Gelir Vergisi Kanununa 5281 sayılı
Kanunun 30 uncu maddesiyle eklenen
Geçici 67 nci maddede, menkul
kıymetler ve diğer sermaye piyasası
araçlarının elden çıkarılması ve
elde tutulması sürecinde elde edilen
gelirler ile mevduat faizleri, repo
gelirleri ve katılım bankalarından
elde edilen gelirlerin
vergilendirilmesine yönelik
düzenlemelere yer verilmiş olup, söz
konusu maddede yer alan hükümlere
ilişkin ayrıntılı açıklamalar, 257(1)
ve 258(2)
seri numaralı Gelir Vergisi Genel
Tebliğleri ile 45 numaralı Gelir
Vergisi Sirkülerinde yapılmıştır.
Geçici 67 nci maddenin (11) numaralı
fıkrasında, dar mükellefler de dahil
olmak üzere, bu madde kapsamında
tevkifata tabi tutulan ve yıllık
veya münferit beyanname ile beyan
edilmeyeceği belirtilen
menkul kıymet ve diğer sermaye
piyasası araçlarının elden
çıkarılmasından doğan kazançlar için
takvim yılı itibarıyla yıllık
beyanname verilebileceği, beyan
edilen gelirden, aynı türden menkul
kıymetler için yıl içinde oluşan
zararların tamamının mahsup
edilebileceği, beyan edilen gelir
üzerinden % 15
(2006/10731 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararına göre 23/07/2006 tarihinden
geçerli olmak üzere % 10)
oranında vergi hesaplanacağı,
hesaplanan vergiden yıl içinde
tevkif edilen vergilerin mahsup
edileceği, mahsup edilemeyen tutarın
da genel hükümler çerçevesinde red
ve iade edileceği belirtilmiştir.
Bu Tebliğde ihtiyari beyan ile
tevkif edilen vergilerin mahsup ve
iade işlemleri ile diğer hususlara
ilişkin açıklamalara yer
verilmektedir.
1- Yasal Düzenlemeler
Geçici 67 nci maddenin (7) ve (11)
numaralı fıkralarında, tevkifata
tabi tutulan kazançlar için gerçek
kişilerce yıllık veya münferit
beyanname verilmeyeceği ancak, dar
mükellefler de dahil olmak üzere,
Geçici 67 nci madde kapsamında
tevkifata tabi tutulan ve yıllık
veya münferit beyanname ile beyan
edilmeyeceği belirtilen menkul
kıymet ve diğer sermaye piyasası
araçlarının elden çıkarılmasından
doğan kazançlar için takvim yılı
itibarıyla ihtiyari olarak yıllık
beyanname verilebileceği belirtilmiş
olup, (7) ve (11) numaralı fıkralar
aşağıda yer almaktadır.
“7)
(1), (2), (3) ve (4) numaralı fıkra
hükümleri uyarınca tevkifata tâbi
tutulan kazançlar için gerçek
kişilerce yıllık veya münferit
beyanname verilmez. Diğer gelirler
dolayısıyla verilecek yıllık
beyannameye bu gelirler dahil
edilmez. Söz konusu fıkra hükümleri
uyarınca tevkifata tabi tutulsun
tutulmasın dar mükellef gerçek kişi
veya kurumlarca Hazine tarafından
yurt dışında ihraç edilen menkul
kıymetlerden sağlanan kazanç ve
iratlar için münferit veya özel
beyanname verilmez.
Ticarî faaliyet kapsamında elde
edilen gelirler ticarî kazanç
hükümleri çerçevesinde kazancın
tespitinde dikkate alınır ve tevkif
suretiyle ödenmiş olan vergiler, 94
üncü madde kapsamında tevkif edilen
vergilerin tâbi olduğu hükümler
çerçevesinde tevkifata tâbi
kazançların beyan edildiği
beyannamelerde hesaplanan vergiden
mahsup edilir. Şu kadar ki, (2) ve
(3) numaralı fıkralar kapsamında
tevkif suretiyle ödenen verginin,
işlemden doğan kazancın tâbi olduğu
tevkifat oranı ile çarpımı sonucu
bulunacak tutarı aşan kısmı yıllık
beyannamede hesaplanan vergiden
mahsup edilmez.
11) Dar mükellefler de dahil olmak
üzere, bu madde kapsamında tevkifata
tabi tutulan ve yıllık veya münferit
beyanname ile beyan edilmeyeceği
belirtilen menkul kıymet ve diğer
sermaye piyasası araçlarının elden
çıkarılmasından doğan kazançları
için takvim yılı itibarıyla yıllık
beyanname verilebilir. Beyan edilen
gelirden, aynı türden menkul
kıymetler için yıl içinde oluşan
zararların tamamı mahsup edilebilir.
Beyan edilen gelir üzerinden % 15
(2006/10731 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararına göre 23/07/2006 tarihinden
geçerli olmak üzere % 10)
oranında vergi hesaplanır.
Hesaplanan vergiden yıl içinde
tevkif edilen vergiler mahsup
edilir, mahsup edilemeyen tutar
genel hükümler çerçevesinde red ve
iade edilir. Şu kadar ki, mahsup
edilemeyen zararlar izleyen takvim
yıllarına devredilemez.”
2- İhtiyari Beyan
Geçici 67 nci madde kapsamında
tevkifata tabi tutulan ve yıllık
veya münferit beyanname ile beyan
edilmeyeceği belirtilen menkul
kıymet ve diğer sermaye piyasası
araçlarının elden çıkarılmasından
doğan kazançlar için tam veya dar
mükellef gerçek kişiler tarafından
takvim yılı itibarıyla ihtiyari
olarak yıllık beyanname
verilebilecektir.
Söz konusu beyan, sadece Geçici 67
nci madde kapsamındaki menkul kıymet
ve diğer sermaye piyasası
araçlarının elden çıkarılmasına
ilişkin olup, faiz ve itfa
gelirlerinin beyanı söz konusu
değildir. Alım-satım işlemlerine
ilişkin olarak beyan edilecek
kazançlardan, aynı türden menkul
kıymet ve diğer sermaye piyasası
araçlarına ilişkin olması şartıyla
yıl içinde oluşan zararların tamamı
mahsup edilebilecektir.
Vadeli işlem ve opsiyon
sözleşmelerinin alım-satıma konu
edilmesi durumunda sadece alım
satımdan elde edilen kazanç veya
oluşan zarar diğer sermaye piyasası
araçları kategorisi altında ihtiyari
beyana konu edilebilecektir.
İhtiyari beyan, bu Tebliğ ekinde yer
alan “G.V.K. Geçici 67/11 inci
Maddesine Göre İhtiyari Beyanda
Bulunan Mükellefler İçin Yıllık
Gelir Vergisi Beyannamesi” ile
yapılacaktır.
Söz konusu beyannamenin;
- “Tablo-1 Mükellefin Kimlik ve
Adres Bilgileri” bölümünde,
mükellefe ait kimlik ve adres
bilgileri doldurulacaktır.
- “Tablo-2 Alım-Satım Kazançlarına
İlişkin Bildirim” bölümünde, aynı
tür menkul kıymet ve diğer sermaye
piyasası araçları için yapılan
sınıflandırma dikkate alınarak,
alım-satımdan doğan kar ve zararlar,
beyannamenin dışında kendi içinde
konsolide edilerek bulunan kar/zarar
tutarı beyannamenin 20-24
numaralarında yer alan ilgili
satırlara aktarılacaktır. Aynı tür
menkul kıymetlerin ve diğer sermaye
piyasası araçlarının
sınıflandırılmasında ve kar/zarar
mahsubunun yapılmasında, 257 ve 258
seri numaralı Gelir Vergisi Genel
Tebliğlerinde yapılan açıklamalar
dikkate alınacaktır.
- İhtiyari beyanda uygulanacak olan
vergi oranı, Geçici 67 nci maddenin
(11) numaralı fıkrasında %15 olarak
belirlenmiş olup, söz konusu oran
22/07/2006 tarih ve 2006/10731
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile
23/07/2006 tarihinden geçerli olmak
üzere % 10’a indirilmiştir. Buna
göre, 2006 yılına ilişkin olarak
verilecek beyannamede, beyan edilen
gelir üzerinden kıst dönemler de
dikkate alınmak suretiyle vergi
hesaplanacak ve bulunan toplam tutar
beyannamenin 27 numaralı “Hesaplanan
Gelir Vergisi” satırına
aktarılacaktır. Bu konuya ilişkin
ayrıntılı açıklamalara 258 seri
numaralı Gelir Vergisi Genel
Tebliğinin “2.5- İhtiyari Beyanda
Uygulanacak Vergi Oranı” başlıklı
bölümünde yer verilmiştir.
- Beyannameye dahil edilen menkul
kıymet alım-satımından doğan
kar/zarara ilişkin tevkif suretiyle
ödenmiş vergiler, beyannamenin 28
numaralı “Yıl İçinde Tevkif Edilen
Vergiler” satırına aktarılarak
mahsup edilecektir.
İhtiyari beyan, tam mükelleflerce
ikametgahlarının bulunduğu yer vergi
dairesine, öteden beri mükellef
olanlar için ise bağlı oldukları
vergi dairesine yapılacaktır.
Dar mükellefler ise ihtiyari
beyanlarını Geçici 67 nci madde
kapsamında işlemlerini yürüten
banka/aracı kurumların genel
müdürlüklerinin bağlı olduğu vergi
dairelerine yapacaklardır.
“G.V.K. Geçici 67/11 inci Maddesine
Göre İhtiyari Beyanda Bulunan
Mükellefler İçin Yıllık Gelir
Vergisi Beyannamesi”, Gelir Vergisi
Kanununun 92 nci maddesinde
belirtilen süre içerisinde ilgili
vergi dairesine verilecektir.
Mahsup sonucu ödenmesi gereken bir
vergi olması halinde; bu tutar, aynı
Kanunun 117 nci maddesi gereğince,
Mart ve Temmuz aylarında olmak üzere
iki eşit taksitte ödenecek, iadesi
gereken bir tutarın kalması halinde
ise bu tutarın iadesi 252 seri
numaralı Gelir Vergisi Genel
Tebliğinde(3)
belirlenen usul ve esaslar
çerçevesinde yapılacaktır.
Beyan yoluyla mahsup edilemeyen
zararların, başka gelir
unsurlarındaki kazanca mahsubu
yapılamayacağı gibi ertesi yıllara
devredilmesi de söz konusu değildir.
Örnek:
Bay (A)’nın, 2006 yılında (X)
Bankası aracılığıyla yapmış olduğu
menkul kıymet alım-satımına ilişkin
bilgiler aşağıdaki gibidir.
|
Tarih
|
Menkul Kıymet Türü
|
Kar/Zarar
|
Tevkifat Matrahı
|
Tevkifat Oranı (%)
|
Vergi
|
Şubat 2006 |
Hisse Senedi
|
180
|
180
|
15
|
27
|
Mart 2006 |
Tahvil
|
120
|
120
|
15
|
18
|
Nisan 2006 |
Hisse Senedi
|
-150
|
-
|
-
|
-
|
Mayıs 2006 |
Tahvil
|
50
|
50
|
15
|
7,5
|
Ağustos 2006 |
Hisse Senedi
|
-150
|
-
|
-
|
-
|
Eylül 2006 |
Tahvil
|
200
|
200
|
10
|
20
|
Ekim 2006 |
Hisse Senedi
|
-110
|
-
|
-
|
-
|
Kasım 2006 |
Tahvil
|
-150
|
-
|
-
|
-
|
Bu durumda Bay (A)’nın ihtiyari
beyanında yer alacak tutarlara
ilişkin hesaplama aşağıdaki gibi
olacaktır.
|
Menkul Kıymet Türü
|
Kar/Zarar
|
Beyan Edilen Gelir
|
Vergi Oranı (%)
|
Hesaplanan Vergi
|
Toplam
|
Yıl İçinde Tevkif Edilen
Vergi
|
İade Tutarı
|
Tahvil |
220
|
170
|
15
|
25,5
|
30,5
|
45,5
|
15
|
|
50
|
10
|
5
|
Hisse Senedi |
-230
|
0
|
-
|
-
|
-
|
27
|
27
|
Bay (A)’nın “G.V.K. Geçici 67/11
inci Maddesine Göre İhtiyari Beyanda
Bulunan Mükellefler İçin Yıllık
Gelir Vergisi Beyannamesi” nin
Tablo-2 ve Tablo-3 bölümleri
aşağıdaki şekilde doldurulacaktır.
|
TABLO-26 ALIM-SATIM
KAZANÇLARINA İLİŞKİN
BİLDİRİM |
 |
MENKUL KIYMET TÜRÜ
|
KAR
|
ZARAR
|
TEVKİF EDİLEN VERGİ
|
20 |
Sabit Getirili Menkul
Kıymetler |
220
|
|
45,5
|
21 |
Değişken Getirili Menkul
Kıymetler |
|
-230
|
27
|
22 |
Diğer Sermaye Piyasası
Araçları |
|
|
|
23 |
Yatırım Fonları Katılma
Belgeleri |
|
|
|
24 |
|
|
|
|
25 |
Toplam |
a
|
220
|
b
|
-230
|
c
|
72,5
|
|
TABLO-3 VERGİ
BİLDİRİMİ |
26 |
Vergiye Tabi Gelir (25 a) |
|
220
|
27 |
Hesaplanan Gelir Vergisi |
|
30,5
|
28 |
Yıl İçinde Tevkif Edilen
Vergiler (25 c) |
72,5
|
|
29 |
Ödenmesi Gereken Gelir
Vergisi (27-28) |
|
-
|
30 |
İadesi Gereken Gelir Vergisi
(28-27) |
42
|
|
31 |
Damga Vergisi |
|
|
3- Diğer Hususlar
Dar mükellef gerçek kişi ve
kurumların, finansal araçlardan
Türkiye’de elde ettikleri kazanç ve
iratlara 07/07/2006 tarihinden
itibaren uygulanacak % 0’lık
tevkifat oranından
faydalanabilmeleri için ibraz
etmeleri gereken belgelere ilişkin
açıklamalar 258 seri numaralı Gelir
Vergisi Genel Tebliğinde yapılmış
olup, 01/01/2007 tarihine kadar
uygulanmak üzere, dar mükellef
kurumların kendi ülkelerinde geçerli
kuruluş belgesinin Türkiye’nin o
ülkede bulunan temsilciliğince
onaylı Türkçe bir örneğinin veya
yabancı dilde onaylı kuruluş
belgesinin tercüme bürolarınca
tercüme edilmiş Türkçe bir örneğinin
ibraz edilmesinin yeterli olduğu, bu
tarihten itibaren ise mukimlik
belgesinin ibraz edilmesi gerektiği
belirtilmişti.
Tüzel kişilikleri bulunmaması
nedeniyle kurulu bulundukları
ülkelerdeki hukuksal yapı gereği
mukimlik belgesi sağlayamayan (tüzel
kişiliği olmadığı için fon yönetim
şirketleri tarafından temsil edilen
alt fonlar, tüzel kişiliğe sahip ana
fon bünyesinde faaliyette bulunan
alt fonlar vb.) fon statüsündeki
yabancı kurumsal yatırımcılardan
01/01/2007 tarihinden sonrası için
de mukimlik belgesi aranılmayacak,
bu fonlar için öteden beri olduğu
gibi kuruluş belgesi ile işlem
yapılabilecektir.
Bu kapsamda, yukarıda belirtilen fon
statüsündeki yabancı kurumsal
yatırımcılar dışında kalan dar
mükellef kişi ve kurumların, ülkenin
yetkili makamları tarafından
düzenlenerek imzalanmış mukimlik
belgesini ibraz etmemeleri halinde,
vergilemenin tam mükellefiyet
esasları çerçevesinde yapılacağı
tabiidir.
Tebliğ olunur.
(1)
30/12/2005 gün ve 26039 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanmıştır.
(2)
30/09/2006 gün ve 26305 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanmıştır.
(3)
06/04/2004 gün ve 25425 sayılı Resmi
Gazete’ de yayımlanmıştır.
EK :
G.V.K. Geçici 67/11 inci Maddesine
Göre İhtiyari Beyanda Bulunan
Mükellefler İçin Yıllık Gelir
Vergisi Beyannamesi
