|
Gayrimenkul satışlarında KDV istisnası
Katma Değer Vergisi Yasası’nın
17/4-r maddesi uyarınca “kurumların aktifinde veya
belediyelerle il özel idarelerinin mülkiyetinde en az
iki tam yıl süreyle bulunan iştirak hisseleri ile
gayrimenkullerinin satışı suretiyle gerçekleşen devir ve
teslimlerle bankalara borçlu olanların ve kefillerinin
borçlarına karşılık gayrimenkul ve iştirak hisselerinin,
müzayede mahallerinde yapılan satışlarda dahil olmak
üzere bankalara devir ve teslimleri Katma Değer
Vergisi'nden” bağışık tutulmuştur.
Yasa maddesi bu haliyle istisna uygulamasını iki farklı
şekilde düzenlemiş bulunmaktadır. Şöyle ki;
* Kurumların aktifinde veya belediyelerle il özel
idarelerinin mülkiyetinde en az iki tam yıl süreyle
bulunan iştirak hisseleri ile gayrimenkullerin satışı
suretiyle gerçekleşen devir ve teslimler,
* Bankalara borçlu olanların ve kefillerin borçlarına
karşılık gayrimenkul ve iştirak hisselerinin müzayede
mahallerinde yapılan satışları da dahil olmak üzere
bankalara devir ve teslimler Katma Değer Vergisi'nden
bağışık tutulmaktadır.
Söz konusu yasa maddesinde yer alan ve bankalara borçlu
olanların ve kefillerin borçlarına karşılık gayrimenkul
ve iştirak hisselerinin müzayede mahallinde yapılan
satışları da dahil olmak üzere bankalara devir ve temlik
işlemlerinde sahiplik ayrımına yer verilmemiştir.
Dolayısıyla burada katma değer bağışıklığının
uygulanabilmesi için;
* Bankalara borçlu olmak,
* Veya kefil konumunda bulunmak,
Borçlara karşılık gayrimenkul ve iştirak hisselerinin,
bankalara devir ve teslimi ile müzayede mahallerinde
satışı yeterli görülmüştür. Bu işlemlerin yapılması
aşamasında devir ve teslimi yapanda kurum olma özelliği
aranmamıştır.
Diğer yandan yasal düzenleme gereği olarak istisna
kapsamındaki kıymetlerin ticaretini yapanların, bu
amaçla ellerinde bulundurdukları gayrimenkul ve iştirak
hisselerinin teslimleri söz konusu bağışıklıktan
yararlandırılmamaktadır.
Bağışıklık kapsamında yapılan teslim konusu kıymetlerin
iktisabında (ediniminde) yüklenilen ve teslimin
yapıldığı döneme kadar indirim yoluyla giderilemeyen
Katma Değer Vergisi ise teslimin yapıldığı hesap
dönemine ilişkin Gelir ve Kurumlar Vergisi matrahının
tespitinde gider olarak dikkate alınacaktır.
Yasa maddesinde yer alan “iştirak hisseleri”nin devri
gerçekte aynı yasa maddesinin bir başka bendinde de
(17/4-g) Katma Değer Vergisi'nden bağışık tutulmuş
olduğundan söz konusu düzenleme Katma Değer Vergisi
uygulaması açısından mükelleflere yeni bir avantaj
sağlamamıştır. Bir başka anlatımla hisse senedi ile
temsil edilen iştirak hisseleri hiçbir şarta bağlı
olmaksızın başlangıçtan beri Katma Değer Vergisi'nden
bağışık tutulmaktadır.
Yasa maddesinde yer alan kurum kavramı ise uygulamada
yeteri kadar açıklığa kavuşturulamamıştır. Bu konuda
Kurumlar Vergisi Yasası'nda da genel bir tanımlamaya yer
verilmemiştir. Ancak söz konusu yasanın birinci
maddesinde kazançları Kurumlar Vergisi'ne tabi tutulacak
olan kurum ve kuruluşlar sayılmak suretiyle belirlenmiş
olduğundan bu kurum ve kuruluşların aktifinde yer alan
gayrimenkullerin öngörülen koşullara uygun olarak satış
yolu ile devir ve teslimleri Katma Değer Vergisi'nden
bağışık bulunmaktadır. Bu bağlamda da yapılan satışın
vadeli olup olmaması, bedelinin tahsil edilip edilmemesi
istisnanın uygulanmasına engel oluşturmamaktadır.
İstisna (bağışıklık) satış için geçerlidir. Kurumlar
açısından aktiflerinde bulunan gayrimenkullerin ivazsız
olarak devri intikali bağışıklıktan yararlanmaya engel
teşkil etmektedir.
Katma Değer Vergisi Yasası’nın 17'nci maddesinde yer
alan “istisna” hükmü “tam istisna” niteliğinde
olmadığından, yasal düzenleme gereği satışa konu
oluşturan gayrimenkul için yüklenilen vergiden daha önce
indirim konusu yapılamayan kısım satışın gerçekleştiği
dönem itibariyle giderleştirilmek suretiyle
kapatılabilmektedir.
Katma Değer Vergisi Yasası’nın 17/4-r maddesi 5615
sayılı “Gelir Vergisi Kanunu ve Bazı Kanunlarda
Değişiklik Yapılmasına Dair” yasanın 13'üncü maddesi ile
yapılan değişiklik sonucu kapsam olarak
genişletilmiştir. Söz konusu yasa maddesinin yeni şekli
04.4.2007 tarihinden itibaren geçerli bulunmaktadır.
Kurumların aktiflerine dahil bulunan gayrimenkullerin
satış yolu ile devir ve teslimlerinde Katma Değer
Vergisi istisnasının uygulanabilmesi için geçerli olan
iki sene aktifte bulunma koşulundan anlaşılması gereken
söz konusu iktisadi kıymetlerin 730 gün aktifte bulunmuş
olmasıdır.
Veysi Seviğ
Referans / 09.10.2007
|
