|
Yurtdışı borçlanmasında başvurulacak
kuruluş ve birim
Sosyal güvenlik reformunun birinci adımı ile SSK,
Bağ-Kur ve Emekli Sandığı tek çatıda birleştirilerek
5502 sayılı kanunla Sosyal Güvenlik Kurumu kurulmuştu.
18 yaşını doldurmuş Türk vatandaşlarının yurtdışında
geçen ve belgelendirilen çalışma süreleri, bu çalışma
süreleri arasında veya sonunda her birinde bir yıla
kadar olan işsizlik süreleri ve yurtdışında ev kadını
olarak geçen sürelerinin ilgili sosyal güvenlik
kuruluşlarına prim, kesenek ve karşılık ödenmemiş olması
ve istekleri halinde sosyal güvenlikleri bakımından
değerlendirilmesi 3201 sayılı Yurtdışında Bulunan Türk
Vatandaşlarının Yurtdışında Geçen Sürelerinin Sosyal
Güvenlikleri Bakımından Değerlendirilmesi Hakkında
Kanun'a göre yapılmaktadır. Yurtdışı hizmet
borçlanmasından yararlanabilmek için Türk vatandaşı
olmak, belirli nitelikte yurtdışı süreleri bulunmak,
hizmetleri belgelendirmek ve yazılı istekte bulunmak
şartları aranmaktadır.
08/05/2008 tarih ve 26870 sayılı Resmi Gazete'de
yayımlanan 5754 sayılı kanunla, 3201 sayılı "Yurtdışında
Bulunan Türk Vatandaşlarının Yurtdışında Geçen
Sürelerinin Sosyal Güvenlikleri Bakımından
Değerlendirilmesi Hakkındaki Kanun"da önemli bazı
değişiklikler yapılmıştır.
3201 sayılı kanunun 3'üncü maddesinde; "Bu kanunun
1'inci maddesinde belirtilenler ile yurtdışında
çalışmakta iken veya yurda kesin dönüş yaptıktan sonra
ölenlerin Türk vatandaşı olan hak sahipleri sigortalının
Türkiye'de hiçbir sosyal güvenlik kuruluşuna tabi
çalışması yoksa Sosyal Güvenlik Kurumu'na Türkiye'de
çalışması varsa en son tabi olduğu sosyal güvenlik
kuruluşuna müracaat etmek suretiyle bu kanunla getirilen
haklardan yararlanırlar.
Sosyal güvenlik sözleşmeleri uygulanmak suretiyle
kendilerine veya hak sahiplerine kısmi aylık bağlanmış
olanların borçlanma işlemleri aylık aldıkları sosyal
güvenlik kuruluşunca yapılır" hükmü getirilmiştir.
Borçlanma başvurusunun sigortalının Türkiye'de sosyal
güvenlik kuruluşuna tabi çalışması yoksa Sosyal Güvenlik
Kurumu'na Türkiye'de çalışması varsa en son tabi olduğu
sosyal güvenlik kuruluşuna yapılması öngörülmüştür.
Yurtdışı sürelerinin borçlandırılması için nereye
başvurulması gerektiğine ilişkin olarak SGK tarafından
2008/48 sayılı genelge yayımlandı. Başvurulacak kuruluş
ve birimler duyuruldu. Buna göre;
a) Yurtdışında 08/05/2008 tarihinden önce veya sonra
geçen hizmet sürelerini bu tarihten sonra borçlanma
talebinde bulunanların borçlanma talep tarihinden önce
Türkiye'de son defa;
- Sosyal Güvenlik Kurumu'na tabi çalışması olanların
borçlanma işlemleri Sosyal Güvenlik Kurumu'nca,
- 506 sayılı kanunun geçici 20'nci maddesine tabi
(banka, sigorta şirketleri, oda ve borsa sandıkları)
sandıklardan birine tabi çalışması olanların borçlanma
işlemleri ise ilgili sandıkça,
sonuçlandırılacak.
b) Türkiye'de herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna
tabi çalışması bulunmayanların sigortalılık süreleri ile
ev kadınlığında geçen sürelerin borçlanma işlemleri de
SGK'ca yürütülecek. Kendilerine veya hak sahiplerine
sosyal güvenlik sözleşmesi uygulanmak suretiyle kısmi
aylık bağlanmış olanların borçlanma işlemleri ise aylığı
bağlayan SGK'ca sonuçlandırılacak.
c) 5510 sayılı kanuna göre 506, 1479, 2925, 2926 ve 5434
sayılı kanunlar kapsamında geçen hizmetler Sosyal
Güvenlik Kurumu'nda geçmiş sayıldığından ilgilinin son
defa bu kanunlara tabi geçmiş hizmeti varsa borçlanma
işlemleri, SGK'ca yürütülecektir.
d) SGK'ca yapılacak yurtdışı hizmet borçlanma
başvurularına ait işlemler, sigortalı son defa 5510
sayılı kanunun 4'üncü maddesinin birinci fıkrasının;
- 4/a (SSK) ve 4/b (Bağ-Kur) kapsamında çalışmış, ev
kadınlığında geçen süreleri varsa ya da Türkiye'de hiç
çalışması yoksa, SGK Yurtdışı Borçlanma ve Tahsis
İşlemler Daire Başkanlığı,
- 4/(c) bendi (TC Emekli Sandığı) kapsamında çalışmışsa,
SGK Kamu Görevlileri Emeklilik İşlemleri Daire
Başkanlığı,
görev ve yetkisinde yürütülecek.
e) Yurtdışı Borçlanma ve Tahsis İşlemleri Daire
Başkanlığı'nın görev ve yetkisi dahilinde olan yurtdışı
hizmet borçlanmalarından 5510 sayılı kanunun 4'üncü
maddesinin birinci fıkrasının;
- 4/a (SSK) ve 4/b (Bağ-Kur) kapsamında olup, ikili ve
çok taraflı sosyal güvenlik sözleşmeleri uygulanmak
suretiyle kısmi aylık bağlananlar ile aylık bağlanması
için müracaat etmiş olanların borçlanma işlemleri,
- 4/(a) bendi kapsamında olup, İsviçre'de geçen
hizmetlerini borçlanmak isteyenler ile gerek 2147,
gerekse 3201 sayılı kanunlara göre merkezde yapılan
borçlanmalara ek borçlanma işlemleri,
- 4/(b) bendi kapsamında olup, İsviçre'de geçen
hizmetlere ait primleri Türkiye'ye transfer talebinde
bulunan veya transfer işlemi gerçekleşenlerin borçlanma
işlemleri,
Yurtdışı Borçlanma ve Tahsis İşlemleri Daire
Başkanlığı'nca yürütülecektir.
İbrahim IŞIKLI
SOSYAL
GÜVENLİK VE İŞ HUKUKU
16.07.2008 |
