|
Vergi
incelemeleriyle ilgili uyarılar,
düşünceler,
öneriler
Günün Sözü: "Her davanın kendi
kaderi vardır."
Alman Atasözü
1.Serbest bölge incelemelerinde incelemenin tarafı
yanlış
İncelemelerde serbest bölgelere mal satan veya alan
şirketler incelenirken aslında bir yandan da
mükellefiyette hata yapılıyor. Serbest bölgede
faaliyette bulunan şirket incelenmeksizin, orada
yapılanlara bakılmaksızın, Türkiye'de faaliyette bulunan
şirket incelenip eleştiriliyor.
Dolayısıyla örtülü kazanç dağıtımı incelemesi
görünümünde aslında Serbest Bölgeler Kanunu'ndan
yararlanan şirketlerin bu kanun hükümlerinden
yararlanmalarının mümkün olmadığı iddia edilmiş oluyor.
Böyle bir iddiayı ortaya koymak ve tartışmak zahmetli ve
riskli bulunduğundan olsa gerek kolaya kaçılıyor ve
tamamen bölge görmezden geliniyor.
2.Savunmalarda yapılan hatalar
Mükelleflerin ve meslektaşlarımın vergi incelemelerine
yaklaşımında gözlemlediğim bazı hataları sizlerle
paylaşmak istiyorum. İlk yapılan hata olayı kategorize
etmek. Şirket özelinde detaylı çalışma yapmadan, daha
önce verilen kararların mevcut duruma uygunluğunu
detaylı bir şekilde analiz etmeden, tüm kararlara
erişildiğinden emin olunmadan kararları olumlu veya
olumsuz referans olarak alma yanlışına düşülüyor.
Bir diğer yaklaşım yanlışlığı da olayı hafife alma. Hele
de emsal bir karar bulunmuşsa, mesele mesleki bilgi ve
tecrübe gerektirmeyen, kolayca halledilebilecek bir
mesele gibi algılanıyor.
Mesele yargının önüne ehil kişilerce, gerektiği gibi
götürülmediğinde, savunulmadığı, tartışılmadığında
beklenmedik ve ileriye doğru emsal de teşkil edebilecek
kararlar çıkabiliyor. Sonrasında yargının konuya ilişkin
yaklaşımını değiştirebilmek daha zahmetli bir hale
dönüşüyor. Dolayısıyla yapılan eksik değerlendirme ve
konuyu yeterince ciddi bir şekilde tartışmadığınızda
sizinle aynı durumda olan diğer şirketlere de zarar
verebilecek sonuçlara yol açabilirsiniz.
3.Yargı kararlarının tamamına erişimi imkan dahiline
sokacak bir yapı şart
Uygulamada yaşanan en önemli sorunlardan biri de yargı
kararlarına erişimde yaşadığımız güçlükler. Son yıllarda
yüksek yargıda bir kısım kararlara erişim mümkün hale
gelmişse de halen oldukça yetersiz.
Gerek ilk yargı yerleri gerekse yüksek yargı yerlerinde,
emsal araştırması yapabilmeye elverişli programlar
sayesinde kolayca tüm yargı kararlarına erişimin
sağlanmasının atılacak en önemli ve zorunlu adım
olduğunu düşünüyoruz.
Yatırım maliyeti dışında gecikme için bir neden
göremediğimiz bu konuda, kullanıcılardan alınacak
ücretlerle yatırım maliyetinin de karşılanabileceği
kanaatindeyiz.
4.Örtülü kazanç dağıtımı incelemelerinde ileri sürülen
kâr edilemeyeceği yaklaşımı
Bir kısım raporlarda, taraf olan şirkette bir analiz
dahi yapılmadan, sürece katkısının olmadığından bahisle,
ilişkili şirketin hiç kar edemeyeceği ileri
sürülmektedir.
Belki biraz bilmece gibi konuştum izin verirseniz
açayım. Bir şirket bir başka (ilişkili) şirkete mal
satıyor, alan (ilişkili) şirket de bu malı ihraç ediyor.
Alan ve daha sonra ihraç eden (ilişkili) şirket serbest
bölgede. Yapılan incelemelerde serbest bölgede bulunan
bu şirkette hiç kâr bırakılamayacağı iddia edilmekte
ancak bu iddia gerekçelendirilmemektedir.
Oysa inceleme elemanı en azından bu şirketin ne yaptığı,
nasıl yaptığı, ne gibi risk, fonksiyon ve varlıkları
olduğunu, maliyet yapısını incelese ve sonucunda bu
yargıya varsa belki anlamak mümkün olabilecek.
Daha sade ve toptancı bir yaklaşımla hiçbir inceleme
yapılmadan, serbest bölgedeki şirket yok sayılıyor ve bu
şirketlerin bırakın makul kâr marjlarını giderleri dahi
dikkate alınmıyor.
Ayının kırk hikayesi varmış, kırkı da ahlat üzerine
Yazılarımı izleyen değerli okuyucularımın bu adam ne
kadar da serbest bölgeler üzerine yazı yazıyor
dediklerini duyar gibiyim. Ayının ahlat (bir meyve)
hikayeleri gibi ben de sık sık bu konulara değiniyorum.
Değiniyorum çünkü güncel, değiniyorum çünkü halen birçok
işletmenin fiilen yaşadığı bir sorun. Değiniyorum çünkü
inceleme elemanlarının ve mali idarenin incelemelerde
mükelleflere yaklaşımlarını fiilen gösteren birçok
örnekle karşı karşıyayız.
Zeki Gündüz
YMM,
zeki.gündüz@dunya.com
Dünya online / 17.10.2007
|
