|
Teşvikli illerde asgari geçim indirimi,
geriye dönük ödenecek
Soru:
Geçtiğimiz haftalarda teşvikli bölgelerde çalışan
işçilerin asgari geçim indirimi probleminin çözüldüğünü,
artık bu kişilerin de asgari geçim indiriminden
faydalanacağını yazmıştınız. Ben de teşvikli bölgede
çalışan bir işçiyim. Acaba asgari geçim indiriminden
dolayı bana ödenmesi gereken tutar bu tarihten sonra mı
ödenmeye başlanacak, yılbaşından beri alamadığımız
tutarlar ne olacak? (İsmi mahfuz)
Asgari geçim indirimi, ücretlilerden alınacak Gelir
Vergisi'nden, çalışanın medeni durumuna göre yıllık brüt
asgari ücret baz alınarak hesaplanacak bir tutarını
indirilmesi esasına dayanıyor. Burada ücretliden
kesilecek verginin bir kısmı devletçe alınmayıp
ücretliye bırakılıyor. İşverenlerin, devlete ödemeyip,
vergiden mahsup ettiği bu tutarı ücretliye ödemesi
gerekiyor. Çünkü uygulamanın temelinde, diğer gelir
türlerine nazaran ücretler üzerindeki vergi yükünün daha
düşük olması gerektiği anlayışı yatıyor.
Öte yandan gelişme düzeyi düşük bulunan bazı illerde
uygulanan Teşvik Kanunu'na göre, çalışan her işçi için
asgari ücret üzerinden hesaplanan vergi kadar rakam,
devletçe alınmayarak işverenlere destek olunuyor.
Görüldüğü gibi iki kanundan biri işçilere, diğeri
işverenlere destek olmak için çıkarıldığından kanunlar
birbiriyle çelişiyor. Şimdiye kadar düzenleme
yapılmadığı için bu çelişki devam ediyordu. Bu durumdaki
işletmeler de farklı davrandığı için uygulama birliği
bulunmuyordu. Şimdi çıkarılan kanunda getirilen
düzenleme ile uygulama birliği sağlanmış olacak.
Teşvikli bölgelerde faaliyet gösteren işletmelerin
uygulamayı nasıl yapacağı tebliğ ile düzenlendi. Buna
göre ödenen toplam ücretler üzerinden hesaplanan Gelir
Vergisi'nden önce her bir işçi için hesaplanan asgari
geçim indirimi düşülecek, kalan tutardan teşvik
kapsamında alınmayacak tutarlar da düşüldükten sonra
geriye kalan Gelir Vergisi Maliye'ye ödenecek. Yani bir
ücretlinin maaşına önce asgari geçim indirimi
uygulanacak, bu indirimden sonra asgari ücret üzerinden
hesaplanan vergi kalmışsa teşvik kapsamında terkin
edilecek ve asgari ücreti aşan personel ödemeleri
üzerinden hesaplanan vergi Maliye'ye yatırılacak. Konuyu
örnekle müşahhaslaştıracak olursak;
Mardin ilinde organize sanayi bölgesi dışında faaliyet
gösteren (B) AŞ 30 işçi istihdam etmekte. Ocak 2008
döneminde çalışanlarından tevkif ettiği Gelir Vergisi
tutarı 3.000 YTL. 30 işçi için 'asgari geçim indirimi
bordrosunda' hesaplanan geçim indirimi ise 1.900 YTL'dir.
Ücretler üzerinden hesaplanan Gelir Vergisi: 3.000,00
YTL
Asgari ücret üzerinden hesaplanan Gelir Vergisi:
(30x77,57) 2.327,10 YTL
Hesaplanan asgari geçim indirimi: 1.900,00 YTL
5084 sayılı kanun kapsamında terkin edilebilecek tutar:
(2.327,10-1.900) 427,10 YTL
Vergi dairesine ödenecek tutar [3.000-(1.900+427,1)]
672,90 YTL
Örnekte, ücretlilerin yararlanabileceği asgari geçim
indirimi tutarları toplamı, asgari ücret üzerinden
hesaplanan Gelir Vergisi'nden mahsup ediliyor. Asgari
ücret üzerinden tevkif edilen vergi tutarından; asgari
geçim indirimi tutarı düşülecek, geriye kalan tutar,
asgari ücret üzerinden hesaplanan Gelir Vergisi'nin
organize sanayi veya endüstri bölgelerinde kurulu
işyerleri için tamamından, diğer yerlerdeki işyerleri
için ise yüzde sekseninden fazla olmamak kaydıyla 5084
sayılı kanun uyarınca terkin edilecek. Asgari ücreti
aşan ücretler üzerinden hesaplanan vergi de vergi
dairesine ödenecek tutarı oluşturuyor.
Bu hüküm yeni getirildi ama 1.1.2008 tarihinden itibaren
geçerli olması kararlaştırıldı. Yani asgari geçim
indiriminin başladığı tarihten itibaren uygulanacak.
Asgari geçim indiriminden faydalanamayan teşvikli
illerdeki işçiler de geriye dönük olarak vergi
indiriminden kaynaklanan farkı alabilecek.
Mükellefler Teşvik Kanunu kapsamında terkine konu edilen
tutarları terkin kapsamından çıkartıp, asgari geçim
indirimi mahsubuna dönüştürüp, bu tutarları hak sahibi
ücretlilere ödeyecek. Dolayısıyla söz konusu düzeltme
işlemi, ilgili dönemlerin tahakkuk tutarlarını, vergi
dairesine ödenecek tutarı etkilemeyeceğinden bu
dönemlere ilişkin düzeltme beyannamesi verilmeyecek.
Geçmiş döneme ilişkin asgari geçim indirimi tutarları,
ilgili aydaki ücrete ilave olarak bir defada hak
sahiplerine ödenebileceği gibi 31.12.2008 tarihine kadar
eşit tutarlar halinde de ödenebilir.
Görüldüğü üzere, yapılan düzenlemeden sonra
mükelleflerin Maliye'ye ödeyeceği Gelir Vergisi
değişmiyor. Yani devletin kasasına fazladan bir girdi
sağlanmıyor. Ancak daha önce teşvik sayesinde ödenmeyen
Gelir Vergisi'nin asgari geçim indirimine karşılık gelen
kısmı işverence işçilere ödeneceğinden, işverenin
cebinden ödenmesi gereken asgari geçim indirimi tutarı
kadar fazla para çıkacak. Bu da bu illerde uygulanan
teşvikin etkisinin azalması manasına geliyor.
Teknik direktör ve
antrenörlerin ödeyeceği vergi arttı
31.12.2007 tarihine kadar sporcu, antrenör ve teknik
direktör olarak görev yapan kişilerin transfer gelirleri
ve primleri Gelir Vergisi'nden istisna idi. Bunlar
sadece tevkif suretiyle yüzde 15 oranında
vergilendiriliyordu. Ancak bu uygulamaya ilişkin hükmün
süresi geçen yılın sonunda bitti. Arada oluşan boşlukta
vergilemenin nasıl yapıldığı muamma. Bu ay başında
çıkarılan kanunla boşluk giderildi ama şimdi de başka
bir tartışmalı konu çıktı ortaya. Yeni düzenlemede; lig
usulüne tabi spor dallarında görev alan sporcuların
kazançları görev alınan liglere göre kademeli olarak
vergilendirilecek. En üst ligde oynayanların kazancından
yüzde 15, en üstten bir alt ligde oynayanlardan yüzde
10, diğer liglerde görev alanların kazancından ise yüzde
5 vergi kesilecek. Milli sporculara uluslararası
müsabakalara katılmaları karşılığında yapılan
ödemelerden de yüzde 5 vergi alınacak. Daha önce, teknik
direktör ve antrenörlere yapılan ödemeler de sporculara
yapılan ödemeler gibi vergilendiriliyordu. Hatta bu
kanunun tasarısında da aynı uygulama düşünülüyordu.
Ancak Genel Kurul görüşmelerinde teknik direktör ve
antrenörlere yapılan ödemelerin kapsamdan çıkarıldığını
görüyoruz. Şimdi teknik direktör ve antrenörlere yapılan
ödemelerin diğer ücretler gibi vergilendirilmesi söz
konusu.
Artan oranlı ve kademeli olarak yüzde 35'e kadar varan
bir vergi tarifesi uygulanacak. Üstelik sporcular için
ara dönemde 31.12.2007 tarihindeki hükümlerin geçerli
olduğu kanunda ifade edilmiş, ancak teknik direktör ve
antrenörler için bu hükmün uygulanması mümkün değil.
Dolayısıyla yıl başından itibaren teknik direktörlere
yapılan ödemelerin artan oranlı tarifeden
vergilendirilmiş olması gerekiyor. Milli Takım'ımız UEFA
2008'deki performansıyla dikkati çekti. Şimdi bu başarı
taltif edilecek. İşin ilginci futbolculara yapılacak
prim ödemeleri 1 Temmuz'dan önce yapılırsa yüzde 15, bu
tarihten sonra yapılırsa yüzde 5 üzerinden
vergilendirilecek. Teknik direktör ve antrenörlerde ise
değişen bir şey yok. Gelir ve primleri yüzde 35'e kadar
artan tarifeyle vergilendirilecek. Ayrıca sporcu
ücretlerine ilişkin ödemelerin nakit dışında örneğin
gayrimenkul veya taşıt şekilde yapılması halinde verilen
ayınlar, verildiği gün ve yerdeki ortalama perakende
fiyatlarına göre, konut tedariki ve sair suretle
sağlanan menfaatler ise konutun emsal kirasına veya
menfaatin emsal bedeline göre tespit edilmek suretiyle
değerlenecek. Ödeme tutarları toplamı üzerinden Gelir
Vergisi tevkifatı yapılacak.
Ahmet Yavuz
Zaman /30.06.2008 |
