|
Babana borcu nasıl
verirsin?
Ortakların cari hesapları
Değerli okurlar, hatırlarsanız
"Babana bile faizsiz borç veremezsin"
başlıklı yazımda "Şahıs ortakların şirketlerine
verdikleri borçlar" konusuna dikkat çekmiştim. Bu yazı
sonrasında aslında belirtmiş olduğum halde çok sayıda
soru gelince ilave açıklama yapma gereği duydum. Şimdi
bu konuyu biraz açalım.
Gelir Vergi Kanunu'nda 5615 sayılı kanunla yapılan
değişiklik
Günün sözü:
"Babanı şahsi servetinden gör"
Maliye
Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 13. maddesindekine benzer
bir düzenleme de Gelir Vergisi Kanunu'nda yapıldı. Artık
gelir vergisi mükellefleri de ilişkili kişi ve kurumlara
mal veya hizmet satar ya da alırken, kiralama, ödünç
verme, ücret, ikramiye ödemelerinde bu hükümleri dikkate
almak zorundalar.
Teşebbüs sahibi ifadesi
Kanunda "teşebbüs sahibi" gerçek kişilerin emsale
uygunluk ilkesine aykırı işlemlerinin örtülü kazanç
dağıtımı sayılacağı belirtilmektedir.
18.11.2007'de yayınlanan
Transfer Fiyatlaması Tebliği'nde, "teşebbüs
sahibi" ifadesi ile ticari ve zirai kazanç yönünden
gelir vergisine tabi gerçek kişiler ile adi
ortaklıkların ortakları, kolektif şirketlerin ortakları,
adi ve eshamlı komandit şirketlerin komandite
ortaklarının kastedildiği belirtilmiştir.
Şahsi servetten verilen borçlar
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere teşebbüs
sahibinin şahsi servetinden verdiği borçlar için bir
uygulama yapılması mümkün olmayacaktır. Yine aynı
şekilde, ticari ve zirai kazançlar dışındaki şahsi
kazançların ortağı olduğu işletmeye borç olarak
verilmesi bu açıdan bir problem yaratmayacaktır.
Ancak ortaklığa verilen borç gerçek kişi ortağın ticari
veya zirai işletmesinden elde ettiği kazançlardan
kaynaklanıyorsa, ortak, transfer fiyatlaması yönüyle
eleştirilebilecektir.
Ortağı olduğu şirketten faiz almayan ortağa ceza
Değerli okurlar, yukarıdaki açıklamaların Türkçe meali
şudur: Ticari veya zirai şahsi kazancı olan bir kişi,
ortağı olduğu bir şirkete borç verir ve bu borç
nedeniyle de faiz almaz ise vergi, ceza ve faiz ödemek
zorunda kalabilecek.
Ortaklar cari hesabı incelenme sebebi olabilir
Değerli okurlar, ortakların şirketlerine verdikleri
borçlar da, şirketten aldıkları borçlar da vergi
incelemesine alınma sebebi olabilir.
Ortak şirkete sermaye koyma yerine sürekli şirketini
verdiği borçlarla finanse ediyor ve bu paraların
kaynağını vergilenmiş kazançlarıyla izah edemiyorsa en
azından incelenecektir. Çünkü böyle bir durum inceleme
elemanlarında şirketin bir kısım kazançlarının şirket
kayıtlarında gösterilmeden ortağa aktarılmakta olduğu
şüphesi yaratacaktır.
Şirket ortağına sürekli borç veriyorsa, inceleme
elemanları şirketin kayıtdışı harcamalarının bu yolla
yapıldığı (örneğin açıktan ücret ödendiği) şüphesine
kapılabileceklerdir.
Şirketteki ortaklar cari hesabı, borç veya alacağa
işletilen/işletilmeyen faiz ve/veya kur farkı
açılarından da örtülü kazanç dağıtımı ve örtülü sermaye
sorgusunun sebebi olacaktır.
Örtülü kazanç dağıtımında nüfuzu altında bulundurma
kavramı
Değerli DÜNYA okurları, son zamanlarda yapılan bazı
incelemelerde sürekli aynı yerden mal alındığı gerekçesi
ile tedarikçilerin ilişkili kişi sayılarak tarhiyat
yoluna gidildiği müşahede edilmektedir. Yapılan
eleştirilerde tedarikçi Türkiye'den bir şirket veya
yurtdışındaki uluslararası faaliyet gösteren bir şirket
olabilmektedir. Bu yaklaşımın doğru kabulü mümkün
değildir.
Böyle bir yaklaşım tüm şirketleri birbiriyle ilişkili
saymak sonucuna götürür ki mantıken bunu ileri sürmek
mümkün değildir.
Biz bu yaklaşımın bariz bir yorum hatası olduğunu
düşünüyoruz. Mevcut ve kaldırılan düzenlemedeki hiçbir
ifadenin bu yoruma imkan veremeyeceği kanaatindeyiz.
Tabiidir ki bazı durumlarda tedarikçi ile de nüfuz
ilişkisi tesis edilmiş olabilir. Ancak sadece sürekli
olarak aynı yerden mal alıyor olmak nüfuz ilişki
yaratmıştır denemez.
Bir başka incelemede aynı malı tüm 3. kişilere aynı
fiyattan satman gerekirdi şeklinde bir yaklaşımla örtülü
kazanç dağıtımı tarhiyatı yapılmıştır. Ne yazık ki
uzlaşmada da sorun çözülememiş ve konu yargıda
tartışılmaya başlanmıştır. Bazen çok güçlü argümanlar
bizleri ürkütüyor
Değerli okurlar yukarıda bahsi geçen türden tarhiyatları
yargıya taşıdığımızda korkuya kapılıyoruz. Neden
diyeceksiniz. En zor anlatılan şeyler çoğunlukla en
kolay, en bariz konularda olabiliyor. Çünkü bazen konu
ilkokul münazaralarındaki süt siyah mı, beyaz mı
tartışmalarına benzeyebiliyor. Gelin de beyazı tarif
edin. Beyazın beyaz olduğu ispatlamaya çalışın. Kredi
faizleri konusunda hep birlikte yaşamadık, eşeği hep
birlikte kaybedip, sonra bulup sevinmedik mi?
Zeki GÜNDÜZ
YMM, PricewaterhouseCoopers
Vergi Hizmetleri Ortağı
zeki.gündüz@dunya.com
18.04.2008 |
