| Avrupa
Toplulukları Komisyonu tarafından 6.11.2007
tarihinde açıklanan Türkiye İlerleme Raporu'nun
vergilerle ilgili bölümünde bazı değerlendirmeler
yapılmaktadır:
1.Dolaylı vergiler alanında bir ilerleme
bulunmadığı ifade edilen raporda, katma değer
vergisi alanında kısmi düzeltmeler yapıldığı,
yapılan vergi oranı indirimleri ve yüzde 1'lik
oranın kapsamının genişletilmesinin topluluk
düzenlemelerine aykırı olduğu belirtilmiştir. Özel
tüketim vergisinde sınırlı bir gelişme sağlanmış
olup, tütün ürünleri üzerindeki minimum vergi
seviyesi yükselmiştir. Tütün ve tütün ürünleri
üzerindeki vergi yapısı topluluk düzenlemeleri ile
uyumlu değildir. Türkiye'deki Tütün Fonu ithal
edilen tütün ve sigaralar üzerine özel vergi yükü
getirmekte olup, bu uygulama benzer yerli ürünlerde
bulunmamaktadır. Alkol ürünleri üzerindeki vergiler
nispi esasa göre alınmakta, ayrıca maktu ve asgari
maktu vergiler bulunmaktadır. Vergi miktarları alkol
seviyesinden ziyade ürün çeşidine göre
değişmektedir. Bu durum topluluk düzenlemeleri,
gümrük birliği ve Dünya Ticaret Örgütü kuralları ile
uyumlu değildir. Mevcut uygulamanın vergi
oranlarının genellikle benzer yerli ürünlere göre
ithal edilen ürünlerde yüksek olması sebebiyle
ayrımcı etkisi de bulunmaktadır. Türkiye, iç
dolaşımda vergiyi askıya alma rejimini ve mali
antrepoları oluşturamamıştır.
2.Dolaysız vergiler alanında bazı gelişmeler
bulunmaktadır. Kurumlar Vergisi Kanunu bazı yeni
kavramlar getirmiştir.
3.İdari yapı bakımından sınırlı bir gelişme
sözkonusudur. Operasyonel kapasite ve bilgisayarlı
çalışmalar bakımından gelişmeler vardır. Gelir
idaresi yapısal değişikliklere ve kapasite
geliştirme çalışmalarına devam etmektedir.
Elektronik vergi denetimi programlaması çalışmaları
devam etmektedir. Büyük Mükellefler Vergi Dairesi
kurulmuştur. Vergiler bakımından vatandaşlık
numarası kullanılmaya başlanmıştır. Vergi
kaçakçılığının azaltılması amacıyla vergi ve alkol
ürünleri üzerinde bandrol uygulaması getirilmesine
rağmen konu sektörlerle yeterince müzakere
edilmemiştir. Ayrıca, vergi idaresinin etkinliği ve
kayıtdışı ekonomi konuları üzerinde etkin
çalışılması gerekmektedir.
Görüldüğü üzere yıllardır düzenlenen ilerleme
raporları küçük değişiklikler dışında aynı şekilde
oluşturulmaktadır. Bu konu iki taraf konuyu farklı
şekilde yorumlayabilir. Önemli olan konuya hangi
açıdan baktığınızdır:
1.Yapılan eleştiriler doğrudur. Yıllardır da
yapılmaktadır. Düzelme var mı? Çoğunda yok. Kurumlar
vergisinde ve idari kapasitenin geliştirilmesinde
olduğu gibi bazı gelişmeler var. Ama uygulamaya
baktığınızda genelde eleştirilerin haklı olduğu
görülmektedir. Hatta daha da fazlası vardır.
2.Bütün bu belirtilenler Avrupa Birliği'nde
uygulanmakta mıdır? Bu soruya da olumlu cevap vermek
hatalı olur. Sayılanların büyük bir kısmında yer
alan hususlarda bazı Avrupa ülkeleri çok daha iyi
seviyede olmasına rağmen orada da ülkeler arasındaki
farklılıklar, uygulama sorunları ve davalar
sürmektedir.
3.Türkiye bakımından henüz üye olmamış olmamız da
yapılan çalışmalarda yavaş ve rahat hareket
edilmesine, bazı konularda ise hiç adım atılmamasına
sebep olmaktadır.
4.Daha önceki yıllarda da olduğu gibi vergiler
konusunda bir sıkıntı olmadığı, bu konuların
istenirse hemen düzeltilebileceği ve
geliştirilebileceği, uyum sıkıntımızın bulunmadığı
şeklinde açıklamalar yapılacaktır. Burada yazılı
olanlar dışındaki vergi problemleri de dikkate
alınırsa sadece düzenleme yapmanın yeterli olmadığı
bunların uygulanması, benimsenmesi, anlaşılması
konularının asıl problem olduğu yine
umursanmayacaktır.
5.Bu Raporlar sayesinde Avrupa Birliği'nin
Türkiye'deki vergilerle ilgili asıl problemleri
bilmediği de ortaya çıkmaktadır. Türkiye de Avrupa
Birliği'ndeki vergi sıkıntıları sebebiyle yıllardır
bu raporları pek dikkate almamaktadır.
Rapor yazma ve yazılanları yapmama oyunu
sürecektir. Eski raporlara bakın, göreceksiniz.
Hakan Üzeltürk
huzelturk@superonline.com
Dünya online / 09.11.2007
|
