminde KDV de hesaplanacak. Öte yandan
işletme sahibinin olup da işletme aktifinde yer
almayan gayrimenkulün kiralanması işleminde elde
edilen gelir, gayrimenkul sermaye iradı olarak
dikkate alınıp KDV hesaplanmaz. Yalnız bir işletme
sebebiyle mükellefiyeti bulunan kişiler kiraya
verdikleri mesken gelirlerinin beyanında 2 bin 200
YTL istisnadan faydalanamaz. Tüzel kişiliği haiz
şirketlerin aktiflerinde yer alan gayrimenkullerden
elde edilen gelir, şirket faaliyet alanı ne olursa
olsun ticari kazanç olarak vergilendirilecek.
Kiralama sırasında
ödenen 'hava parası' gayrisafi hâsılata dâhil mi?
Kamuoyunda 'hava parası' olarak bilinen
peştamallıklar, gayrimenkul sermaye iradının bir
unsuru değildir. Bu ödemeler aranan şartları
taşıyorsa 'diğer kazanç ve iratlar' olarak
vergilendirilirler. Dolayısıyla peştamallıklar
'gayrimenkul sermaye iradı'nın hesaplanmasında
hâsılata dâhil edilmez.
Kendime ait bir
işyerini kullandırarak bir işletmeye ortak oldum.
Elde ettiğim geliri kira geliri olarak mı beyan
edeceğim?
Gayrimenkulün bir ticari işletmeye; cironun veya
kârın belli bir yüzdesinin karşılığı olarak
verilmesi halinde elde edilecek gelir gayrimenkul
sermaye iradıdır ve kira gelirlerinin
vergilendirilmesindeki usul ve esaslara göre
vergilendirilir. Fakat kira geliri söz konusu
işletmenin kâr ve zararına katılma şeklinde
hesaplanıyorsa elde edilen fayda kira geliri değil
ticari kazanç olur. Bu gelirlerin vergilendirilmesi
de ticari kazanç usul ve esaslarına göre yapılır.
Yardım maksadıyla bir akrabama tahsis ettiğim daire
için kira beyannamesi vermem gerektiği söyleniyor.
Oysa herhangi bir gelir elde etmiyorum?
Emsal kira bedeli; kira bedelinin bilinmediği veya
muvazaalı olduğu durumlarda belli kıstaslara göre
gelirin takdir edilmesi, bu da mümkün değilse
gayrimenkulün vergi değerinin yüzde 5'inden aşağı
olamayacak şekilde kira geliri elde edilmiş kabul
edileceği esasına dayanan bir vergi güvenlik
sistemidir. Örneğin 2006 yılı Emlak Vergisi değeri
180 bin YTL olan bir gayrimenkulün kiraya verilmesi
halinde, bu gayrimenkulle ilgili olarak 2006 yılı
için beyan edilecek kira gelirinin 180.000 x yüzde
5=9.000 YTL'den düşük olmaz. Yalnız kira gelirinin
sözleşmesi, ödemeye ilişkin banka dekontu veya
havale makbuzu gibi belgelerle veya kiracının
ifadesi ile ispat edilebildiği durumlarda ayrıca
emsal bedeli karşılaştırması yapılmaz. Boş kalan
gayrimenkullerin muhafazası maksadıyla bedelsiz
olarak başkalarının ikametine bırakılması;
binaların, mal sahiplerinin çocuklarının, ana
babalarının veya kardeşlerinin ikametine tahsis
edilmesi; mal sahibi ile birlikte akrabaların da
aynı evde veya dairede ikamet etmeleri; genel
bütçeye dâhil daireler ve katma bütçeli idareler, il
özel idareleri ve belediyeler ile diğer kamu kurum
ve kuruluşlarınca yapılan kiralamalarda da emsal
kira bedeli uygulanmaz. Özetleyecek olursak;
dairenizi kira almadan kullandırdığınız akrabam
dediğiniz kişi çocuğunuz, anne babanız veya
kardeşiniz ise bir beyanda bulunmanız gerekmiyor.
Kirayı vergi
iadesinde kullanan, beyana tâbi olur
Eşimin üzerine kayıtlı bir dairemiz ve aylık 300 YTL
kira gelirimiz var. Ancak oturduğum daireye 420 YTL
kira ödüyorum. Bu sene vergi iadesine kira tutarını
ekledim. Ne kadar vergi ödemem gerekiyor?
420 YTL aylık kira giderinizi vergi iadesinde
kullandığınız için kira geliri ile ilgili olarak
gider gösteremeyeceksiniz. Kiraya verdiğiniz daire
ile ilgili başka gideriniz yoksa götürü gider
usulünü seçeceksiniz. Eşinizin ev hanımı olması
dolayısıyla başka bir mükellefiyeti olmadığını
göstermektedir. Bu da eşinizin elde ettiği kira
gelirinin 2 bin 200 yeni liralık kısmının vergi dışı
kalmasını sağlar. Vergiden muaf olamazsınız. Başka
giderin olmadığını varsayarak verginizi şöyle
hesaplayabiliriz:
Ev hanımının ödeyeceği vergi*
Elde edilen gelir: 3.600
İstisna (Vergi dışı kalacak gelir): 2.200
Giderler (Götürü gider): 350
Kalan gelir: 1.050
Hesaplanan Gelir Vergisi: 157,5
* YTL.
32 bin YTL'lik gelire 387 YTL vergi
Gayri safi irat toplamı: 32.200
Vergiden istisna tutar: 2.200
Kalan (32.200 - 2.200): 30.000
Yüzde 25 götürü gider (30.000 x % 25): 7.500
Safi irat (30.000- 7.500): 22.500
İndirilecek gelir (Bağışlar): 1.250
Vergiye tabi gelir (22.500-1.250): 21.250
Hesaplanan Gelir Vergisi: 4.127
Kesinti yoluyla öd. vergiler: 3.740
Ödenecek Gelir Vergisi: 387
Ahmet YAVUZ
Zaman
05.03.2007 |
|
