|
Maliye Bakanlığından:
VERGİ USUL KANUNU GENEL
TEBLİĞİ
(SIRA NO: 382)
Bakanlığımıza intikal eden olaylardan, 213
sayılı Vergi Usul Kanunu ile ilgili bazı
konularda tereddütler oluştuğu anlaşılmış olup,
söz konusu tereddütleri gidermek ve uygulama
birliği sağlamak amacıyla aşağıdaki
açıklamaların yapılması gerekli görülmüştür.
Vergi Usul Kanununun 229
uncu maddesinde fatura, satılan emtia veya
yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı
meblağı göstermek üzere emtiayı satan veya işi
yapan tüccar tarafından müşteriye verilen ticari
vesika olarak tanımlanmış olup, Kanunun 231 inci
maddesinin 5 numaralı bendinde de faturanın
malın teslimi veya hizmetin yapıldığı tarihten
itibaren azami yedi gün içinde düzenleneceği
hüküm altına alınmıştır. Aynı Kanunun 232
nci maddesinde de
fatura vermek ve almak mecburiyetinde olanlar
sayılmış bulunmaktadır.
Kanunun mükerrer 257
nci maddesinin (1)
numaralı bendi ile de Maliye Bakanlığı, mükellef
ve meslek grupları itibariyle muhasebe usul ve
esaslarını tespit etmeye, bu Kanuna göre
tutulmakta olan defter ve belgeler ile bunlara
ilaveten tutulmasını veya düzenlenmesini uygun
gördüğü defter ve belgelerin mahiyet, şekil ve
ihtiva etmesi zorunlu bilgileri belirlemeye ve
bunlarda değişiklik yapmaya yetkili kılınmıştır.
Bu
yetkiye istinaden, belge düzenine ilişkin
yapılan düzenlemeler aşağıda açıklanmıştır.
1 – Özel
Kartlar veya Yemek Çekleri Kullanılmak Suretiyle
Lokanta veya Restoranlarda Verilen Hizmetlere
İlişkin Belge Düzeni
Uygulamada bazı firmalar tarafından çeşitli
adlarla çıkarılan özel kartlar, anlaşma yapılan
lokanta veya restoran gibi hizmet işletmelerinde
(anlaşmalı hizmet işletmeleri) sunulan hizmetin
ödeme aracı olarak kullanılmaktadır. Ayrıca
bazı lokanta,
restoran vb. yemek verme hizmeti sunan
işletmelerde sunulan hizmetin ödeme aracı
olarak; gerek bu işletmelerce, gerekse bu hizmet
işletmeleri ile anlaşma yapan firmalarca satışa
sunulan yemek çeklerinin kullanıldığına da
sıklıkla rastlanılmaktadır. Bu itibarla, söz
konusu kartların veya yemek çeklerinin
kullanımıyla ilgili olarak uyulması gereken
belge düzeninin 213 sayılı Vergi Usul Kanunu
hükümleri doğrultusunda açıklığa kavuşturulması
Tebliğin bu bölümünün konusunu oluşturmaktadır.
1.1. Özel Kartların
Kullanımı
Özel
kartların, anlaşmalı hizmet işletmelerinde
verilen yemek hizmetine ilişkin bedellerin
ödenmesinde aşağıda belirtilen şekilde
kullanılması kaydıyla, Tebliğin
1.3. bölümünde yer
alan açıklamalar çerçevesinde belgelendirilmesi
uygun görülmüştür.
- Söz konusu kartlar,
personeline yemek hizmeti temin etmek isteyen
işletmeler tarafından bu kartları satışa sunan
firmalardan satın alınarak personele
verilecektir.
- Kartlar, bunları
satışa sunan firmalarca anlaşmalı hizmet
işletmelerine verilen satış noktası
terminallerinden geçirilmek suretiyle, hizmet
bedelinin ödenmesinde kullanılacaktır.
- Belirtilen satış
noktası terminalleri, işlemin yapıldığı yer,
tarih, saat, hizmet bedeli ile kalan tutarı
gösterecek şekilde iki adet bilgi fişi verecek
ve istenildiğinde günlük veya haftalık olarak
tahsil edilen bedelleri gösterecektir.
1.2. Yemek Çeklerinin
Kullanımı
Yemek
çeklerinin, anlaşmalı hizmet işletmelerinde
verilen yemek hizmetine ilişkin bedellerin
ödenmesinde aşağıda belirtilen şekilde
kullanılması kaydıyla, Tebliğin
1.3. bölümünde yer
alan açıklamalar çerçevesinde belgelendirilmesi
uygun görülmüştür.
- Yemek çekleri,
işverenlerce istihdam edilen personelin yemek
ihtiyacının karşılanması amacıyla
kullanılacaktır.
- Bu çekler dip
koçanlı olarak ve dip koçanı ile çekin üzerine
müteselsil sıra numarası yer verilmek suretiyle
bastırılacaktır.
- Söz konusu çekler,
gerek bunları kendi adına bastırarak satışa
sunan hizmet işletmelerinde, gerekse bunları
satışa sunan firmalarla anlaşmalı hizmet
işletmelerinde münhasıran yemek bedellerinin
ödenmesinde kullanılacaktır.
1.3. Özel Kartlar ve Yemek
Çeklerinin Kullanımına İlişkin Belge Düzeni
Özel
kartları ve yemek çeklerini çıkaran firmalar
tarafından, hizmet alımında kullanılacak
bedellerin karta yüklendiği veya çeklerin
satıldığı tarihten itibaren yedi gün içinde, bu
kartları veya çekleri
personeline vermek üzere alan işletmeler
adına fatura düzenlenecektir.
Yemek
bedellerinin;
- Özel kartlar
kullanılarak ödenmesi durumunda satış noktası
terminalinden alınan iki adet bilgi fişinden
birinin kart sahibine verilmesi, diğerinin ise
hizmet işletmesinde kalması,
- Yemek çekleri
kullanılarak ödenmesi halinde yemek çekinin dip
koçanının hizmet alan personelde, diğerinin ise
hizmet işletmesinde kalması
şartlarıyla,
hizmetten yararlanan personele ayrıca Vergi Usul
Kanununda belirtilen belgelerden herhangi
birinin (ödeme kaydedici cihaz fişi, perakende
satış fişi veya fatura) verilmesine gerek
bulunmamaktadır.
Anlaşmalı hizmet işletmelerinin, bedeli özel
kartlar veya yemek çekleri kullanılarak ödenen
hizmetler için, özel kartları veya yemek
çeklerini satışa sunan firmalar adına hizmetin
tamamlandığı tarihten itibaren yedi gün içinde
fatura düzenlemeleri gerekmektedir.
Ancak,
ödemenin söz konusu özel kartlar veya yemek
çekleri ile yapılması sırasında bu belgelerden
birinin sehven düzenlenmesi halinde
mükerrerliğin önlenmesi bakımından düzenlenen
belgenin iptali gerekecektir. İptal işlemi,
anlaşmalı hizmet işletmelerince söz konusu özel
kartları veya yemek çeklerini satışa sunan
firmalara düzenlenecek faturalarla, doğrudan
özel kartları veya kendi bastırdığı yemek
çeklerini satan hizmet işletmelerince ise
bunların satışı sırasında düzenlenmiş olan
faturalarla bağlantı kurulmak suretiyle
gerçekleştirilecektir.
Diğer
taraftan, söz konusu organizasyon dolayısıyla
özel kartları ve yemek çeklerini çıkaran
firmalar veya anlaşmalı hizmet işletmelerinin
birbirlerinden komisyon vb. hizmet bedelleri
almaları halinde ayrıca bu bedeller için fatura
düzenleneceği tabiidir.
2 – Özel
Kartlar Kullanılarak Yapılan Şehir İçi Yolcu
Taşımacılığında Belge Düzeni
Uygulamada bazı firmalar tarafından çeşitli
adlarla çıkarılan özel kartlar, anlaşma yapılan
şehir içi toplu yolcu taşıma işletmelerince
(anlaşmalı yolcu taşıma işletmeleri) yürütülen
taşıma hizmetinin ödeme aracı olarak
kullanılmaktadır. Söz konusu kartların
kullanımıyla ilgili olarak uyulması gereken
belge düzeninin Vergi Usul Kanunu hükümleri
doğrultusunda açıklığa kavuşturulması Tebliğin
bu bölümünün konusunu oluşturmaktadır.
Anlaşmalı yolcu taşıma işletmelerince verilen
yolcu taşıma hizmetine ilişkin bedellerin özel
kartlarla ödenmesinde aşağıda belirtilen
şartlara uyulması kaydıyla, söz konusu hizmetin
bu bölümde yapılan açıklamalar çerçevesinde
belgelendirilmesi uygun görülmüştür.
- Kartı satışa
çıkaran firmalar ile bir banka arasında
sistemdeki tüm parasal hareketlerin izlenmesi,
kayıt altına alınması, gerçekleşecek hasılatın
paylaşımının gösterilmesi ve rapor üretilmesi
gibi hususları içeren ayrıntılı bir anlaşma
yapılacaktır.
- Sözü edilen
kartların satışı ve bu kartlara yükleme
yapılması işlemleri, bu kartları çıkaran
firmalarla anlaşmalı bayilerce
gerçekleştirilecektir.
- Kartlara yapılacak
yükleme işlemi, özel kartları çıkaran firmalar
tarafından bayilere verilen özel cihazlar
vasıtasıyla yapılacaktır.
- Söz konusu özel
kartlar, anlaşmalı yolcu taşıma işletmelerine
ait taşıtlarda bulunan cihazlar (validatör)
vasıtasıyla, taşıma hizmetine ait bedelin
ödenmesinde kullanılacaktır.
- Anlaşmalı yolcu
taşıma işletmelerinin özel kart kullanılmak
suretiyle ödenen yolcu taşıma hizmetlerine
ilişkin bedeller ile özel kartları çıkaran
firmalar ve bayilere ilişkin komisyon vb. hizmet
bedellerinin dağıtımı, anlaşmalı banka
vasıtasıyla yapılacaktır.
- Bu
kartları çıkaran firmalar tarafından kurulacak
ve anlaşma taraflarınca da (banka, bayi ve
anlaşmalı yolcu taşıma işletmesi) kullanılacak
sistem, kartların kullanımı ve taraflar
arasındaki işlemlere
ilişkin bilgilerin elektronik ortamda
takibine imkan verecek özellikte olacaktır.
Yukarıda belirtilen şartları
haiz olarak yürütülen şehir içi yolcu taşıma
hizmetlerinde, söz konusu kartların anlaşmalı
yolcu işletmelerine ait taşıtlarda
kullanılmasına kadar olan aşamalarda, bankalarca
bayilere yükleme hakkı verilmesi ve yolcuların
ellerinde bulunan özel kartlara bayilerden
yükleme yaptırmalarında henüz yolcu taşıma
hizmeti gerçekleşmemiş olduğundan Vergi Usul
Kanununda sayılan herhangi bir belgenin
düzenlenmesine gerek bulunmamaktadır.
Anlaşmalı yolcu taşıma işletmeleri tarafından,
bedeli söz konusu kartlar kullanılmak suretiyle
ödenmiş bulunan taşıma hizmetlerine ilişkin
olarak, elektronik ortamda tutulan ve muhafaza
edilen kayıtlara istinaden, gün sonunda
"muhtelif müşteriler" ibareli bir fatura
düzenlenecektir.
Diğer
taraftan, bayilerce sunulan hizmet dolayısıyla
özel kartları satışa sunan firmalardan; bu
firmalarca da anlaşmalı yolcu işletmelerinden
alınacak komisyon vb. bedeller için, hizmetin
tamamlanmasından itibaren yedi günlük süre
dahilinde fatura
düzenlenmesi gerekmektedir.
Öte
yandan, bayilerce müşterilere yükleme yapılması
sırasında mali değeri olmayan bir belgenin
müşteriye verilmesi mümkündür.
Ayrıca, anlaşmalı bankalarca sunulan hizmetin
karşılığında işletim payı vb. adlarla alınan
bedellere ilişkin olarak 243 sıra numaralı Vergi
Usul Kanunu Genel Tebliği1 uyarınca
dekont düzenlenmesi
gerektiği tabiidir.
3 – Bankalara
Ait Kredi Kartı Okuyucuları Kullanılarak Yapılan
Kontör Satışlarında Belge Düzeni
Ülkemizde faaliyette bulunan GSM veya sabit
telefon operatörleri ile herhangi bir bayilik
ilişkisi bulunmayan mağaza, market v.b.
işyerlerinde, bankalara ait kredi kartı
okuyucuları (POS cihazları) kullanılmak
suretiyle söz konusu operatörlerin nam ve
hesabına ön ödemeli telefon hatlarına ait
kontörlerin satışı yapılmaktadır.
Söz
konusu işletmelerce yapılan kontör satışlarında
kullanılan bankalara ait POS cihazlarının;
-
Kontör satışı esnasında, komisyon bedeli de
dahil olmak üzere, ekte (EK-1)
bulunan formata uygun olarak POS belgesi
düzenleyebilmesi ve
- Her günün sonunda,
gün içerisinde yapılan kontör satışlarına
ilişkin kapanış raporu verebilmesi
özelliklerine haiz
olması şartlarıyla, bedeli kredi kartıyla tahsil
edilmek suretiyle yapılacak kontör satışlarında
düzenlenecek POS belgelerinin, operatör
tarafından düzenlenmiş "fatura yerine geçen
belge" olarak kabul edilmesi uygun bulunmuştur.
Kontör
satışlarında kullanılacak POS cihazlarının,
yukarıda belirtilen özellikleri haiz olup
olmadığının tespitine yönelik olarak,
Bakanlığımızca herhangi bir onay işlemine tabi
tutulması söz konusu olmayacaktır. Ancak, POS
cihazlarında, Katma Değer Vergisi
Mükelleflerinin Ödeme Kaydedici Cihazları
Kullanmaları Mecburiyeti Hakkında 3100 sayılı
Kanuna ilişkin Tebliğlerde özellikleri
belirtilen ruloların kullanılması gerekmektedir.
Belirtilen özellikleri haiz POS cihazları
kullanılmak ve bedeli kredi kartıyla tahsil
edilmek suretiyle yapılacak kontör satışlarında
ilgili taraflarca uyulacak belge düzeni aşağıda
açıklanmıştır.
a)
Kontör satışı yapan işletmelerce, söz konusu
satışlara ilişkin olarak müşterilerine sadece bu
POS cihazlarından çıkan belgeler verilecek,
müşteri tarafından talep edilse dahi başkaca bir
belge (ödeme kaydedici cihaz fişi, perakende
satış fişi, fatura v.b.) düzenlenmeyecektir.
Ayrıca, söz konusu POS cihazlarından alınacak
günlük kapanış raporlarının, satışı yapan
işletmelerce muhafaza edilmesi ve istenildiğinde
ibrazı zorunludur.
Diğer
taraftan işletmelerin, POS cihazı üzerinden
kontör satışı yapmaları dolayısıyla bankalardan
aldıkları hizmet bedeli (komisyon vb.) için
banka adına fatura düzenlemesi ve düzenlenecek
faturada katma değer vergisinin de gösterilmesi
gerekmektedir.
b)
Bankaların operatörlere sunacağı hizmet
nedeniyle lehe alacakları bedeller, banka ve
sigorta muameleleri vergisi kapsamına
gireceğinden, bu işlemde katma değer vergisi
hesaplanmayacak ve bu nedenle düzenlenecek
dekontta katma değer
vergisi gösterilmeyecektir.
c)
Banka tarafından hizmet karşılığı olarak
operatörler adına düzenlenecek
dekonta aylık döneme
ilişkin hesap hareketlerini (telefon numarası,
yüklenen kontör miktarı, bedeli vb.) gösteren
bir listenin eklenmesi ve bu listenin de
operatörler tarafından muhafaza edilerek
istenildiğinde ibrazı gerekmektedir.
4 – Nihai
Tüketicilere Elektronik Ortamda Kredi Kartıyla
Yapılan Kontör Satışlarında Belge Düzeni
Ülkemizde faaliyet gösteren
GSM veya sabit telefon operatörleri ile bunlarla
anlaşmalı firmalar tarafından, ön ödemeli
telefon hizmetinde kullanılan kontörlerin nihai
tüketicilerle yüz yüze karşılaşılmaksızın,
telefon veya internet üzerinden iletilen
talepler üzerine, kart sahibinin hattına
otomatik olarak yüklenmesi ve bedelinin
elektronik ortamda kredi kartı kullanılarak
tahsil edilmesi suretiyle satışlar yapılmakta
olup, bu tür satışlarda uyulacak belge düzeni
hakkında aşağıdaki açıklamaların yapılmasına
gerek görülmüştür.
Yukarıda belirtilen şekilde yapılan kontör
satışlarında;
- Kontör satışı yapan
işletmelerce gün içerisinde yapılan satışlara
ilişkin olarak her günün sonunda "günlük satış
raporu" düzenlenmesi ve
- Bu satışlara
ilişkin olarak kredi kartlarından yapılan
tahsilatların, ilgili banka tarafından
düzenlenecek "günlük tahsilat listelerine"
istinaden tevsik edilmesi
şartlarıyla, her bir
satış için ayrı ayrı
belge düzenlenmek yerine, gün sonunda "Muhtelif
Müşteriler" ibareli tek bir fatura düzenlenmesi
uygun bulunmuştur.
Ancak,
müşterinin istemesi halinde fatura veya fatura
yerine geçen belgenin düzenleneceği tabiidir.
Belirtilen şekilde kontör satışı yapan
işletmelerce, "Muhtelif Müşteriler" ibareli
olarak düzenlenecek olan faturaya, "günlük satış
raporu" ile banka tarafından düzenlenecek
"günlük tahsilat
listeleri"nin eklenmesi ve faturaların bu
şekilde muhafaza edilmesi gerekmektedir.
5 – Serbest
Meslek Faaliyetinde Bulunan Hekimler (Diş
Hekimleri ile Veteriner Hekimler
Dahil) Tarafından
Kullanılacak Kredi Kartı Okuyucularını
Bulundurma ve Kullanma Mecburiyetinin Başlama
Tarihi
379
sıra numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinde2,
serbest meslek faaliyeti icra eden hekimlerin
(diş hekimleri ile veteriner hekimler
dahil), iş yerlerinde
anılan Tebliğde belirtilen özellikleri haiz
kredi kartı okuyucuları (POS) bulundurmaları ve
kredi kartı ile yapılan ödemelerde bu cihazları
kullanmaları zorunluluğu getirilmiş ve bu
cihazlarla düzenlenecek POS fişlerinin, anılan
mükelleflerce yürütülen serbest meslek
faaliyetlerinde Vergi Usul Kanunu uyarınca
düzenlenmiş "serbest meslek makbuzu" olarak
kabul edilmesinin uygun görüldüğü ve bu
uygulamanın 1/6/2008 tarihinden itibaren
başlayacağı açıklanmıştır.
Ancak,
öngörülen sistemin yeni bir uygulama olması,
güvenli ve amaca uygun bir şekilde
kullanılmasının büyük önem arz etmesi sebebiyle,
sistemi kuracak ve kullanacak olan mükelleflerin
gerekli teknik ve uygulama çalışmalarını
sağlıklı bir şekilde tamamlayabilmelerinin
temini bakımından, söz konusu uygulamanın
başlangıç tarihi 1/9/2008
olarak değiştirilmiştir.
Tebliğ
olunur.
EK: POS BELGESİ
ÖRNEĞİ
|
. .
. . . . . . . . . .
. .
. . . . . . . . . .
. .
. . . . . . . . .
.
_______________________
|
} |
Operatörün;
Adı
veya Unvanı, İş Adresi,
Vergi
Dairesi , Vergi
Kimlik Numarası
|
TARİH :
11.06.2008
SAAT :
10.45
SIRA NO :
0018
|
} |
Belgenin ;
Tarihi, Saati
Numarası (Her gün 1’den başlayacak
şekilde ayarlanacaktır.)
|
KONTÖR
MİKTARI 100
TEL.
NO : XXX
XXXXXXX
|
}
} |
Satılan
kontör miktarı,
vergi
dahil tutarı
Kontör
yüklenen telefon numarası
|
|
K.D.V. Tutarı
XX
Ö.İ.V.
Tutarı XX |
} |
Kontör
satışına ilişkin
Katma
Değer Vergisi ve
Özel
İletişim Vergisi Tutarları |
________________________
Kredi Kartı Bilgileri:
. .
. . . . . . . . . .
. .
. . . . . . . . . .
. .
. . . . . . . . .
.
__________________________
Üye İşyeri Bilgileri:
. .
. . . . . . . . . .
. .
. . . . . . . . . .
. .
. . . . . . . . .
.
__________________________
Bu belge
V.U.K. uyarınca fatura
yerine geçen
belge hükmündedir
|
}
}
}
|
Kart
Sahibinin Adı Soyadı,
İmzası
Üye
İşyeri Adı veya Unvanı, İş Adresi, Vergi
Dairesi , Vergi
Kimlik Numarası-TC Kimlik Numarası, Üye
İşyeri Numarası vb.
Belgenin
fatura yerine geçen belge olduğuna
ilişkin açıklama
|
———————————
1
7/9/1995
tarih ve 22397 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanmıştır.
2
5/1/2008
tarih ve 26747 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanmıştır.
|
