|
2008 yılı vergi gelirleri performansı
Dünya ekonomisinde yaşanan
sorunlar ve giderek yoğunlaşan değişimler nedeniyle
daha çok uygulanan maliye ve vergi politikaları
sorgulanmaya başlamıştır. Bu bağlamda yapılan
araştırmalar ve çalışmalarda ilginç bulgular elde
edilmiştir.
Özellikle para piyasalarında kazanç sağlama
eğiliminin giderek arttığı son çeyrek yüzyılda
küreselleşmenin süper zenginler sınıfını yarattığı
ve bunun sonucunda da gelir bölüşümünde varolan
eşitsizliğin daha belirgin hale geldiği ifade
edilmektedir. Birleşmiş Milletler Kalkınma
Programı'nın 2005 raporunda da vurgulandığı üzere
dünyadaki en zengin 50 kişinin 416 milyon yoksulun
toplamından daha fazla geliri olduğu anlaşılmıştır.
Diğer yandan yapılan bir başka araştırmaya göre de 5
Avrupa ülkesinde çoğunluk, gelir dağılımındaki
eşitsizliğin artık belirgin hale geldiği, bu durumun
ise daha çok vergi politikalarından kaynaklandığı
ileri sürülmüştür.
Bir süre para piyasalarındaki gelişmeler nedeniyle
ortaya çıkan mutlu yaşamın başlangıçta gelişmiş
ülkelerde sağlamış olduğu rehavet bozulmaya
başlamış, bu bozulma dalga dalga dünya ülkelerine
yansır hale gelmiştir. Bu bağlamda küresel düzeyde
2000'li yılların başlarında elde edilen spekülatif
kazançlar içinde bulunduğumuz yıldan itibaren
giderek bir anlamda geri verilir olmuştur.
Ülkemizin başta enerji yetersizliği nedeniyle dışa
bağlımlı olduğu dikkate alındığında dünya
ekonomisinde ortaya çıkan değişimden ister istemez
etkilenmesi beklenmektedir.
Bu konuda ülkemiz merkezi yönetim bütçesinde ilk üç
ay içinde ortaya çıkan gerçekleşme sonuçları dikkate
alındığında yaşanan bütçe açığının bir uyarı
göstergesi olduğunu ifade etmekte yarar vardır.
Bilindiği üzere merkezi yönetim bütçesi geçen yılın
ilk üç aylık döneminde 4 milyar 841 milyon YTL fazla
vermiş iken bu yıl aynı ay itibariyle 4 milyar 870
milyon YTL açık vermiş bulunmaktadır.
Bu açığın 2008 yılında geriye kalan dokuz aylık
uygulama döneminde telafi edilmesi olanağının
bulunması halinde tedirginlik yaratmaması
gerekmektedir.
Ancak milli gelir hesaplamalarında yapılan
değişiklik sonucunda ortaya çıkan yeni veriler bu
bağlamda duraksama yaratmaktadır. Çünkü daha çok
dolaylı vergiler üzerine kurgulanmış bir vergi
politikasının gelecekte bütçe dengelerini olumsuz
etkileyeceği yönünde ortaya çıkan bulgular şimdiden
endişe verici olup son yıllarda ilan edilen vergi
yükü rakamları da tartışmalıdır.
Ülkemizde dahilde alınan Katma Değer Vergisi mart
ayında bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 56,2
oranında azalmış bulunmaktadır. Ayrıca başta ihracat
olmak üzere değişiklik nedeniyle yapılan Katma Değer
Vergisi iadelerinde ortaya çıkan artış vergi
iadelerinin sorgulanması konusunu gündeme getirmiş,
bu bağlamda 28 Nisan 2008 tarihinde IMF'ye verilen
niyet mektubunda da bu konuya özel bir yer
verilmiştir.
Bütçe gelirlerinde yılın ilk çeyreğinde beklenen
artış gerçekleşmemiştir. Aksine bazı önemli vergi
kalemlerinde gerileme yaşanmıştır. Bütçe gelirleri
2007 yılı ocak-mart döneminde 46 milyar 109 milyon
YTL iken, 2008 yılının aynı döneminde yüzde 2,3
oranında artış göstererek 47 milyar 188 milyon YTL
olarak gerçekleşmiştir. Buna göre 204 milyar 556
milyon YTL olarak belirlenmiş bulunan 2008 yılı sonu
merkezi yönetim bütçe geliri hedefinin yüzde 23,1'i
yılın üç ayı içinde tahsil edilmiştir. Geçen yılki
gerçekleşme oranı ise yüzde 24,3 olmuştur.
Diğer yandan geçen yılın ilk üç ayında 33 milyar 941
milyon YTL vergi tahsilatı yapılmışken bu yılın aynı
döneminde yüzde 18,6 oranında bir artışla bu miktar
40 milyar 256 milyon YTL olmuştur.
Ancak geçen yılın mart ayına göre vergi gelirlerinde
hesaplamaya yönelik veriler dikkate alındığında
düşme olmuştur.
Veysi Seviğ
31.05.2008 |
