| |
5588 sayılı kanunla vergi kanunlarında yapılan
değişiklikler
TBMM'de 1 Mart 2007
tarihinde "5588 sayılı Gelir Vergisi ve Bazı
Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun" kabul
edilmiştir. Toplam 34 esas 3 geçici maddeden oluşan
kanunun önemli kısmı vergilerle ilgilidir ve
getirilen yeniliklerin çoğunun, 1.1.2007 tarihinden
itibaren veya kanunun Resmi Gazete'de yayımlanacağı
tarihte yürürlüğe girmesi planlanmıştır.
Kanunun önümüzdeki günlerde Cumhurbaşkanı tarafından
onaylanması ve ardından Resmi Gazete'de yayımlanarak
yürürlüğe girmesi beklenmektedir.
Bu çalışma ile yeni düzenlemelerin açıklanması ve
anlaşılmasına yardımcı olunması amaçlanmaktadır.
Yapılan düzenlemeler; vergi adaletini sağlama
amaçlı, vergi kaçakçılığı ile mücadele amaçlı ve
diğer düzenlemeler olmak üzere üç başlık altında
açıklanacaktır.
A) Vergi adaletini
sağlama amaçlı düzenleme: Asgari geçim indirimi
uygulaması
GVK'nın 32. maddesine, ücretlilere yönelik "asgari
geçim indirimi" uygulaması dahil edilmiştir. Buna
göre, ücretlinin maaşının asgari ücretin yüzde 50'si
tutarındaki kısmı vergi matrahından düşülecektir. Bu
tutara evli olan ücretlilerde, çalışmayan eş için
yüzde 10 oranında ilave indirim yapılacaktır.
Çocuklu mükelleflere ise çocuklar için ayrıca ilave
indirim yapma imkanı verilmektedir. İndirim oranı 1.
ve 2. çocuk için yüzde 7,5'ar izleyen çocuklar için
de yüzde 5'er oranında öngörülmüştür. Bu şekilde eşi
çalışmayan 7 çocuklu, asgari ücretle çalışan ücretli
bir vergi mükellefinin maaşının tamamı vergi dışında
kalmış olmaktadır.
Uygulama 1.1.2008
tarihinden itibaren yürürlüğe girecektir.
Ücretliler "asgari geçim indirimi" hakkına
kavuşurken, sahip oldukları "vergi iadesi" hakkını
kaybetmişlerdir. Kanunun 32. maddesi ile GVK'nın
"ücretlilerde vergi indirimi" başlıklı mük. 121.
maddesi 1.1.2007 tarihinden itibaren geçerli olmak
üzere yürürlükten kaldırılmıştır.
B) Vergi kaçakçılığı
ile mücadele amaçlı düzenlemeler
GVK'nın "gider kabul edilmeyen ödemeler" başlıklı
41. maddesinin birinci fıkrasına (4) numaralı
bentten sonra gelmek üzere 5. bent eklenmiştir. Bu
bende göre;
"Bu fıkranın 1 ilâ 4 numaralı bentlerinde yazılı
olan işlemler hariç olmak üzere, teşebbüs sahibinin,
ilişkili kişilerle emsallere uygunluk ilkesine
aykırı olarak tespit edilen bedel veya fiyatlar
üzerinden mal veya hizmet alım ya da satımında
bulunması halinde, emsallere uygun bedel veya
fiyatlar ile teşebbüs sahibince uygulanmış bedel
veya fiyat arasındaki işletme aleyhine oluşan
farklar işletmeden çekilmiş sayılır."
İlave edilen bendin ilerleyen cümlelerinde "ilişkili
kişi" kavramı ile kimlerin kastedildiği açıklanmakta
ve bir yanda gider kabul edilmeyen ödemelerin karşı
tarafta (ilişkili kişi tarafından) beyan edilmesi
durumunda, ilişkili kişinin vergilendirme
işlemlerinin buna göre düzeltileceğine
hükmedilmektedir.
Bu düzenleme, Haziran 2006'da çıkarılan yeni
Kurumlar Vergisi Kanunu içinde yer alan hükmün (m.
13) benzeridir ve geçmişe dönük olarak 1.1.2007
tarihinden itibaren uygulanması planlanmıştır.
"İlişkili kişiye yapılan ödemeler" düzenlemesine
benzer, yine 5520 KVK içinde yer almış olan "kontrol
edilen yurtdışı iştirak" düzenlemesi de GVK içine
dahil edilmiştir:
- GVK'nın 75'inci maddesinin ikinci fıkrasının (2)
numaralı bendine ilave edilen KVK m. 7 benzeri
düzenlemeye göre, "Türkiye'de yerleşik gerçek
kişilerin doğrudan veya dolaylı olarak ayrı ayrı ya
da birlikte, sermayesinin... en az yüzde 50'sine
sahip olmak suretiyle kontrol ettikleri yurtdışı
iştiraklerinin kazançları, dağıtılsın veya
dağıtılmasın, iştirakin hesap döneminin kapandığı
ayı içeren yıl itibarıyla dağıtılan kâr payı
sayılır..."
- GVK'nın 94'üncü maddesine eklenen fıkraya göre:
"Vergilendirme rejiminin, Türk vergi sisteminin
sahip olduğu vergilendirme kapasitesi ile en az aynı
düzeyde bir vergilendirme imkânı sağlayıp
sağlamadığı ve bilgi değişiminde bulunup bulunmadığı
hususu da göz önünde bulundurulmak suretiyle,
Bakanlar Kurulu'nca ilan edilecek ülkelerde yerleşik
veya faaliyette bulunanlara... nakden veya hesaben
yapılan... her türlü ödemeler üzerinden... yüzde 30
oranında vergi kesintisi yapılır..."
Bu düzenlemelere karşılık, çifte vergilendirmeyi
önleme düşüncesiyle GVK'nın 121 ve 123. maddelerine
ilaveler yapılmıştır:
- GVK m. 121'e eklenen fıkra ile "Kontrol edilen
yabancı kurumlara yapılan ödemeler üzerinden 94. m.
uyarınca kesilen vergilerin, Türkiye'de yıllık
beyannameyle bildirilen kontrol edilen yabancı kurum
kârı üzerinden hesaplanacak gelir vergisinden
mahsubuna" imkan verilmektedir.
- GVK 123. maddesine eklenen fıkra ile de "Kontrol
edilen yabancı kurumlara ilişkin hükümlerin
uygulandığı durumlarda, yurtdışı iştirakin toplam
vergi yükünün hesabında esas alınan vergiler,
ödenmiş olmaları şartıyla, Türkiye'de
vergilendirilecek kontrol edilen yabancı kurum
kârları üzerinden hesaplanan gelir vergisinden
mahsup edilebilir" düzenlemesine yer verilmiştir.
Vergi kaçakçılığına karşı mücadele amaçlı getirilen
bu uygulamaların geriye dönük olarak, 1.1.2007
tarihinden itibaren, uygulanması planlanmıştır.
C) Diğer
düzenlemeler
İdareye ve mükellefe kolaylık sağlama düşüncesiyle
gelir vergisi beyan süreleri değiştirilmiştir:
- Yıllık gelir vergisi beyannamesi "Mart ayının 15.
günü akşamına kadar" yerine "Mart ayının 25. günü
akşamına kadar" (Basit usulde "Şubat ayının 15. günü
akşamına kadar" yerine "Şubat ayının 25. günü
akşamına kadar") verileceği,
- Gelir vergisi muhtasar beyannamesinin verilme
tarihi "ertesi ayın 20. günü akşamına kadar" yerine
"ertesi ayın 23. günü akşamına kadar" şeklinde
değiştirilmiş,
- Geçici beyanname verme süresi de, "3 aylık dönemi
izleyen 2. ayın 10. günü" yerine "3 aylık dönemi
izleyen 2. ayın 14. günü" şeklinde değiştirilerek
uzatılmıştır.
Beyanname verme tarihleri ile ilgili
değişikliklerin, kanunun Resmi Gazete'de
yayımlandığı tarihte yürürlüğe girmesi
planlanmıştır.
Beyan süresi dışında
kalan diğer önemli değişiklikler de aşağıda
açıklanmaktadır:
- GVK m. 9'da düzenlenen esnaf muaflığından
yararlananların kapsamı genişletilmiştir. Kapsama;
pul, payet, boncuk işleme, tığ örgü işleri ve
tarhana, erişte, mantı gibi ürün imalatı gibi başka
konular da ilave edilmiştir.
- Mal ve hakların elden çıkarılması durumunda ortaya
çıkan değer artış kazançlarının vergilendirilmesi
ile ilgili GVK mük. 80/6'da yer alan 4 yıllık süre 5
yıla çıkarılmıştır. 1/1/2007 tarihinden önce iktisap
edilmiş olan mal ... ve haklar açısından 4 yıllık
sürenin geçerli olacağı öngörülmüştür.
-Vadeli işlem ve opsiyon borsası işlemlerinden elde
edilen gelirlere uygulanan yüzde 0 stopaj oranı
31/12/2008 tarihine kadar uzatılmıştır.
-Özel okul ve üniversitelerde kapasitelerinin yüzde
10'una kadar uygulanan KDV istisnası, özel okullar
için aynen korunurken üniversite ve yüksekokullarda
yüzde 50'ye çıkarılmıştır.
- Belediyelerin ve il özel idarelerinin sattığı arsa
ve diğer gayrimenkullerden alınan yüzde 18
oranındaki KDV kaldırılmıştır.
- ÖTVK'nın 2 sayılı listesine, vergi oranı yüzde 10
olmak üzere "Motor silindir hacmi 3200 cm¸'ü
geçmeyen sürücü dahil 9 kişilik oturma yeri olanlar"
ibaresi eklenmiştir.
- İkinci el araç satış sözleşmelerinin damga vergisi
binde 1,5'a düşürülmüştür.
- 5084 sayılı Yatırımların ve İstihdamın Teşviki
Kanunu kapsamında, 49 ilde yapılacak yeni
yatırımlara sağlanan; enerji, SSK primi ve vergi
teşviklerinden yararlanma koşulu, 30 işçiden 10
işçiye indirilmiştir.
Prof. Dr. Nurettin Bilici / Hacettepe Üniversitesi,
Maliye Bölümü Başkanı
Dünya / 16.03.2007
|
|
