| |
Çalışanlara işveren güvencesi
Yeni hazırlanan
çalışma taslağına göre, işveren, işle ilgili her
konuda
çalışanların sağlık ve güvenliğini korumakla yükümlü
olacak. Ciddi ve yakın
tehlike durumlarında iş tamamen durdurulacak.
İşveren bu nedenlerle işsiz
kalan çalışanlarına ücret ödeyecek.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, bütün iş
yerlerinde ve işlerde
uygulanmak üzere İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
Tasarı Taslağı hazırladı.
Bir süredir bakanlığın gündeminde olan taslakla
ilgili çalışmalar
tamamlandı. Taslağın yasalaşması halinde, sadece İş
Kanunu kapsamındaki
işler ve iş yerlerine yönelik iş sağlığı ve
güvenliği düzenlemeleri, bütün
iş yerlerinde ve işlerde uygulanacak.
Taslağa göre kanun, çalışanların sağlık ve
güvenliklerinin korunması,
mesleki risklerin önlenmesi, risk ve kaza
faktörlerinin ortadan
kaldırılması ile iş yerlerinde sağlık ve güvenlik
şartlarının sürekli
olarak iyileştirilmesi için alınacak önlemler ve bu
konulardaki görev,
yetki, yükümlülük ve sorumlulukları düzenlemeyi
amaçlıyor. Buna göre, kanun
hükümleri; endüstriyel, tarımsal, ticari, idari,
eğitsel, kültürel ve
benzeri faaliyetlerin yapıldığı, resmi ve özel
sektöre ait bütün iş
yerlerine ve işlere faaliyet konularına
bakılmaksızın uygulanacak.
Kanun hükümleri, Türk Silahlı Kuvvetleri, emniyet
kuvvetleri ve sivil
savunma gibi kendine özgü karakteristiği olan kamu
hizmetlerinin bu kanun
hükümleri ile çelişen özel faaliyetlerinde
uygulanmayacak, ancak bu tür
hallerde de çalışanların sağlık ve güvenliği,
kanunun amaçları
doğrultusunda dikkate alınacak. Kanunun kapsamına
giren nitelikte bir iş
yerini kuran, her ne suretle olursa olsun devralan,
nakleden, çalışma
konusunu kısmen veya tamamen değiştiren, faaliyetine
son veren ve iş yerini
kapatan işveren veya işveren vekili, iş yeri ve
çalışanlara ilişkin
bilgileri 1 ay içinde ilgili bölge müdürlüğüne
bildirecek.
İŞVERENİN YÜKÜMLÜLÜĞÜ
Tasarı taslağına göre, işveren, işle ilgili her
konuda çalışanların sağlık
ve güvenliğini korumakla yükümlü olacak. İşverenin
iş sağlığı ve güvenliği
konusunda iş yeri dışındaki uzman kişi veya
kuruluşlardan hizmet alması, bu
konudaki sorumluluğunu ortadan kaldırmayacak.
Çalışanların iş sağlığı ve
güvenliği konusundaki yükümlülükleri, "işverenin
sorumluluğu" ilkesini
etkilemeyecek.
İşveren, çalışanların sağlığı ve güvenliğini korumak
için mesleki risklerin
önlenmesi, eğitim ve bilgi verilmesi dahil, gerekli
her türlü önlemin
alınması, organizasyonun yapılması, araç ve
gereçlerin sağlanması, sağlık
ve güvenlik önlemlerinin değişen şartlara uygun hale
getirilmesi ve mevcut
durumun sürekli olarak iyileştirilmesi amacına
yönelik çalışmalar yapmakla
ve iş yerinde alınan iş sağlığı ve güvenliği
önlemlerine uyulup
uyulmadığını denetlemekle yükümlü olacak.
İş sağlığı ve güvenliği ile iş hijyeni konusunda
alınacak önlemler
nedeniyle hiç bir şekilde çalışanlara mali yük
getirilemeyecek. İşveren,
sağlık ve güvenliğin korunması ile ilgili önlemlerin
alınmasında, risklerle
kaynağında mücadele edilmesi, tehlikeli tekniklerin,
tehlikesiz veya daha
az tehlikeli olanlarla değiştirilmesi ve toplu
korunma önlemlerine, kişisel
korunma önlemlerine göre öncelik verilmesi gibi bir
dizi genel prensibe
uymakla yükümlü olacak.
Bir iş yerinde alt işverenlere ait çalışanların
sağlık ve güvenlikleri ile
ilgili önlemlerin belirlenmesi ve uygulanmasını, iş
yerinin tümünden
sorumlu asıl işveren koordine edecek. Asıl işveren,
alt işverenin
işçilerine karşı o iş yeri ile ilgili olarak
kanundan doğan
yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumlu
tutulacak. İşveren, iş
yerindeki sağlık ve güvenlik risklerini önlemek ve
koruyucu hizmetleri
yürütmek üzere, iş yerinin büyüklüğünü, işin
niteliğini, tehlikelilik
derecesi ve çalışan sayısını dikkate alarak, iş
yerinden, iş yeri hekimi,
iş güvenliği uzmanı, iş yeri hemşiresi/sağlık memuru
ile ihtiyaç duyulan
diğer meslek dallarından, bakanlık tarafından
belgelendirilmiş 1 veya
birden fazla kişiyi görevlendirecek. Sağlık ve
güvenlikle görevli
kişilerin, iş yerinde bu görevlerini yürütmeleri
nedeniyle hakları
kısıtlanamayacak.
CİDDİ VE YAKIN TEHLİKE DURUMLARI
İşveren, ciddi ve yakın tehlike durumunun devam
ettiği çalışma şartlarında,
zorunlu kalınması halinde gerekli donanıma sahip ve
özel olarak
görevlendirilen kişiler hariç, çalışanlardan
çalışmaya devam etmelerini
isteyemeyecek. Ciddi, yakın ve önlenemeyen tehlike
durumunda iş yerini veya
tehlikeli bölgeyi terk eden çalışanların bu
davranışları nedeniyle hakları
kısıtlanamayacak.
İş yerinde özel risklerden etkilenebilecek
çalışanların durumunu da
kapsayacak şekilde sağlık ve güvenlik yönünden risk
değerlendirmesi yapacak
işveren, sonuca göre alınması gereken koruyucu
önlemlere ve kullanılması
gereken koruyucu ekipmana karar verecek. Kendi adına
çalışanlar da
yaptıkları işler ile ilgili olarak kendileri ve
üçüncü kişilere yönelik
sağlık ve güvenlik yönünden risk değerlendirmesi
yaparak, alınması gereken
önlemleri kararlaştıracak.
İşveren, iş yerinde meydana gelen bütün iş
kazalarının ve meslek
hastalıklarının kaydını tutarak, bunlarla ilgili
rapor hazırlayacak. Meslek
hastalıkları ve 3 günden fazla iş günü kaybı ile
sonuçlanan iş kazaları, 3
iş günü içinde iş yerinin bağlı bulunduğu bölge
müdürlüğüne bildirilecek.
ÇALIŞANLARIN DA GÖRÜŞÜ ALINACAK
İşveren, iş sağlığı ve güvenliği konusunda özel
görevi bulunan çalışanların
veya iş sağlığı ve güvenliği çalışan temsilcilerinin
görüşlerini alacak. İş
sağlığı ve güvenliği çalışan temsilcileri,
tehlikenin kaynağında yok
edilmesi veya tehlikenin azaltılması için işverene
öneride bulunup,
işverenden gerekli tedbirlerin alınmasını
isteyebilecek.
İş sağlığı ve güvenliği konusunda özel görevi
bulunan çalışanlar veya iş
sağlığı ve güvenliği çalışan temsilcileri, bu
görevlerini yürütmeleri
nedeniyle dezavantajlı duruma düşürülemeyecek.
İşveren, her çalışanın çalıştığı yere ve yaptığı işe
özel bilgi ve
talimatları da içeren sağlık ve güvenlik eğitimi
almasını sağlayacak. Bu
eğitim özellikle, işe başlamadan önce, çalışma yeri
veya iş değişikliğinde,
iş ekipmanlarının değişmesi ve yeni teknoloji
uygulanması halinde
yapılacak. Eğitim, değişen ve yeni ortaya çıkan
risklere uygun olarak
yenilenip, gerektiğinde periyodik olarak
tekrarlanacak. Verilen eğitimler
nedeniyle çalışanlara veya temsilcilerine herhangi
bir mali yük
getirilemeyecek ve eğitimlerde geçen süre çalışma
süresinden sayılacak.
Çalışanlar, davranış ve kusurlarından dolayı,
kendilerinin ve diğer
kişilerin sağlık ve güvenliğinin olumsuz
etkilenmemesi için azami dikkati
göstermek ve görevlerini, işveren tarafından
kendilerine verilen eğitim ve
talimatlar doğrultusunda yapmakla sorumlu olacak.
Kendi adına çalışanlar,
bağımsız iş yerlerinde yürüttükleri çalışmalar
esnasında kendi sağlık ve
güvenliklerini sağlamak amacıyla kanun
çerçevesindeki sağlık ve güvenlik
tedbirlerine uyacak.
Çalışanların işe girişlerinde sağlık muayeneleri
yapılarak, işe uygun
olduklarını belirten sağlık raporu alınması zorunlu
olacak. Sağlık
gözetiminin mali yükü, hiçbir şekilde çalışanlara
yükletilemeyecek.
RİSK GRUPLARI
Kadınlar, çocuklar, yaşlılar, özürlüler ve diğer
hassas risk grupları,
özellikle bunları etkileyen tehlikelere karşı
korunacaklar. Yapılacak risk
değerlendirmesinde hassas risk grupları da özel
olarak dikkate alınacak.
İşveren bu değerlendirmenin sonucuna göre gerekli
önlemleri alacak. Gebe
veya çocuk emziren kadınlar, çalışma şartları
bakımından özel olarak
korunacak. Gebe veya çocuk emziren kadınların hangi
dönemlerde ne gibi
işlerde çalıştırılmalarının yasak olduğu ve bunların
çalışmalarında sakınca
olmayan işlerde hangi şartlar ve usullere uyulacağı,
ne suretle emzirme
odaları veya çocuk bakım yurdu (kreş) kurulması
gerektiği, Sağlık
Bakanlığının görüşü alınarak bakanlık tarafından
hazırlanacak bir
yönetmelikle belirlenecek.
ÇALIŞAN TEMSİLCİSİ
En az 10 çalışanın bulunduğu iş yerinde işveren,
sağlık ve güvenlikle
ilgili çalışmalara katılma, çalışmaları izleme,
önlem alınmasını isteme,
önerilerde bulunma ve benzeri konularda çalışanları
temsil etmeye yetkili,
1 veya daha fazla kişinin, "iş sağlığı ve güvenliği
çalışan temsilcisi"
olarak görev yapmasını sağlayacak. Çalışan
temsilcilerinin, iş yerinde bu
görevlerini yürütmeleri nedeniyle hiçbir şekilde
hakları kısıtlanamayacak.
En az 50 çalışanın istihdam edildiği ve 6 aydan
fazla sürekli işlerin
yapıldığı iş yerlerinde her işveren bir İş Sağlığı
ve Güvenliği Kurulu
kurmakla yükümlü olacak. İşverenler, iş sağlığı ve
güvenliği kurullarınca
iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına uygun olarak
verilen kararları
uygulayacak.
İŞİN DURDURULMASI, İŞ YERİNİN KAPATILMASI
İş yeri bina ve eklentilerinde, çalışma yöntem ve
şekillerinde, iş
ekipmanlarında çalışanların yaşamı için tehlikeli
olan bir husus tespit
edildiğinde, bu tehlike giderilinceye kadar komisyon
kararıyla, tehlikenin
niteliğine göre iş tamamen veya kısmen durdurulacak
veya iş yeri
kapatılacak. İşveren, işin tamamen veya kısmen
durdurulması veya iş yerinin
kapatılması sebebiyle işsiz kalan çalışanlara
ücretlerini ödemekle veya
ücretlerinde bir düşüklük olmamak üzere meslek veya
durumlarına göre başka
bir iş vermekle yükümlü olacak. İşveren, tütün ve
tütün mamullerinin
kullanılmasının zararları ile ilgili eğitici
faaliyetlerde bulunacak. Tüm
iş yerlerinde çalışanların fiili olarak iş başında
çalışmaları esnasında
tütün ve tütün mamullerini kullanmaları
yasaklanacak.
CEZALAR
Kanun hükümlerine uymayan işverenlere 77 YTL ile 8
bin YTL arasında değişen
idari para cezaları verilebilecek.
Tahsil edilen para cezaları, iş sağlığı ve güvenliği
ile ilgili hizmetlerde
kullanılmak üzere Bakanlık adına açılan hesapta
toplanacak. Bu kaynağın
nasıl kullanılacağı en çok işçi ve işvereni temsil
eden kuruluşların
temsilcilerinin de yer alacağı komisyon tarafından
kararlaştırılacak.
Kaynak: Handan Yücel
M.Yenigün
Gazetesi
16.01.2007 |
|
